Иргэн Б.Энхбаяр, Т.Сайнжаргал нар Ерөнхий сайдыг 2013 оны төсвийн 50 тэрбумыг хууль бусаар зарцуулсан байж болзошгүй хэмээн үзэж хуулийн байгууллагаар шалгуулах хүсэлт гаргасан. Харин Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг энэ асуудлаар цагдаад гомдол гаргасны дагуу тэдэнд эрүүгийн хэрэг үүсгэжээ. Иргэн Б.Энхбаяртай дээрх асуудлын хүрээнд ярилцлаа.

-Иргэн Т.Сайнжаргал та хоёрт Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийн гомдлоор эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн байсан. Энэ хэрэг юу болсон бэ?

-Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийг 2013 оны төсвийн 50 тэрбумын багцыг хууль зөрчин, тендергүйгээр зарцуулсан гэж үзэн Т.Сайнжаргал бид хоёр хуулийн байгууллагаар шалгуулах хүсэлт гаргасан юм. Гэтэл Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг өөрийг нь гүтгэсэн гэж үзэж бид хоёрт энэ оны нэгдүгээр сард эрүүгийн хэрэг үүсгүүлсэн. Эхлээд сэжигтэн, дараа нь яллагдагчаар татан таван сар гаруй шалгах шив дээ. Анх хэрэг үүсгэхэд нь л бид хэлж байсан. “Энэ гэмт хэрэг биш ээ. Иргэд өөрт байгаа тодорхой баримтад үндэслэн, шалгуулах эрхтэй. Тэр баримтууд нь бүгд үнэн гэдгийг Н.Алтанхуяг өөрөө ч зөвшөөрдөг. Тэгэхээр тийм баримтыг олон түмэнд дэлгэж, хуулийн байгууллагаар шалгуулах бол огтхон ч гэмт хэрэг биш. Энэ бол зүгээр л айлгах, хуулийн байгууллагаар дамжуулан дарамтлах гэсэн арчаагүй үйлдэл болж байна” гэж. Тэр бүхэн үнэн байсныг хяналт тавьсан прокурорын байгууллага нотолж бидэнд үүсгэсэн эрүүгийн хэргийг “Гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй, хүн гүтгэсэн нь нотлогдохгүй байна” гэдгээр хэрэгсэхгүй болголоо.  

-Яг хэзээ хэрэгсэхгүй болгосон бэ? Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг энэ хэргийн талаар юу гэж байх юм. Та хоёроос уучлал гуйх ёстой болж байна уу?

-Өнгөрсөн тавдугаар сарын 12-нд прокуророос хэрэгсэхгүй болгосон байсан. Тогтоолыг нь 10 гаруй хоногийн өмнө танил­цууллаа. Ер нь Н.Алтанхуяг бид­нээс уучлал гуйна ч гэж үгүй биз дээ. Харин би л лав тэр хүнийг уучилж байна. Ямар үйлдэлд нь вэ гэхээр хууль ёс гэдгийг өөрөө мэддэггүй, төсвийн хөрөнгийг яаж зарцуулсан баримтыг илчилсэн иргэддээ ял өгүүлж, хорьж цагдах гэсэн ичгүүргүй, тэ­нэглэсэн үйлдлийг нь уучилж байна.

-Ерөнхий сайд та хоёрыг ер нь юу гэж буруутгаж эрүүгийн хэрэг үүсгэхдээ тулсан юм бол?

