Говь-Алтай аймгийн нөхөн сонгууль болохтой зэрэгцэн Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Ч.Сайханбилэгийн тус аймгийн засаг даргад хаяглаж илгээсэн бичиг багагүй шуугиан дэгдээсэн. Агуулга нь “танай говийн их дархан газарт багтдаг талын мэлтсийг ухмаар байнаа, саналаа өгнө үү” гэсэн байв. Харин аймгийн засаг дарга үүнийг эсэргүүцэж байгаагаа илэрхийлж хэвлэлийнхэнд ил болгосон. “Бантсан” Ч.Сайханбилэг говийн их дархан газрыг ухахгүй гээд сонгуулийг дуусгасан ч талын мэлтэс гэх хосгүй алтны нөөцтэй уг газрыг сэндийчэх санаархал тэдний ойноос арилаагүй.

    Оройгүй шуналын ёроолгүй хүсэл дагуулсан талын мэлтэс бол дэлхийд нэн ховордсон мазаалай, хар сүүлт зээр, хулан, цоохор ирвэс, аргаль, янгир зэрэг улаан номонд орсон амьтадын өлгий нутаг. Тоо толгой нь өдрөөс өдөрт цөөрч байгаа тэдний нутгийг ухаж малтахгүйгээр эдийн засгийн хямралыг давах аргагүй болсон тухай АН-ынхан дотроо сэм тохирч бусад намын бүлгүүдэд танилцуулахаар бэлтгэж байгаа гэх мэдээлэл нэлээд эртнээс явж ирсэн.

    Хурал чуулган завсарласан эл хуль үед энэ яриа төдийлөн олны чихэнд хүрч чадаагүй. Ойрмогхон Засгийн газар тэр дундаа эрх барьж байгаа АН-ынхан эдийн засгийн хямралыг даван гарах арга замуудын талаар нэлээд нухацтай ярилцах болсон билээ. УИХ дахь МАН, МАХН-ын бүлэг эдийн засаг хямарсан гэх дүгнэлтэнд хүрсэн бол АН хүндэрсэн гэж үзэж байгаа. Яасан нь тийм сонин биш. Ямартай ч төгрөгийн ханш шалан дээр унаж, мөнгө байхгүй гэх яриа гудамжнаасаа контор хүртэл хадаах болсон нь хэнд ч илхэн.

    Гал алдаж, үнс нурам болохын даваан дээр АН-ынхан эдийн засгийн талаар авч хэрэгжүүлэх 19 арга хэмжээний төслөө УИХ-д танилцуулсан. Энд бизнесийн орчин, хөрөнгө оруулалтын орчин, хууль тогтоомжийг сайжруулах гээд бидний мэдэх мөнхийн сэдвүүд багтаж.

    Харин бидний мэдэхгүй, маш ноцтой асуудал энд тусгагдсан байна. Тодруулбал АН-ынхан дархан цаазат газарт хайгуул, олборлолт хийх санаархлаа ажил болгохоор шийдсэн байна. Одоо мэдэгдэж байгаа талын мэлтэс бол алтны үндсэн орд. Харин тэдний өргөн барьсан төсөлд “Дархан цаазат хилийн бүсэд газрын тос, занар, байгалийн хийн хайгуул хийх боломжийг бий болгох”-оор тусгасан. Эх сурвалжийн хэлж буйгаар ийм санаархалтай баримт бичгээ тэд хэдийн УИХ-д өргөн мэдүүлсэн бөгөөд хайгуул хийх газар нь ч тодорхой болсон байна. Чухам аль, аймгийн ямар суманд хайгуул хийх нь мэдэгдэхгүй байгаа ч газрын тос, занар, байгалийн хийн нөөцтэй байж болох дархан цаазат газруудад эрх мэдэлтний шуналын дэв хүрчээ.

    Бид үнэхээр дампуурчээ. Инфляци 300% хүрч байсан, талх олдохгүй дугаарлаж зогсдог байсан, цахилгаан байхгүй таслуулдаг байсан, шатахуун үгүй нам зогсдог байсан. Өнгөрөгч 24 жилийн хугацаанд Монголчуудад зовлон багадаагүй. Хулгай, дээрэм, авилга тонуул янз янзын л муу үзэгдлээр мөнгөний төлөө улайрч ирсэн ч бид дэлхийд хосгүй, дархан газартаа халдталаа доройтож байсан бил үү?