Бие даагчдын бүлэг хуралдаж энэ долоо хоногт Байнгын хороо, УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэх хуулиудын талаар саналаа нэгтгэсэн байна. Энэ талаараа тэд сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийлээ.


Бүлгийн хурлаар хамгийн эхэнд Газрын тухай хуулийг хэлэлцжээ. Ингээд тус хуулийг эргүүлэн татах ёстой гэж үзсэн байна. Учир нь газрыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах нэрээр хувьчлах гэсэн санаархал тус хуулинд явж байгааг УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун онцоллоо. Сая өргөн баригдсан Газрын тухай хуулинд Газрын бирж байгуулна гэсэн заалт явж байгаа аж. Улмаар биржээр дамжуулан газрыг худалдана гэж хуульд тусгасан байна. Энэ нь маш буруу зүйл бөгөөд биржээр зөвхөн мөнгөтэй, олигархиуд л үйлчлүүлнэ. Тэгэхээр яваандаа газар цөөн хэдэн мөнгөтэй хүний эрх мэдэлд очих талтай. Манай улс 2007 оноос хойш иргэн бүрт газар эзэмшүүлэх ажлыг эхлүүлсэн. Гэтэл улс орон даяар газар эзэмшүүлэх ажил дөнгөж 17 хувьтай байгаа. Ийм бага үзүүлэлтэй байгаа нь иргэн бүр газраа эзэмшиж чадахгүй байгаагийн илрэл. Хэрвээ биржээр газрыг зараад эхэлбэл их хэмжээний газрыг хууль бусаар олж авсан цөөхөн хэдэн хүн улам байжихын нэр гэж тус бүлгээс үзэж байгаа аж.

Цаашилбал тус хуулинд аж ахуй нэгжид газар эзэмшүүлэх нэрийдлээр томоохон аж ахуй нэгжүүдэд хувьчлахыг санаархаж байгаа,  мөн иргэдийн өмчилж аваагүй газрыг дуудлага худалдаагаар зарах  заалтууд явж байгаа нь буруу гэж бие даагчид үзэж байгаа юм байна. Үүнээс гадна гадаадын иргэнд дуудлага худалдаагаар 60 жил хүртэл хугацаагаар газар эзэмшүүлнэ гэж тусгажээ. Тиймээс энэ хуулийг санаачлагчид нь эргүүлэн татах нь зүйтэй гэв.


Мөн энэ долоо хоногт байнгын хороо, чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэх чухал төсөл бол Ашигт малтмалын тухай хууль юм. Энэ хуульд стратегийн орд бүхий төрийн хувь эзэмшлийг байхгүй болгох, хайгуулыг нээлттэй болгох гэж байна. Тиймээс эдгээрийг бие даагчдын зүгээс эсэргүүцэж баййгаа гэлээ. Төр хувиа эзэмшиж байж ард түмэн байгалийн баялагаасаа хүртэнэ. Стратегийн чухал ордууд ганц гэр бүлд оччихвол ард түмэн тэндээс хэзээ ч хувь хүртэж чадахгүй гэв. Цаашилбал хэн нэгэн мөнгөтэй этгээд улсын чухал орд газрыг хувьдаа авчихаад гадны иргэдэд зарах үзэгдэл их болсон. Энэ нь эргээд биднийг гадныхнаас хараат болгох талтай. Тиймээс уг хуулийн төсөл дээр маш нухацтай хандах ёстой гэлээ. Хэрвээ төр стратегийн ордуудад эзэмших хувиа байхгүй болговол түүхэнд үлдсэн тэнэг улсуудын нэг болно. Баялагаа үнэлдэг тэгээд 50 хувийг нь авдаг байх ёстой. Баялагаа гаргадаг мөртлөө үйлдвэрээс нь худалдаж авдаг тэнэг тогтолцоотой улс хаана ч байхгүй гэлээ.


