УИХ дахь Ардчилсан намын бүлэг өнөөдөр ээлжит хуралдаанаа хийж, үндсэн хоёр асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэлээ.

    Хуралдааны эхэнд Монгол Улсын Засгийн газраас  2013 оны Улсын төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай буюу төсвийн тодотголтой холбоотойгоор Засгийн газрын гишүүд болон Сангийн яамыг сонслоо. 2013 оны төсвийн тодотголыг гол хэдэн үндсэн үзүүлэлтээр нь авч үзэж сонссон. 2013 онд эдийн засгийн нөхцөл байдалтай уялдаж, төсвийн орлгого, зарлага тасалдсан явдалд Сангийн яам дүгнэлт хийж, тодотголыг оруулж ирсэн байна. Төсвийн тодотголд тусгаснаар 2013 оны орлого нэг их наяд 16,7 тэрбум төгрөгөөр буурч байгаа.  Үүнээс импортын бууралт 354 тэрбум, экспортын бууралт 146,5 тэрбум, бусад нь 515,3 тэрбум төгрөгийн бууралттай байгаа аж. Тиймээс Төсвийн орлогын залруулгад их наяд гаруй төгрөгийн бууралтыг Төсвийн тодотголд тусгажээ. Үүнээс гадна зарлага 814,8 тэрбумаар  буурч байгаа юм байна. Үүнээс  төсвийн урсгал зардал 234,2 тэрбум төгрөг  байгаа юм байна. Энэ нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд төсвийн алдагдал ДНБ-ний хоёр хувиас хэтрэхгүй байна гэсэн заалтад тулгуурлан тасарсан зардлыг тооцоолсон байна. 2013 онд гэрээ нь хийгдээгүй, төлөвлөгдсөн санхүүжилт хийгдээгүй, тендер зарлаагүй  зэрэг 425,8 тэбумын зардлуудыг хассан байна. 2013 онд нийт хөрөнгө оруулалтын төлөв 1,5 их наяд байсан бөгөөд аравдугаар сарын байдлаар хийгдсэн хөрөнгө оруулалт 473 тэрбум  төгрөг бюу 30,5 хувь нь төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хийгджээ. Үүнээс гадна гадаадаас  авч буй өрийн менежментийг яах ёстойг тодуулсан бөгөөд  Монгол Улс гадаадаас авч байга зээлийн баталгааг анхаарахгүй бол эрхзүйн орчин байхгүй байгаа учраас Сангийн яаманд өрийн удирдлагын эрх зүйн орчин, менежментийг зохицуулах хуулийг шинэчлэн боловсруулах шаадлагатайг бүлгийн гишүүд анхаарууллаа.

    Хоёрдугаарт Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс Төсвийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл өргөн барьсан байгаа юм.  Тус хуулийн төсөлтэй холбоотойгоор  Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга П.Цагааны  танилцуулгыг сонслоо.

    Тодруулбал, 2011 онд батлагдсан Төсвийн тухай хуулийн  Орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн сангаас тухайн орон нутагт төсөв хуваарилахдаа Орон нутгийн хөгжлийн индекс, хүн амын тоо, нягтрал болон алслалт, нутаг дэвсгэрийн  хэмжээ, орон нутгийн татварын санаачлага гэсэн дөрвөн зарчимд тулгуулан хувиалалт хийж ирсэн. Энэ дөрвөн итгэлцүүрийг тэгшилж, тус бүр 25 хувиар тооцож оруулж ирсэн нь хуулийн үзэл баримтлалд тэнцэхгүй  байна гэсэн учраас Ерөнхийлөгчөөс энэ хуулийн төсөлд нэмэлт өөрчлөлт оруулж ирсэн. Тус хуулийн төслийн өөрчлөлтөөр хүн амын тоо 70 хувь, нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 10 хувь, аймаг, нийслэлийн татварын идэвх санаачилгын индекс 20 хувь байхаар хатуу зааж, сум, дүүргийн татварын идэвхи санаачлагын индексийг нэг хүнд ногдох орон нутгийн татварын орлогоос үндэслэн тооцохоор тусгажээ.  Мөн төсвийн тэнцлийн ашиг буюу зарлагаас давсан орлого, аливаа нэмэгдэл орлого болон зарлагын хэмнэлт нь тухайн орон нутгийн хувьд Орон нутгийн хөгжлийн санд орж эх үүсвэр нь болохоор хуульд заасан. Гэтэл Төсвийн тухай хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийн явцад 56.2 дугаар зүйлд “Доод шатны төсвийн үндсэн тэнцлийн ашгаас суурь зарлагатай тэнцэх хэсгийг тухайн шатны төсөвт үлдээж, үлдэх хэсгийг дээд шатны төсөвт төвлөрүүлнэ” гэж нэмэлт оруулсан нь дээрх заалт болон, хуулийн үзэл баримтлалд харшилж, тодорхой зөрчил үүсгэж байна гэж үзэж, үүнийг өөрчлөх саналаа энэхүү хуулийн төсөлд тусгасан байна.


