Ийм л тэнэгдүү тайлбарыг Манай хөгжлийн банкны хөгжилтэй захирал ноён Н.Мөнхбат хэвлэлийнхэнд өгч сууна. Монгол Улс томоохон төсөл хөтөлбөрүүддээ хөрөнгө оруулалт татах зорилгоор Хөгжлийн банк байгуулж байсан нь саяхан. Гэвч өнөөдөр Хөгжлийн банк маань хөгжлийн садаа болчихсон гэхэд хилсдэхгүй л болов уу?

    Одоогоос хоёр жилийн өмнө бид Их хааныхаа нэрийг барьцаалж 1.5 тэрбум ам.долларын бонд гаргасан. Ийнхүү Монголд урьд өмнө хэзээ ч орж ирж байгаагүй ам.долларын урсгал нэг дор бөөндөө орж ирэх нь тэр. Шинэ баян цээж өвчтэй байдгийн жишгээр бид харин энэ мөнгөө ёстой л нэг цацаж өгсөн. Сурагчийн форм, хогний уутыг хүртэл Чингис бондын мөнгөөр санхүүжүүлж цамаархав.  Өнөөдөр Чингис бондын зарцуулалтын талаар жирийн иргэд байтугай, УИХ-ын гишүүд ч мэдээлэлгүй явна. Албаныхан бондын хөрөнгийн 33 хувийг автозамын бүтээн байгуулалтанд, 12 хувийг Уул уурхайд, 13 хувийг шинэ төмөр замын төсөлд, 8 хувийг барилгын салбарт, 9 хувийг дэд бүтцийн салбарт, 9 хувийг үйлдвэрлэл, мөн 9 хувийг ХАА хөнгөн үйлдвэрийн салбарт, 7 хувийг эрчим хүч, 01 хувийг үйлчилгээний салбарт зарцуулсан гэсэн тайлан гаргажээ. Тайлангаас харвал нийт мөнгөнийхөө ихэнхийг автозам тавихад зарцуулж. Үүнийгээ ч их зөв зүйтэй алхам болсон гэж магтах аж. Харин Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан С.Баяр “Өндөр өртөгтэй зээлээр зам тавьдаг улс манайхаас өөр байхгүй, ихээхэн мулгуу шийдэл” гэж товч тодорхой онож хэлсэн байдаг. Барилга, уул уурхай, төмөр замын шинэ төсөлд гавьж дэвшсэн зүйл юу ч үгүй. Тэгэхээр энэ бондын үр ашиг гэж яригдах зүйл юу байна? гэдгийг тунгааж хариуцлага тооцох ёстой нөхөдтэй нь хариуцлагаа ярих хэрэгтэй мэт санагдах юм.  Бондын мөнгийг  төсвөөс гадуур хяналтгүй зарцуулсан нь Манай Улсын мөнгөний нэгдсэн бодлого алдагдаж, төлбөрийн тэнцлийн алдагдалд хүргэхэд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн гэж дэлхийн банк, олон улсын валютын сан дүгнэсэн.

    Харин бондыг атгасан сайд маань юу гэж ярьж байлаа даа.  “Гадныхан биднийг хөгжүүлэх зөвлөгөө хэзээ ч өгөхгүй. Бид яг хэлснийх нь эсрэг хийх хэрэгтэй. Угаасаа Америк ч тэгдэг юм. Япончууд биднийг хязраагүй их мөнгө ав гэж байна. Заавал уул уурхайгаа зарж, гадныханыг гуйх шаардлаггүй, өөрсдөө бонд гаргаад байвал болоод л байна, харж байгаа биздээ” гэж залж өгч байлаа. “Чамаар яадаг юм, бид нар бондоо зараад чадна” гэж хөрөнгө оруулагчдаа хөөж туусан сайдын үйлдлэл, Бондын хөрөнгийг төсвөөс гадуур цацсаны үр дүнд л өнөөгийн эдийн засгийн хямрал, төгрөгийн ханшийн уналт бий болчихоод байна.

    Бондын хөрөнгө хамгийн сүүлд цалин тавиад дуусах шиг болсон. УИХ-ын дарга З.Энхболд УИХ-ын индэр дээрээс Хөгжлийн банкны захирал Н.Мөнхбатыг  “Юугаа ч мэдэхгүй нөхөр тууж явна” гэж зэмлэснээс өөрөөр бондоор бусниулагчдад ямар ч хариуцлаггүй хүлээлгэхгүй нь. Учир нь одоо бондыг хариуцаж явсан яам нь нэгэнт үгүй болжээ. Эргэн төлөлтийг хэн, хэзээ хэрхэн хийх вэ? гэсэн асуултанд хэн ч хариулт өгч мэдэхгүй. Хариулт өгч байгаа Хөгжлийн банкны захирал маань хариуцлагаас мултарч сэтгэцийн асуудалтай болж харагдах гээд ингэж яриад байна уу? гэлтэй ойлгомжгүй зүйлийг ярьж явна. Хэдхэн сарын өмнө л бондын төлбөрийг төлөхөд ямар ч асуудалгүй гэж Н.Мөнхбат захирал хэвлэлд ярилцлага өгч байв. Харин өнөөдөр “ Чингис бондын 500 сая, хөгжлийн банкны 580 сая ам.долларыг 2017 оны гуравдугаар сард хийнэ. Нэг жил хүрэхгүй хугацаанд 1 тэрбум 80 сая ам.доллар төлөх юм. Тухайн үед доллар олдох болов уу? гэж санаа зовж байна. Түүнээс эргэн төлөх чадварт санаа зовох зүйл алга” гэж мэдэгдэж сууна.  Түүнийхээр төлбөрийн тэнцлийн алдагдлаас болоод энэ байдал үүсч байгаа юм байх. Төлбөрийн тэнцлийн алдагдлыг бий болгоход оройлон манлайлсан нөхөр чинь Н.Мөнхбат биш бил үү? Доллараар авсан өрийг төлөх чадвар доллараар л яригдах болохоос төгрөгөөр яригдахгүй.  Гэтэл төлбөрийн чадвар байна, гэхдээ доллар алга гэдгийг юу гэж ойлгох вэ? Ийм л санхүүгийн мэдлэг нь бүрэг хүнээр бид Хөгжлийн банкаа удирдуулж явжээ. Ам.доллар даллах үүрэгтэй хүн маань харин одоо бүр хээвнэг “Ам.доллар олдох болов уу?”  гэчихсэн сууж байна. Өнөөх “Зэрэг нэмэхийн өмнө” кинон дээр “Манай авгай галын хайч захисан, галын хайч нь байдаг болов уу?” гээд сууж байдаг шиг.