УИХ дахь МАН-ын бүлгийн хуралдаанаар энэ долоо хоногт байнгын хороо, нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэх хуулиудын төслийн талаар хэлэлцлээ. Мөн энэ үеэр тодорхойгүй нөхцөл байдал үүсээд байгаа Говь-Алтай аймгийн асуудлаар ярилцав. "Хэдийгээр намын бүлэг шийдвэр гаргадаг субъект биш ч гэсэн зарим аймагт үүсээд байгаа асуудал эрх зүйн талаасаа хэр зөв явж байгаа талаар ярилцах нь зүйтэй гэж үзлээ" гэж бүлгийн дарга Н.Энхболд мэдээллийн эхэнд хэлэв. Тус аймагт үүсээд байгаа асуудлаар бүлгийн орон тооны бус зөвлөх Ш.Раднаасэд мэдээлэл хийлээ. Түүний мэдээлснээр тус аймагт 2008 оны орон нутгийн сонгуулиар байгуулагдсан ИТХ өнөөдөр үйл ажиллагаагаа сэргээн явуулж эхлээд байгаа аж. 2012 оны сүүлээр явагдсан орон нутгийн сонгуулиас хойш энэ аймагт сонгуулиас үүдэлтэй маргаан үргэлжилсээр энэ оны есдүгээр сард эцэслэжээ. Аймгийн МАХН-ын хорооны нэхэмжлэлтэй уг маргааныг 2013 оны есдүгээр сарын 23-нд Улсын Дээд шүүхийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцээд тус аймагт дахин сонгууль явуулахаар болсон байна. Ингэхдээ Говь-Алтай аймгийн таван тойрог болон намын нэрийн жагсаалтаар сонгогдсон 12 хүн дээр аймаг даяар бүхэлд нь сонгууль явуулахаар болжээ. Өөрөөр хэлбэл, аймгийн ИТХ-ын 35 төлөөлөгчийн 17-гийнх нь бүрэн эрх шүүхийн шийдвэрээр хүчин төгөлдөр бус болсон гэсэн үг. Харин үлдсэн 18 төлөөлөгч дахин сонгуулийн дүн гартал бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх эрх зүйн чадамжтай байгаа юм. Уг маргаантай холбогдуулан аймгийн удирдлагууд УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо, ЗГХЭГ-т ханджээ. ЗГХЭГ-ын дэд дарга Ч.Сайнбилэг "Эрх зүйн чадамжгүй болсон ИТХ аливаа асуудлаар шийдвэр гаргах нь цаашид хэрэгжих боломжгүй, хуулийн хувьд хүчин төгөлдөр эрх зүйн акт мөн эсэх зэрэг олон асуудал үүсгэх үр дагавартай тул шүүхийн шийдвэрийг биелүүлж ажиллах нь зүйтэй гэж үзэж байгааг зөвлөе" гэсэн агуулга бүхий албан тоот илгээжээ. ЗГХЭГ-ын дэд дарга Ч.Сайнбилэг болон аймгийн Шүүхийн шийдвэр биелүүлэх албаны даргын албан бичгийг үндэслэн 2012 оны сонгуулийн үр дүнд шинээр байгуулагдсан ИТХ-ын бүх төлөөлөгчийн эрхийг хүчингүй болгосноос үүдэн тус аймагт тодорхойгүй байдал үүсчээ. Үүний улмаас ИТХ-ын хуучин бүрэлдэхүүн энэ сарын 3-ны өдөр хуралдахаар шийдвэрлээд байна.
Харин УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга А.Бакейн гарын үсэг бүхий 2013 оны арваннэгдүгээр сарын 29-нд үйлдсэн албан тоотод ".. танай аймгийн ИТХ-ын хуралдааныг бүрэн эрх нь хүчинтэй байгаа 18 төлөөлөгчтэйгөөр хуралдуулах боломжтой байгааг анхааралдаа авна уу" гэсэн байна. Ийнхүү ЗГХЭГ, УИХ-ын эрх бүхий байнгын хорооны удирдлагууд Говь-Алтайд үүссэн асуудлаар хоёр өөр байр суурь илэрхийлжээ. Өөрөөр хэлбэл, эрх бүхий хоёр байгууллагын алиных нь зөвлөгөөг дагах нь ойлгомжгүй хэвээр байгаа юм.