-Т.Сайнжаргал бид хоёр 2013 оны арван­нэгдүгээр са­рын 28-ны өдөр хэв­лэлийн бага хурал хийж Ерөнхий сайд Н.Алтан­хуягийг “Бум­бардай” цуврал номд болон “Эх хэлний медиа” хөтөлбөрийн шугамаар Боловсрол суваг телевизэд нийт 500 гаруй сая төг­рөгийг ул­сын төсвөөс тендергүйгээр өгсөн гэж буруутгасан юм. Ул­маар АТГ-аар шал­гуулсан бо­ловч Ерөнхий сайд Н.Алтан­­хуягийг “Хэрэг хий­гээгүй” гэж үзэж АТГ шалгахаас татгалзсан. Үүний дараа Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг биднийг өөрийг нь гүтгэсэн гэж эрүүгийн хэрэг үүсгүүлсэн. Бид ч зүгээр суугаагүй. Алийн болгон айж алгын чинээ болох юм бэ ер нь. Тавин тэрбумын багцаас дахин 9.7 тэрбумыг тендергүйгээр зарцуулсан гэж АТГ-т хандсан. Харин энэ удаа АТГ 9.7 тэрбумыг хууль зөрчин, нээлттэйгээр тендер зарлалгүй зарцуулсан төдийгүй Ерөнхий сайдын зөвлөх Д.Батмөнхийг дотны найзынхаа компанид уг мөнгийг өгснийг тогтоосон. Энэ тухайгаа АТГ бидэнд мэдэгдэж, буруутай хүмүүст арга хэмжээ авахуулах болно гэсэн. Харамсалтай нь тэр хүмүүс ямар ч арга хэмжээ авахуулаагүй л явж байна. Би 10 мянган төгрөгийн тухай яриагүй, 10 тэрбум төгрөгийн тухай ярьж байна шүү дээ. Гэтэл хууль зөрчсөн хүмүүст эрүүгийн хэрэг үүсгэх нь бүү хэл сахилгын шийтгэл ч ногдуулахгүйгээр хаацайлаад л өнгөрч байна. Хууль зөрчсөн ч гэсэн хохирол учраагүй байна гэсэн шалтгаанаар шүү дээ.
 
-Одоо энэ хэрэг ингээд дууссан уу? Ерөнхий сайд 50 тэрбумынхаа зарцуулалтыг УИХ-ын чуулган дээр танилцуулсан шүү дээ?

-Үнэнийг хэлэхэд энэ хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн бол Ерөн­хий сайд Н.Алтанхуяг өөрөө шүүхийн өмнө их эвгүй байдалд орох байсан байх. Учир нь 500 гаруй сая төгрөгийг шилжүүлэх гэрээ нь Ерөнхий сайд мөнгө шилжүүлэх шийдвэр гаргаснаас долоо хоногийн дараа ЗГХЭГ-аас хийсэн, Оюуны өмчийн газраас мэргэжлийн шинжээчдийн үнэлгээ гарахаас өмнө Н.Алтанхуяг өөрөө захирамжаараа үнэлгээг нь тогтоочихсон байсан гээд бидний буруутгасан зүйлс бүгд үнэн бодитой болох нь баримтаар нотлогдчихсон. Тэгээд саяхан УИХ 50 тэрбум төгрөгийн зарцуулалттай холбоотой асуудал яригдахад маш олон сэжигтэй, хууль гажуудуулсан байх магадлалтай үндэслэл, баримтууд хөндөгдөж л байна лээ. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дүгнэлтэнд нэг сая төгрөгийн дүрмийн сантай компанид 1.7 тэрбумын ажил өгсөн, эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн үзүүлэлтээс нь дөрөв дахин бага үзүүлэлттэй төхөөрөмж нийлүүлсэн, зах зээлийн үнээс тав дахин өндөр үнэтэй техник авсан гээд л зөндөө асуудал яригдаж байсан.

-Та хоёр цаашид энэ асуудлыг дахиж шалгуулах уу?

-Эрүүгийн хуульд зааснаар гүтгэх гэмт хэргийн гол шинж нь “илт худал гүжирдлэг” байдаг бол бид Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийг маш тодорхой үндэслэл, баримт­тайгаар буруутгасан. Хуулийн байгууллага ч олон сар шалгасны эцэст тэдгээр баримтууд бүгд үнэн гэдгийг хүлээн зөвшөөрлөө. Уг нь бид 1990 онд алга нижигнүүлэн ташдаггүй нийгмийг хүсч л ардчиллыг сонгосон юм шүү дээ. “Шударга бус нийгэмд нүдээ аньж явснаас зүрхээ шархлуулж явсан нь дээр” гэсэн үг байдаг. Бидний илчилж шалгуулсан үнэнд итгэхгүй байгаа тэр байгууллагаар бид өнөөдөр нотлуулж чадахгүй ч маргааш гэж ирээдүй бас бий. Маргааш энэ мэт асуудлыг шударгаар шийдэх хүн, хууль биднийг тосон угтана гэдэгт би огтхон ч эргэлздэггүй. Үүний төлөө зүгээр суухгүй.  Хуулийн засаглал хулгайчийг шүүх ёстой болохоос хүнийг айлгадаг юм биш.