Бүлгийн хуралдааны дараа  Ардчилсан намын бүлгийн удирдлагууд  сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгч,  сонирхсон асуултад нь хариуллаа.

-2013 оны Төсвийг тодотгохдоо Засгийн газраас төсвийн орлого тасарсан шалтгааныг эдийн засгийн хүндрэлээс гадна юу гэж дүгнэсэн байна вэ?

-2013 оны Төсвийн тодотголыг зайлшгүй хийх шаардлага энэ оны эдийн засгийн нөхцөл байдлаас үүссэн гэдэг дээр бүгд санал нэгдэж байгаа. Ялангуяа экспортын хэмжээ буурсан, дэлхийн зах зээлд нүүрс, зэсийн үнэ унасан. 2013 онд хүлээгдэж байгаа гадаад өрийг дарсан гээд олон шалтгаан бий. Нэг асуудал дээр улстөрчид маргаж, олон янзаар тайлбарлаж байна. Энэ нь 2013 оны төсөв Ардчилсан нам, МАН-ын суурьтай байсан гэж маргадаг. Өнөөдөр бид төсөв дээр чиний, минийх гэж маргах нь гол асуудал биш. Төсвийг улстөржүүлэхгүй шаардлагагүй. Өнөөдрийн нөхцөл байдал үүсч байгаа бол үүнийг авч хэлэлцэх, 2013 оны төсвийг тодотгох нь 2014 оны төсөвтэй холбогдож гарч байгаа. Тиймээс 2013 Төсвийн тодотголыг  энэ долоо хоногт буюу 2014 оны төсвийн төслөөс өмнө хэлэлцэх шаардлагатай гэдэг дээр Ардчилсан намын бүлэг санал нэг байгаа. 2014 оны төсвийн төсөл дээр хоёр намын бүлгээс ажлын хэсэг байгуулсан мөн байнгын хороод дээр ажлын хэсэг байгуулан ажиллахаар болоод байна.Байнгын хороо мөн ажлын хэсэг байгуулна.  Ардчилсан намын ажлын хэсэг бусад нам бүлгийн ажлын хэсгүүдтэй хамтарч ажиллая гэсэн санал тавьсан. Учир нь  энэ бол Монгол орны хувь заяаны асуудал.

-Орон нутгийн хөгжлийн сангийн мөнгийг хэрхэн зарцуулж байгааг хянах хяналтын тогтолцоо бий юу?

-Орон нутгийн хөгжлийн  сангийн асуудлаар энэ жил анх удаа үйл ажиллагаа явагдаж байна. Бидэнд ирсэн мэдээллээр зарим сумд орон нутгийн хөгжлийн сангийн мөнгийг үр ашиггүй зарцуулж байна, үр ашигтай зарцуулж байна  гэсэн ирсэн. 2013 оны хөгжлийн сангийн үр дүн оны эцэст дүгнэнэ. Энэ үед УИХ-аас ажлын хэсэг байгуулж, энэ сангийн мөнгө хэрхэн үр дүнтэй байсан бэ гэдэг дээр бид шалгалт хийнэ. Энэ шалгалтын дараа энэ ажлын үр дүн гарна. Хэрвээ орон нутгийн хөгжлийн сангийн мөнгийг хууль бусаар гувчуулсан, үр ашиггүй зарцуулсан тохиолдолд хариуцлага тооцох саналтай байгаа. Мөн эдийн засгийн хүндрэлээс болж цалин тавихгүй байгаа гэсэн гомдол санал, УИХ дээр ирээгүй.