Одоогоос 102 жилийн өмнө "Цэцэг нуурын дугуйлан" байгуулагдаж Монголын түүхэнд нэгэн хуудас нэмсэн юм. Уг дугуйланг санаачилагч Ард Аюуш ард түмнийхээ өр зээлийн эсрэг зоригтой тэмцэж 9 эрүү шүүлтийг давж гарсан. Бас 100 жилийн өмнө Монгол орон даяар Манжийн өр зээлээс гарах гэсэн их бослого хөдөлгөөн өрнөж эцэстээ "өрийн бичиг"-үүдийг шатааснаар, ардын хувьсгал ялснаар үйл явдал төгссөн түүхтэй.

    Харамсалтай нь 100 жил өнгөрчихөөд байхад манай улс өр зээлнээсээ бүрэн гараагүй байна. Их өрийг тэглэснээр социализмын өрнөөсөө гарч санаа амарч нуруу тэнийхтэйгээ болсон. Гэвч Шинэчлэлийн Засгийн газар хоёрхон жилийн хугацаанд асар их хэмжээний өр зээл авч рекорд тогтоов. Тэгээд өр, зээлээ бүтээн байгуулалт болгож чадсангүй. Одоо дараагийн зээлээ авахаар улайрч эхлэв. Шинэчлэлийн Засгийн газрын энэ хандлага олон Монголчуудын уур бухимдлыг нэмэгдүүлж байгаа бололтой. Учир нь сүүлийн үед өр, зээлийг эсэргүүцсэн хүмүүсийн тоо эрс нэмэгдэх болов. Өр зээл ярьсан гишүүд, эрдэмтэн судлаачид ч олширов. Асуудал байгаа учраас л шүүмжлэгчид нэмэгддэг зах зээлийн зарчим үйлчилж байна.

    Тиймээс өр зээлийг эсэргүүцсэн МАН-ынхнаас гадна сайн дурын тоглогчид улс төрийн зах зээл дээр аяндаа гарч иржээ. Учир нь өрийг эсэргүүцсэн залуус нэгдэж "Ард Аюушийн дугуйлан" гэгчийг байгуулж байгаа сураг гарлаа. Тэд өрийн эсрэг тууштай тэмцсэн Ард Аюушийг билэгдлээ болгох гэнэ. Тэгээд улс орноо өр зээлэнд оруулахгүйн төлөө өргөн хэмжээний партизаны тэмцэл явуулахаар төлөвлөгөө боловсруулж эхэлсэн сураг гарлаа.

    Энэхүү дугуйланд нилээд олон ТББ, иргэний нийгмийнхэн багтжээ. Тэд хойч үеэ өрийн дарамтад оруулахгүйн төлөө ухаалаг арга хэмжээнүүдийг явуулахаар төлөвлөсөн байна. Энэхүү дугуйланг байгуулагчдын ярьж байгаагаар бол "ард түмэн өр бидэнд хамаагүй гэж хандаж байна. Тэд өрийг нэг л өдөр тэглэнэ гэж гэнэнээр төлөвлөж байна. Одоо өр тэглэдэг улс гэж хаана ч байхгүй. Бид заавал төлнө. Иргэн бүрийн хармаанаас мөнгө гарахгүй ч татварын хэлбэрээр нь авна. Сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэг барихгүйгээр өрөө төлнө. Зам тавихаа болино. Иймэрхүү аргаар өрөө төлнө. Одоогийн өрөнд шунагчид ажлаа өгөөд талийна. Үр хүүхдээ гадаадад сургана. Жирийн иргэд л өрийг төлнө" хэмээн ярьж сурталчилж яваа гэж эх сурвалж мэдээлэв. Удахгүй тэд хэвлэлийн хурал хийж олон нийтийн өмнө гарч ирэх аж.

    100 жилийн өмнөх өвөг дээдсийнхээ үйл хэргийг санагалзан сайн дурын үндсэн дээр нэгдсэн залуусын тэмцэл ингэж эхлэх нь. Тэдний тэмцэл юунд хүрч зогсохыг хэлэхэд эрт байна. Эдгээр сайн дурын армийнхны санаачилга дээр цөөнх хүч нэмбэл асуудал өргөжин өтгөрнө. Харин өр зээлийн төлөө нүдээ ухаад өгөхөөс ч буцахгүй Засгийн газрынхан тэднийг мэдээж таатайгаар хүлээж авахгүй байх.