Түүнчлэн Говь-Алтай аймагт ирэх сарын 19-нд дахин сонгууль явуулах товыг ИТХ-ын хуучин бүрэлдэхүүн гаргажээ. Гэтэл энэ асуудалтай уялдуулан дахин сонгуулийг хэн хэрхэн зохион байгуулах, ямар төсөв хөрөнгөөр явуулах вэ гэдэг нь тодорхой бус байна. Аймгийн төсөв батлах цаг тулсан, өвөлжилт хүндэрч буй энэ үед аймгийн одоогийн удирдлагууд ямар ч эрх мэдэлгүй сууж байна. Аймаг, сум, дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 10 дугаар зүйлд дахин сонгууль явуулах зардлыг улсын төсвөөс санхүүжүүлнэ, СЕХ улсын төсвөөс санхүүжүүлэх зардлын тооцоог боловсруулж УИХ-д хүргүүлнэ, зардлын тооцоог УИХ хүлээн авснаас хойш долоо хоногийн дотор хэлэлцэж шийдвэрлэнэ гэж заасан байдаг бөгөөд хуулийн энэхүү зохицуулалтын дагуу СЕХ, УИХ-аас шийдвэр гараагүй нөхцөлд аймгийн ИТХ-ын дахин сонгуулийг 2014 оны нэгдүгээр сарын 19-ний өдөр явуулах шийдвэрийг хуучин ИТХ-ын тэргүүлэгчид гаргах боломжгүй юм байна.
Энэ талаар МАН-ын бүлгийн орон тооны бус зөвлөх Ш.Раднаасэд хэлэхдээ "Аймаг, сум, дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын сонгуулийн тухай хуулийн дагуу дахин сонгууль зарлавал сонгуулийн зардлыг улсын төсвөөс санхүүжүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл, 2014 оны улсын төсөвт сууж байж сонгуульд шаардагдах 100 орчим сая төгрөгийн зардлыг гаргах ёстой. Энэ зардал өнөөдөр шийдэгдээгүй байхад дахин сонгуулийн товыг хүчээр зарласан байна. СЕХ, Засгийн газар хуулиар олгогдсон үүргийнхээ дагуу ажлаа хиймээр байна. Аймаг, орон нутгаас ирсэн бичигт нь "Бид шийдэх боломжгүй" гэсэн хариу өгдөг. Тэгсэн мөртлөө нэг хэсэг этгээдэд орон нутгийн эрх мэдлийг өгсөн авцалдаагүй байдал Говь-Алтайд бий боллоо. Сонгуультай холбоотой асуудалд шүүх болон улстөрчид оролцоод ирэхээр ямархуу үр дагаварт хүрдгийн жишээ Говь-Алтай аймагт харагдаж байна" гэв. /Холбогдох баримтыг хавсаргав/
Мөн УИХ-ын гишүүн Д.Дэмбэрэл Мөрдөх албаны тухай хуулийн төслийн талаар мэдээлэл хийв. Тэрээр "Одоогийн төслөөр бол Хууль зүйн яамны дэргэд Мөрдөх алба ажиллана. Удирдлага, орон тооны асуудал анхаарал татаж байгаа. Мөрдөх албаны даргыг томилох асуудлыг Хууль зүйн сайд шийдэхээр төсөлд тусгасан байна. Даргыг нь УИХ томилох тухай асуудал ажлын хэсэг дээр яригдсан. Гэхдээ Засгийн газрын нэг агентлагийн даргыг батлаад байх уу гэдэг хариу асуудал гарч ирж байх жишээтэй. Ажлын хэсгийн гишүүд Мөрдөх албаны болон дагалдах хуулийн төслүүдээ дахин хянах шаардлагатай гэж үзэж байгаа. Хуулийг гаргана, гэвч тодорхой авч хэлэлцэх ажлууд олон бий" гэлээ.
Хэвлэлийн бага хурлын үеэр сэтгүүлчид Увсын асуудлаар бүлгийн дарга Н.Энхболдоос тодрууллаа.
-Увсын асуудлаар ямар ч яриа байхгүй. Сонгууль хуулийн дагуу явагдсан, УИХ-ын гишүүн болох болзлыг бүрэн хангасан гээд СЕХ Ерөнхийлөгчөөр дамжуулаад УИХ-д өргөн мэдүүлсэн. Хоёр гишүүн бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж байгаа. Хоёр гишүүн буруугүйг бүх шатны шүүх тогтоочиход байхад энэ асуудлыг улстөржүүлэхээ болих хэрэгтэй.
