Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг маргааш ОХУ-ын Санкт-Петербург хотноо эхлэх Олон улсын эдийн засгийн форумд тус улсын Ерөнхийлөгч В.Путины урилгаар оролцох гэж байна. Энэ үеэр тэрбээр В.Путинтай тусгайлан уулзах гэнэ. Оросууд манай Ерөнхий сайдын айлчлалыг өмнө нь хэд, хэдэн удаа буцааж байсан удаатай. Мөн өнгөрсөн оны эхээр тус улсад суух Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайдаар томилогдсон Ш.Алтангэрэлийн итгэмжлэх жуухыг В.Путин 2013 оны аравдугаар сарын 23-нд л хүлээн авсан. Чухам яагаад ийм удаан ёсчлоогүй нь сонирхолтой. Гэтэл одоо гэв гэнэт урьж, залаад буй нь ямар учиртай юм бол гэсэн бодлыг өөрийн эрхгүй төрүүллээ. Тэгвэл энэ нь Орос, Хятадын хооронд удахгүй хийгдэх худалдааны чухал ач холбогдолтой гэрээ, хэлцэлтэй холбоотой аж. Тодруулбал Орос, БНХАУ руу төмөр зам тавихаар бэлтгэж байна. Гэхдээ тус замаа Монголоор дайруулахаар төлөвлөж байгаа аж. Ингэх нь эдийн засагт хамгийн ашигтай хувилбар. Мөн Орос, Хятадыг холбосон байгалийн хийн хоолойгоо ч Монголоор дамжуулж магадгүй аж. Оросоос Хятад руу экспортлодог нефтийн тодорхой хэсгийг ч манай төмөр замаар тээвэрлэх гэнэ. Мөн ОХУ-ын Батлах хамгаалахын сайд С.Шойгу төрсөн нутгаас нь илэрсэн сайн чанарын нүүрсийг БНХАУ-д нийлүүлэх төмөр замыг Монголын баруун талаар дайруулах төлөвлөгөөтэй байгаагаа илэрхийлсэн.
Энэ мэт шийдэх ёстой асуудлууд байгаа учир манай Ерөнхий сайдыг урьж дээрх асуудлуудаар ярилцахаар болжээ.
ОХУ, Украины асуудлаас болж Европийн орнуудтай таарамж муутай байгааг дэлхий нийтээрээ харж байна. Тиймээс тус улс Азийн зах зээлд хүчтэй бодлого явуулахаар бэлтгэж эхэлсэн нь энэ аж. Тус улс хамгийн эхэнд худалдааны том хамтрагчаараа Хятадыг сонгосон байна. Энэ нь сүүлийн үед гүнзгийрч буй Орос, Хятадын харилцаанаас илтэд мэдэгдэж буй.
Энэ хэрээр хоёр том гүрний ашиг сонирхлын тусгал манай улсад янз бүрээр буух нь тодорхой. Харин энэ харилцааг ашиглаж Монгол улс цаашид юу хийх, хоёр хөрштэйгээ хэрхэн харилцах нь зарим судлаачдын анхаарлыг татаж байна. Манай хоёр хөршийн харилцаа гүнзгийрэхийн хэрээр Монголын газар нутгийн ач холбогдол нэмэгдэх нь гарцаагүй. Харин манайхан ямар шийдвэр гаргаж, яаж хөдлөхийг тэд анхааралтай харж сууна.
Дашрамд дуулгахад, Оросууд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягаас гадна МАН-ын дарга М.Энхболдыг уг чуулганд оролцохыг хүсчээ. Ингэхдээ Ерөнхий сайдаас бүр өмнө урилгыг нь гардуулсан байх юм. ОХУ-ын хувьд Монголын ач холбогдол эрс нэмэгдсэнийг үүнээс харж болохоос гадна оросууд хэнтэй ажил ярих хүсэлтэйгээ шууд илэрхийллээ гэж ойлгож болох юм. М.Энхболд өмнө нь ч Хятадын Коммунист намын урилгаар БНХАУ-д айлчилж байсан.