Энэ долоо хоногт Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанаар Эдийн засгийн өршөөлийн тухай хуулийг хэлэлцэнэ. Энэ хуульд хөрөнгө орлогоо нуун дарагдуулсан бол эдийн засгийн өршөөл үзүүлнэ гэж тусгасан байна. УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн энэ талаар "Хөрөнгө орлогын мэдүүлгийг зөвхөн төрийн өндөр, дээд албан тушаалтнууд мэдүүлдэг. Гэтэл санаатай болон санамсаргүйгээр хөрөнгө орлогоо нуун дарагдуулсан бол өршөөл үзүүлнэ гэж заасныг бид эсэргүүцэж байна. Хөрөнгө орлогын  мэдүүлэг олон хүнийг хамардаггүй, зөвхөн төрийн албан хаагчдыг хамарч байгаа учраас энэ заалтыг хасах ёстой. Эдийн засгийн хямралыг даван туулах нэрээр төрөөс хулгай хийгээд баяжчихсан хүмүүсийг өршөөгөөд яваад байж болохгүй " гэлээ.

Үүнээс гадна Галт зэвсгийн тухай хууль, Аж ахуй нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Зөвшөөрлийн тухай хуулиадад анхаарал тавьж ажиллана гэлээ. Хөдөөгийн 1700 гаруй малчин өрхийн хамгаалалтын зэвсэг болох бууг хурааж авах заалтыг Галт зэвсгийн тухай хуулинд тусгасан байгаа аж. Хөдөөний малчид эзгүй хээр талд дөрвөн улирал нүүдэллэн суурьшдаг. Тэд сүүлтэй, сүүлгүй чононоос өөрсдийгөө болон малаа буугаар хамгаалдаг. Гэтэл бууг нь хураагаад авчихаар тэд өөрсдийгөө хамгаалах хэрэгсэлгүй болж байна гэж Ц.Даваасүрэн гишүүн онцолов. Тиймээс  уг хуулинд малчид руу чиглэсэн хөнгөлөлттэй заалтыг оруулж ирэх ёстой гэлээ. 

Үүний дараа сэтгүүлчдийн асуултад хариулт өглөө.

-Газрын тухай хуулинд гадаадын иргэдэд газар эзэмшүүлэх тухай заалт ямар хэлбэрээр орсон бэ?

-Газрыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах гэж байна гэсэн сайхан үгээр хуурч үгүй хийх гэж байна. Гадаадын иргэдэд газар эзэмшүүлэх тухай заалт орсон байгаа. Өмнө нь ийм зүйл байгаагүй. Тэр нь 60 жил гэгдэж байна. Мөн 60 жил газар эзэмшчихээд 40 жилээр сунгаж болох тухай заалт орсон. Нийтдээ 100 жил гэсэн үг. Гэхдээ гадаадын иргэд газар эзэмшихдээ дуудлага худалдаагаар газар эзэмших эрхээ авна гэсэн зүйл заалт мөн явж байсан. Тэгэхээр нэмж ярих зүйл их байгаа.

-Эдийн засгийн өршөөлийн хуулинд татвараа нуун дарагдуулсан хувь хүн, аж ахуйн нэгжид нэг удаа өршөөл үзүүлнэ гэж заасан байсан. Тэгвэл шударгаар татвараа төлөөд явж байсан хүмүүст ямар урамшуулал олгох вэ?

- Татвараа нуун дарагдуулсан, мөнгө завшсан, авлига авсан хүмүүс энэ хуулиар өршөөгдөөд өнгөрнө. Харин үнэнч шударгаар татвараа төлж байсан иргэд урамшуулал олгох зүйл заалт ороогүй.

-Төрийн өмчийг хувьчлах асуудал яригдаж байна. Ямар байдлаар төрийн өмчийн компаниудыг хувьчлах бол, энэ асуудал дээр ер нь ямар алдаатай зүйл байгаа гэж үзэж байна вэ?

-Ерөнхийдөө Эрдэнэт рүүгээ чиглэсэн зүйл яваад байна уу даа гэсэн хар төрүүлж байна. Оюутолгойн 34 хувь гэдэг ч юм уу аль болох "саалийн үнээ" болж байгаа зүйлүүд рүүгээ чиглэж байж магадгүй. Оюутолгойн хэмжээний ордууд мөн хүлээгдэж байна. Лиценз нь дандаа хувь хүмүүст бий. Тэд л ийм зүйлийг хийж байна. МИАТ ч гэсэн хувьчлалд оруулах компаниудын жагсаалтад байж магадгүй. Тиймээс шинэ колончлолын асуудалд анхааралтай хандах ёстой.

-Эдийн засгийн өршөөлийн хууль оффшор бүсд данстай хүмүүст үйлчлэх үү?

-Үйлчилнэ. Оффшор бүсэд данстай хүмүүс өршөөгдөнө гэсэн үг.