Эцэг, эхийнхээ халуун энгэрээс балчир ахуйдаа салж, бусдын хайран дунд өлгийдүүлж өссөн тэд 18 нас хүрэхээс айдаг гэсэн. 18 нас хүрчихвэл очих газаргүй, хоноглох дулаан оргүй болно гэхээс байж сууж ядна. Яаж ийж байгаад асрамжийн төвдөө байхыг хүсэж, өсгөж, өндийлгөсөн ах, эгч нарынхаа хормойноос зуурна. Ийм л дүр зураг хөвөрсөн асрамжийн гэх тодотголтой төвүүд.

Манай улсад хүүхдийн чанартай цөөн хэдэн л асрамжийн газар бий. Энд эцэг, эхгүй бүтэн өнчин хүүхдүүдээс гадна ихэнхийнх нь гэр бүл салсан, эсвэл архины хамааралтай, хүчирхийлэлд өртдөг, өртөх магадлалтай хүүхдүүд ирдэг.

Асрамжийн газрын сургагч багш нарын хэлснээр хүүхдэд улсаас өгдөг сар бүрийн 20 мянган төгрөгийн тэтгэмжийг нь авахын тулд асрамжаас түр гаргаж аваад эргүүлээд гудамжинд хаядаг эцэг, эх олон байдаг гэсэн. Тэр ч бүү хэл, хүүхдээ асрамжийн газарт өгчихөөд өөр амьдрал зохиож, үр хүүхэдтэй болоод мөн л асрамжийн газар өгдөг тохиолдол ч бий гэдгийг хэлсэн. Ийм л харгис нийгэмд балчирхан үрс минь гомдол тээн амьдарч байна.

Магадгүй ийм л гомдол нь тэдний ирээдүйн бүх хүсэл тэмүүллийг нь урж хаядаг байхыг ч үгүйсгэхгүй.

“Хүүхэд залуучуудын сургалт, хүмүүжлийн тусгай цогцолбор”-ын захирал учирлахдаа асрамжийн төвөөс гарсан хүүхдийн олонх нь гудамжинд гарч архи уудаг болдог. Цөөхөн нь мэргэжил эзэмшин ажиллаж, хэд хэдээрээ нийлж байр түрээслэн амьдралаа дээшлүүлдэг. Энэ утгаараа хүүхдүүдийг 18 нас хүрэнгүүт нь асрамжийн байрнаас гарах боллоо гэж хэлэх ямар хэцүү гээч. Боломж л байвал нэг жил ч болтугай байлгахыг л боддог хэмээн учирлаж билээ.

Улсын асрамжийн газарт 18 хүрсэн хүүхдийг байлгах ямар ч эрх зүйн зохицуулалтгүй учраас барилгачин, үсчин, гоо засал зэргээр сургаж, мэргэжил эзэмшүүлэхийг хичээдэг байна. Учир нь хүүхдүүдээ гудамжинд биш сурсан эрдмээрээ хоолоо олоод идээсэй гэсэндээ тэр. Хааяа боломж бололцоо нь олдвол гаднын байгууллагатай хамтарч ажиллана. Энэ үед аль болох олон хүүхдийг сургахыг хичээдэг аж. Ер нь л хэн хүсэл тэмүүлэлтэй байна тэдэнд өндөр боловсрол эзэмших, сайхан ирээдүй нээлттэй байдаг. Хамгийн гол нь өмнө нь хүчирхийллийн улмаас болон бусад шалтгааны улмаас бие болоод сэтгэл зүрхэндээ шарх авсан хүүхдүүдийг энд түр байлгаад гаргах биш хичээвэл олон боломж ирээдүйд бий гэсэн итгэл найдвар, сэдэл төрүүлэх шаардлагатайг эндээс харагдсан юм.

Тиймээс Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын санаачилаад буй ажлыг хоёр гараа өргөөд ч болов дэмжье. Учрыг тодруулбаас, эцэг, эхийн хайр халамж үзээгүй, асрамжийн төвдөө насанд хүрсэн тэднийг нийгмийн эмзэг бүлэг давхрагад шилжүүлэхгүйн тулд төр шууд анхааралдаа авах ёстой хэмээн улмаар энэ жил төгссөн 12 хүүхдийг их, дээд сургуульд үнэ төлбөргүй сургаж, ажилтай болгох хүрээнд тэдэнд шаардлагатай 60 гаруй сая төгрөгийг шийдвэрлэжээ. Мөн Үндэсний батлах хамгаалахын их сургууль, Дотоод хэргийн их сургууль, УБТЗ дээд сургууль, түүний харъяа МСҮТ-д мэргэжил эзэмшихээр элсэлтийн шалгалт өгч тэнцсэн оюутнуудын бүх зардлыг дааж, ажлын байраар хангах үүргийг УБТЗ болон хууль хүчний байгууллагууд хүлээж байхаар болж санамж бичигт гарын үсэг зурцгаав.

Ингэснээр ЭЕШ-даа өндөр оноо авсан асрамжийн төвийн хүүхдүүдийн их, дээд сургуулийн төлбөрийг 100 хүртэл хувиар хөнгөлж, тэднийг эхний ээлжинд дотуур байр, “Түрээсийн орон сууц” хөтөлбөрт хамруулахаар боллоо.

Мөн асрамжийн газрууд “Бие даан амьдрах хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлдэг болох, төвүүдэд ажиллаж байгаа ажилтан, нийгмийн ажилтнуудыг тэтгэвэрт гарахад нь 36 сарын цалинтай тэнцэх урамшуулал олгох, төгсөгч хүүхдүүдийг ажилд зуучилж, бие даан амьдрахад нь бодитой дэмжлэг үзүүлэх, 18 нас хүрсэн асрамжийн хүүхдүүдийг ажилд авах, нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлэхийг бизнесийн байгууллагууд, иргэд, аж ахуйн нэгжүүдэд уриалах, асрамж, халамжийн төвүүд дэргэдээ “Залуучуудын төв”-ийг байгуулж бодлогоор дэмжих, хүүхэд залуусыг бие даан амьдрахад нь туслах бодитой санаачлагуудыг дэвшүүлсэн юм.

Ийнхүү асрамжийн газарт өсч торниж буй хүүхдүүд ирээдүй хүссэн мэргэжлээ эзэмших боломжид ийнхүү баталгаа гаргаж өгсөн Ерөнхийлөгчдөө баярлалаа. 18 нас хүрээд туурга тусгаарлах үед хар бараан амьдрал угтана сэтгэл эмзэглэн суудаг байсан бол одоо ирээдүй нь зурайж эхлэв. Хамгийн гол нь бүх зүйл өөрсдөөс нь шалтгаална. Хичээлээ сайн хийж, идэвх зүтгэлтэй байвал төрийн буянаар дээд мэргэжил эзэмших боломжтой боллоо. Төрийн бодлого бүхэн энэ мэт иргэддээ чиглэж, тэдний замыг гэрэлтүүлж байгаасай.

Б.Лхам