Н.Алтанхуягийг огцруулах хоёр том шалтгааныг АН-ынхан нь бэлдэж байжээ. Нэг нь Оюутолгойг гацааж хөрөнгө оруулалтыг зогсоосон асуудал. Нөгөө нь Тавантолгойн дампуурлыг зарласан явдал гэнэ. Гэвч Н.Алтанхуяг энэ удаа амжиж өөрийнхөө өмнөөс Ц.Сэдванчигийг буруутнаар тодруулж золигт гаргаж дөнгөв. Тэгэхээр Н.Алтанхуяг одоогийн эдийн Засгийн доройтол өмнөх Засгаас болдог гэж хэлдэгтэйгээ адил Оюутолгойн гацаа надаас биш Ц.Сэдванчигаас болж байсан гэж хэлэхээр боллоо.

Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг өөрийн гарын хүн болох О.Сайнбуянаар дамжуулан Ц.Сэдванчигийг огцруулсан байна. О.Сайнбуян нь “Эрдэнэс МГЛ” ХХK-ийн гүйцэтгэх захирал бөгөөд “Эрдэнэс Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ын дарга юм. “Эрдэнэс Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ийн гишүүдээр Уул уурхайн яамны Стратеги, бодлого, төлөвлөлтийн газрын дарга Ч.Отгочулуу, Эдийн засгийн хөгжлийн яамны Хяналт, шинжилгээ, үнэлгээ, дотоод аудитын газрын дарга Р.Баасанжав, ЗГХЭГ-ын газрын ахлах референт Ч.Цэрэнчимэд, Судлаач М.Лут-Очир, Төрийн банкны Эрсдэлийн удирдлагын хэлтсийн захирал Т.Энхбаяр гэсэн хүмүүс ажилладаг юм байна. Тэд Засгийн газраас өгсөн чиглэлийн дагуу Ц.Сэдванчигийг шууд өөрчилжээ.

Энэ Засгийн газар анхнаасаа л гадныхан байтугай дотоодынхон эргэлзэхээр олон томилгоог хийсэн. Уул уурхайн салбарыг хамгийн их эсэргүүцдэг хүнийг Уул уурхайн сайд болгосон. Эдийн засгийг хамгийн их хорлосон хүнээ Эдийн засгийн хөгжлийн сайд болгосон. Монгол Улсын санхүүгийн салбарыг өмнө гурван удаа удирдахдаа өөдийн бараа харуулаагүй хүнийг Сангийн сайд болгосон. Оюутолгойн гэрээг өөрчлөхийн эсрэг тууштай зогсож, хөрөнгө оруулагчдын эсрэг байсан Ц.Сэдванчигийг “Эрдэнэс Оюутолгойн” захирлаар томилсон. Одоо тэгээд тараа таниулцгаагаад горыг нь нийт ард түмнээрээ амсаж эхэллээ. Цаг, түүхийн шоглоом гэж энэ дээ.

Харин ажлаа өгсөн Ц.Сэдванчиг анх удаа ам нээхдээ олон учир битүүлэг зүйлийг цухайлгав. Ажлаас халагдсан шалтгаанаа “Улс оронд хэрэгтэй шийдвэр бол миний золиос болох хамаагүй. Дарга нар “Рио Тинто”-гийн хүсэлтийг л биелүүлээгүй бол болох нь тэр” гэж тайлбарлав. Юуны өмнө өөрийгөө золиос болсон гэдгээ тодотгож. Гэхдээ улс орондоо хэрэгтээ гээд намайг золиосолж байгаа бол яахав. “Рио Тинто”-гийн хүсэлт байсан бол харин үзэлцэнэ шүү л гэсэн өнгөөр хэлж дээ.

Гэвч Засгийн газрын зүгээс Ц.Сэдванчигийг “Рио Тинто”-гийнхонд нууцаар захидал захидал явуулсан. Түүнээс нь болж хөрөнгө оруулагчид үргэсэн. Тэгээд эдийн засаг хүндэрсэн. Тиймээс огцруулсан гэсэн утгатай тайлбарыг өгч эхэлжээ. Ялангуяа ТУЗ-ийн хурал дээр ийм үндэслэлийг дурдсан бололтой. Харин Ц.Сэдванчиг “Ерөнхий сайдын л явуул гэсэн захиа шүү дээ. Цаг хугацаа тулчихсан байсан, би явуулаагүй бол хэн нэгэн илгээх л байсан захиа. Цаг нь болохоор захидлыг задалж болно” хэмээх тайлбарыг дайв. Ерөнхий сайд захидал явуул гэж хэлчихээд тэр захидлаар нь шалтаглаад тонгорчихсон бололтой. Харин захидал юуны тухай байсан нь үнэхээр анхаарал татаж байна. Хөрөнгө оруулалтыг зогсоож бас захирлаар туг тахисан захидалд ихээхэн юм байгаа нь тодорхой. Гэхдээ Ц.Сэдванчиг ч, Засгийн газар ч захидлын талаар тодорхой юм ярих сонирхолгүй байна. Одоохондоо захидлыг задлах цаг болоогүй гэж үзэцгээж. Гэвч Ц.Сэдванчиг цаг нь болохоор захидлыг задлана гэж мэдэгдээд байгаа. Тэр цаг хэзээ ирэх вэ? АН-ын бүлэглэлүүдийн зөрчил тэр цагийг хэзээ гэж үзнэ тэр үед л ард түмэн бүрэн эхээр нь уншиж үзэх байх.

