Наадам ойртсон ч гэсэн улс төр улам л эрчимжиж байна. Учир нь улс орны эдийн засгийн хүндрэл хоёр том намыг хамтрахыг шаардаж байгаа бололтой. Тийм учраас УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбатын мэдэгдэл улс төр судлаачдын анхаарлыг ихэд татлаа. Тэрээр “2014 оны ээлжит чуулганыг өмнөх чуулгантай харьцуулахад харилцан зөвшилцөл, ойлголцол руу ойртуулсан” гэж тодорхойлов. Өнгөрсөн хоёр жил МАН-ынхныг юман чинээ бодохгүй байсан АН-ынхан байдал бишдээд эхэлснийг сайтар ойлгосны шинж. Тийм ч учраас сөрөг хүчнийхээ байр суурьт улам идэвхитэй шилжих болсон МАН-ынхантай ойлголцохгүйгээр, тэднийг үл тоогоод цаашаа явах боломжгүйгээ ухаарсны илрэл гэж үзэх хүмүүс байна. Үүнийг ч эрх баригч хүчний бүлгийн даргын мэдэгдэл нотлов. Тэрээр “Бидний өмнө гаргасан алдаа ч хамтынх. Ирээдүйд олох ололт ч хамтынх. Нэг нэгнээ үгүйсгэдэг ажиллагаа өнөөдрөөс эхлээд зогсоох ёстой” гэж учирласан юм. Сэргэлэн эрээ. Өнгөрсөн алдаагаа сөрөг хүчинтэйгээ хуваах гэж оролдоно. Бас ирээдүйд хамтдаа байж л ололтонд хүрнэ гэж хандарч байна. Хамгийн гол нь бие биеэ үгүйсгэх ажиллагаагаа зогсоохыг хүссэн нь эрх баригчидад л ашигтай. Учир нь ямар ч тохиолдолд эрх баригчид л бурууддаг. Сөрөг хүчинд ямар эрх мэдэл байх биш. Алдаатай бодлого явуулж буй эрх баригчид л шүүмжлэлийн бай болно гэдгээ мэдэж өнгөрсөн хойно найрамдья гэж байгаа хэрэг.

    Эх сурвалжуудын мэдээлж байгаагаар бол АН-ын бүлгийн дарга хамтарсан засаг байгуулах хэрэгтэйг далдуур илэрхийлж эхэлсэн гэнэ. Тийм ч учраас өчигдөр мэдээлэл хийхдээ “эдийн засагт үүсээд буй нөхцөл байдлыг даван туулахын тулд эв нэгдэлтэй байж зөвшилцөж ажиллах цаг нь болсон. Хаврын чуулганы үеэр АН-ын бүлэг үндэсний эв нэгдлийг хангаж, ард түмний эрх ашгийн төлөө МАН-тай зөвшилцөж ажиллая гэдэг саналыг илэрхийлсэн. Үүний илэрхийлэл болгож чуулганы хаалтын өдөр МАН-ын гишүүдийг бүх байнгын хороодод тэгш хувиарласан. Сөрөг хүчинтэйгээ зөвшилцөх ажлыг эхлүүлээд байгаа. Харин МАН-д зөвшилцөх зориг дутаад байна” гэж ил тод зарлав. Түүний хэлсэн энэ үгийг дүгнэж үзвэл МАН-тай зөвшилцөхийн тулд л бүлгийн гишүүдийг нь байнгын хороодод тэгш хувиарласан болж таарах нь. Бас хоёр том нам зөвшилцөх ажлыг эхлүүлснийг ил тод зарлав. Өмнө МАН-ынхан мэдээлэл хийхдээ энэ талаар ам нээгээгүй. Хамгийн сонирхолтой нь МАН-ынхан зөвшилцөх, хамтарч засаг барих тал дээрээ зориг дутаад дүлэгнээд байгаа бололтой. Учир нь МАН-ынхан хамтарсан засагт орохгүй гэж өмнө мэдэгдсэндээ эзэн байхыг хичээж байгаа аж. Бас зарим гишүүд нь улс орноо нүдэнд дээр сүйрч унаж байгааг хараад зүгээр сууж болохгүй. Хамтараад засаг барихаас өөр гарцгүй гэж яригсад ч байгаа гэнэ.

    Ямар ч байсан АН-ын бүлгийн дарга өмнө МАН-ыг буруутгасан, зандарсан, үл тоосон, зарим газраар шалгуулна гэж заналхийлсэн өнгө аясаас ярьдаг байсан бол энэ удаа учирласан, гуйсан, буулт хийсэн байр сууринаас асуудалд хандав. Өөрөөр хэлбэл тэрээр МАН-тай хамтарч, зөвшилцөж, ойлголцохыг хүсэж байгаагаа зарлав.


    АН-ыг бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбатын өгсөн хоёр дахь гол мессеж бол “үүсээд байгаа эдийн засгийн хямрал өнгөрсөн 2 жилд үүсээгүй. Өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд үүссэн алдаатай бодлогоос үүдэлтэй” гэж хэлсэн явдал юм. АН-ынхан дахиад л буруугаа хүлээхгүй, бусдаас хайж байна. Өмнөх Засгийн газраас боллоо гэдэг байсан. Харин одоо өнгөрсөн 20 гаруй жилийн буруу бодлогоос боллоо гэж өргөтгөн шинэчилж байгаа бололтой. Өөрөөр хэлбэл өмнөх бүх ерөнхий сайдуудыг алдаатай бодлого явуулсан гэж буруутгаж байна. АН-ын бүлгийн даргын энэ томдсон дүгнэлт араасаа олон л асуудлыг дагуулах байх. Настай ерөнхий сайдууд мэдээж “надаас болоод эдийн засаг хямарчихлаа” гэж хэлэхгүй л болов уу? Ард түмэн ч бас “өнгөрсөн 20 жилийн буруу бодлогоос болоод эдийн засаг хямарсан. АН-ынхан буруугүй” гэж хэлэхгүй нь тодорхой.

    АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбатын анхаарал татах гуравдахь мессеж бол “Чингис бондын өр эргээд ард түмний нуруун дээр ирнэ гэдэг бол худал мэдээлэл юм. Харин эдийн засгийн нөхцөл байдлыг тооцоолоогүй урьдын өр бидэнд хүнд дарамт болох нь гарцаагүй” гэж хэлсэн явдал юм. Өөрөөр хэлбэл Чингис бондын өр ард түмэнд дарамт болохгүй гэж цаашид АН-ынхан сурталчилах бололтой. Харин өмнөх Засгийн газруудын өр л дарамт болно гэж өмнөхөө хийх шинжтэй болоод явчихав. Учир нь 1990 оноос хойшх 10 гаруй Ерөнхий сайдууд нийлээд 2.2 тэрбум ам.долларын өр зээлсэн байдаг. Харин Н.Алтанхуягийн Засгийн газар 2 жилд 2.8 тэрбумын өрийг зээлсэн. Үүнийгээ ард түмэнд дараа болохгүй, өмнөх чинь л дараа болно гэж байна. Тэгээд ч өмнөх өрүүдээ ихэнхийг нь дараад дууссан. Ийм байхад ийм мэдээлэл хийнэ гэдгийг ойлгоход төвөгтэй байна. Д.Эрдэнэбат дарга л өөрөө сайн ойлгох байх даа?