Ийнхүү Орос, Хятад эрх барьж буй АН-аас гадна парламентад олон суудалтай сөрөг хүчнийг онцгой анхаарч харилцах болсон нь анхаарахгүй орхиж болохгүй сэдэв юм. Өмнө нь тэд манай Төрийн тэргүүнүүдийг л тоож харьцан гэрээ, хэлцэл хийдэг байсан болохоос сөрөг хүчний даргыг хүлээж авч уулзаад байдаггүй байв. Гэтэл ингэж харилцаандаа өөрчлөлт оруулж буй нь манай улс төрийн амьдралд ашиг сонирхлоороо нөлөөлөх үйл явц гэж зарим судлаачид үзэж байна. Нэг үгээр хэлбэл тэд аль эрт Монголын улс төрд оролцоод эхэлжээ гэх хардлагыг өөрийн эрхгүй төрүүлэв.
Энэ мэт шийдэх ёстой асуудлууд байгаа учир манай Ерөнхий сайдыг урьж дээрх асуудлуудаар ярилцахаар болжээ.
ОХУ, Украины асуудлаас болж Европийн орнуудтай таарамж муутай байгааг дэлхий нийтээрээ харж байна. Тиймээс тус улс Азийн зах зээлд хүчтэй бодлого явуулахаар бэлтгэж эхэлсэн нь энэ аж. Тус улс хамгийн эхэнд худалдааны том хамтрагчаараа Хятадыг сонгосон байна. Энэ нь сүүлийн үед гүнзгийрч буй Орос, Хятадын харилцаанаас илтэд мэдэгдэж буй.
Энэ хэрээр хоёр том гүрний ашиг сонирхлын тусгал манай улсад янз бүрээр буух нь тодорхой. Харин энэ харилцааг ашиглаж Монгол улс цаашид юу хийх, хоёр хөрштэйгээ хэрхэн харилцах нь зарим судлаачдын анхаарлыг татаж байна. Манай хоёр хөршийн харилцаа гүнзгийрэхийн хэрээр Монголын газар нутгийн ач холбогдол нэмэгдэх нь гарцаагүй. Харин манайхан ямар шийдвэр гаргаж, яаж хөдлөхийг тэд анхааралтай харж сууна.
Дашрамд дуулгахад, Оросууд Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягаас гадна МАН-ын дарга М.Энхболдыг уг чуулганд оролцохыг хүсчээ. Ингэхдээ Ерөнхий сайдаас бүр өмнө урилгыг нь гардуулсан байх юм. ОХУ-ын хувьд Монголын ач холбогдол эрс нэмэгдсэнийг үүнээс харж болохоос гадна оросууд хэнтэй ажил ярих хүсэлтэйгээ шууд илэрхийллээ гэж ойлгож болох юм. М.Энхболд өмнө нь ч Хятадын Коммунист намын урилгаар БНХАУ-д айлчилж байсан.
Ийнхүү Орос, Хятад эрх барьж буй АН-аас гадна парламентад олон суудалтай сөрөг хүчнийг онцгой анхаарч харилцах болсон нь анхаарахгүй орхиж болохгүй сэдэв юм. Өмнө нь тэд манай Төрийн тэргүүнүүдийг л тоож харьцан гэрээ, хэлцэл хийдэг байсан болохоос сөрөг хүчний даргыг хүлээж авч уулзаад байдаггүй байв. Гэтэл ингэж харилцаандаа өөрчлөлт оруулж буй нь манай улс төрийн амьдралд ашиг сонирхлоороо нөлөөлөх үйл явц гэж зарим судлаачид үзэж байна. Нэг үгээр хэлбэл тэд аль эрт Монголын улс төрд оролцоод эхэлжээ гэх хардлагыг өөрийн эрхгүй төрүүлэв.
Т.Энхэлээ
Сэтгэгдэл (20)