Ерөнхийдөө бол Оюутолгойн асуудал энэ Засгийн газар гарч ирсний дараанаас л хүндэрч. Учир нь Оюутолгойн эсрэг явсан бүх хүмүүсийг Оюутолгойтой харьцах салбаруудад бодлогоор томилсон нь хөрөнгө оруулагчидад том сигнал болжээ. “Эрдэнэс Оюутолгой”-н захирал асан Ц.Сэдванчигийн тайлбараар бол “Оюутолгойн асуудлыг өнгөрсөн хоёрдугаар сарын 1-нд УИХ нээлттэй хэлэлцсэнд “Рио Тинто” уурлаж, түүний дараахан хоёрдугаар сарын 6-нд  болсон Хувь нийлүүлэгчдийн  хурал дээр тэдний нөлөө бүхий дарга нь “Цаашид  нэг ч ам.доллар нэмж оруулахгүй, өнөөг хүртэл оруулсан хөрөнгөө хамгаалах горимд шилжинэ” гэж албан ёсоор  мэдэгдчихсэн байсан. Ийм нөхцөл байдалд дунд тэдний аргыг олж, санхүүжилтийг зогсоочилгүй Баяжуулах үйлдвэрийг бүрэн дуусгаж, ачилтыг эхлүүлж чадсан шүү дээ. Засгийн газар, Риогийн хооронд гал хамгаалагч болох үүргээ найман сар гаруй хугацаанд гүйцэтгэлээ.  “Рио Тинто”-гийн нөхдөд энэ улс хуультай тусгаар улс гэдгийг мэдрүүлсэн. Гэрээг сайжруулж болох үүдийг нээж өглөө. Цаашид манай тал зорилгоосоо буцалгүй, бууж өгөлгүй ажиллах нь чухал” хэмээн өөрийн ажлын гавьяагаа үнэлжээ. Хэрэв энэ үнэн бол Оюутолгойд нэмэлт хөрөнгө оруулалт хийнэ гэдэг үлгэр болох шинжиндээ оржээ. Хамгийн гол нь “Эрдэнэс Оюутолгой”-н захирал нь хөрөнгө оруулагчдынхаа эсрэг байр суурьтай хэвээр байгаа нь анхаарал татаж байна. Түүний байр суурийг тойрч ихээхэн маргаан дэгдэнэ.

Оюутолгой үйл ажиллагаагаа зогсоогоод байгаа нь гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах түүхэн боломж гэж Ц.Сэдванчиг дүгнэв. Энэ талаараа “Далд уурхайн санхүүжилт, барилгын ажлыг зогсоож олон хүнийг халах шийдвэрийг “Рио Тинто” дангаараа гаргасан нь  гэрээний үндсэн болон ач холбогдолтой үүргээсээ татгалзсан гэж үзэх үндэслэл үүслээ. Ийм нөхцөл үүсвэл тодорхой хугацааны дараа Засгийн газар мэдэгдэл хүргүүлээд, 60 хоногт засахгүй бол гэрээ хүчингүй болох заалт бий. Гэрээгээр зохицуулагдсан манай Засгийн газрын ганц онцгой эрх нь юм. Энэ удаагийн “Рио Тинто”-гийн үйлдэл нь бидэнд гэрээнд өөрчлөлт оруулах боломжийг нээж өглөө.  Түүхэн  боломж олдсоныг манай том дарга нар ойлгоосой. Харин буулт хийгээд явчих  юм бол олон банк, санхүүгийн байгууллагаас авах зээлийн барьцаанд уг гэрээ шилжээд 15 жил ярих ямарч боломжгүй болох юм. Зээлийн нэг нөхцөл л дөө. Тэд гэрээ бол “библи”, өөрчлөлт оруулахгүй гэсэн хатуу байр сууринаас ярьдаг, энэ удаа харин барьц өглөө” хэмээн тайлбарлав. Тэр Оюутолгойн гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах түүхэн боломж ирлээ гэж үзжээ. Оюутолгойн гэрээг тэгээд хүчингүй болгох гэж үү? Монголчуудад үнэхээр түүхэн боломж ирсэн гэж үү? Түүхэн боломжоо ашиглах гээд эдийн засгаа унагаж байгаа гэж үү?...