Засгийн газраас УИХ-д Эдийн засгийн өршөөл үзүүлэх тухай хууль болон эдийн засгийн ил тод байдлыг хангах тухай хуулиудыг өргөн бариад байгаа. Тус хуулиуд нь өнөөдөр олны анхаарлыг хамгийн ихээр татаад байгаа хууль юм. Мөн нийгмийн зарим хэсэгт нь ихээхэн хүлээлт үүсгээд буй.

Нөгөөтэйгүүр эдийн засаг элгээрээ мөлхсөн энэ үед дотоодоосоо мөнгө босгох бас нэг арга хэлбэр бол энэ гэж УИХ-ын зарим гишүүд хэлж байна. Учир нь Эдийн засгийн өршөөлийн тухай хуулийн гол агуулга нь хувь хүн, аж ахуй нэгж хууль зөрчсөн  үйлдлээ нэг удаа  заасан хугацаанд сайн дураараа илчилсэн тохиолдолд эрүүгийн болон захиргааны хариуцлагаас нэг удаа хэлтрүүлэх юм. Тэгэхээр татвараа нуун дарагдуулсан болон санхүүгийн ямар нэгэн алдаа гаргасан нөхдүүдийн нуусан мөнгө ил гарах боломжтой юм. Харин улс “нуусан” хэргийг нь нэг удаа өршөөгөөд мөнгийг нь аваад өнгөрнө гэсэн үг.  Харин тэр мөнгө нь эдийн засгийн эргэлтэд орохоос гадна ял тулгагдан хоригдож байгаа бол яллагдахад бэлэн болоод байгаа олон хүн өршөөгдөж, ажил бизнесээ үргэлжлүүлэх боломжтой болох юм.

Эдийн засгийг ил тод болгох тухай хуулиудыг баталснаар бизнесийнхний нууж байсан 8 их наяд төгрөг ил гарч эргэлтэнд орох боломжтой гэж үзэж буй.  Өнгөрсөн жил Н.Алтанхуягийн Засгийн газраас уг хуулийг өргөн барьсан ч өөрсдийгөө буюу улстөрчдийг өршөөх гэж ийм хууль оруулж ирлээ гэдэг шүүмжлэлээс болоод эргүүлэн татаж байсан.  Тэгвэл энэ удаа улстөрчдийг уг хуульд хамруулахгүйгээр асуудлыг шийдье гэдэгт олон хүн санал нэгдэж байна.

Хуулийн төсөл нь өршөөл үзүүлэх хэлбэр хэмжээ, өршөөлд үл хамааруулах, хууль хүчин төгөлдөр болох гэсэн дөрвөн бүлэгтэй. Нэгдүгээр бүлэгт, ял, шийтгэлээс өршөөн хэлтрүүлэхийг, хоёрдугаарт бүлэгт, зарим хугацааг хэрэгсэхгүй болгохыг, гуравдугаар бүлэгт эрүүгийн хэрэг, захиргааны зөрчлийг хэрэгсэхгүй болгохыг, дөрөвдүгээр бүлэгт зарим этгээдийг өршөөлд үл хамааруулахыг тусгажээ.

Аж ахуйн нэгжүүд ч мөн санхүүгийн бодит мэдээллээ татвараас нуух нь бий. Үүнээс гарах арга нь Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай хууль юм. Энэ хуулийг хэрэгжүүлснээр бүхэлдээ далд эдийн засаг, орлогыг ил болгох ач холбогдолтой гэж УИХ-ын зарим гишүүд хэлж буй. Тэгвэл зарим нь уг хуулийг дэмжихгүй байгаагаа ч илэрхийлж байна. Ингээд уг хуулийн талаар УИХ-ын гишүүд ямар байр суурьтай байгааг сонирхлоо.

УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун:  Энэ хууль батлагдаад эдийн засаг сэргэчихнэ гэж бодохгүй байна. Харин ч бүр оодорно. Ер нь шударгаар бизнес эрхлээгүй байж асар их баян болчихсон хүмүүс парламентад их байна. Тэд ийм хууль гаргаж нүглээ цайруулах нь зүйн хэрэг юм. Тэгэхээр би үүнийг дэмжихгүй байгаа. 2004 онд ийм төрлийн хууль гаргасан. 2008 онд НӨАТ-ын өршөөлийн хууль гаргасан. Ийм хуулийг дор хаяж 10 жилийн зайтай гаргахгүй бол ингэж ойр, ойрхон гаргаж болохгүй. Шударга татвараа төлж байсан хүмүүст таагүй санагдах байх.


УИХ-ын гишүүн Н.Энхболд: Сайн, муу хоёр талтай. Гэхдээ би зарчмын хувьд дэмжиж байгаа. Энэ хүнд цагт тус хууль хэрэгжиж эхэлбэл эдийн засагт ихээхэн хувь нэмэр оруулна.

УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин: Эдийн засгийн Өршөөлийн хууль нь Монгол улсад зайлшгүй авах ёстой  арга хэмжээ болоод байгаа юм. Энэ эдийн засгийн хямрал, хөрөнгө оруулалтын хомсдолтой холбоотойгоор асуудлууд ямар хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр үүсэж байна вэ гэхээр монгол улсад эргэлдэж байгаа мөнгө хөрөнгийн тодорхой хэсэг нь далд хэлбэрт явагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл хууль бус, зөвшөөрөгдөөгүй гэсэн үг. Тэр мөнгөөр ямар нэгэн хөрөнгө оруулалт хийх, ил гарах юм бол хууль хүчний байгууллагууд шууд орж ирээд хөрөнгө оруулалтыг нь үгүйсгэж, боймлодог, ажлын байрыг нураадаг нөхцөл байдал байна. Тийм учраас бид одоо гаднаас хөрөнгө оруулалт татахаас гадна дотроо  нуугдаж байгаа хөрөнгийг ил гаргаж, айдасгүй болгохгүй бол эцсийн дүндээ баялаг бүтээгчид маань хуримтлал үүсгэсэндээ, бизнес эрхэлсэндээ, ажлын байр бий болгож ард иргэдийг орлоготой болгож байгаадаа өөрөө гэмт хэрэгтэн буруутгах нөхцөл байдал руу орж эхэлж байна. Дээр нь манай хуулийн байгууллагууд мөнгөтэй хүмүүс рүү улайран, дайрдаг болж эхэлж байна. Хуулийн байгууллагуудын туслалцаатайгаар зарим нэг бизнес, улстөрийн бүлэглэлүүд өрсөлдөгчөө онилж эхэлж байна. Бид одоо хуулийн шинэтгэл хийж байгаа бол одоо нэг зураас татья. Энэ зурааснаас өмнө энэ хуулиуд үйлчлэхгүй, одоо дүрмээрээ тогльё гэсэн цэгээ гаргаж өгөхгүй бол үнэхээр саармаг үр дагаварууд үүсэж байна.

УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт: Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих нэрийн дор хөрөнгө орлогын мэдүүлгээ худал бөглөсөн, хөрөнгөө нуусан, үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн авлигачдыг өршөөхөд чиглэгдсэн. Хууль бусаар хөрөнгөжсөн, авлига авсан нөхдийг өршөөнө гэсэн хуулийн төсөл оруулж ирсэн нь шударга ёсны зарчимд харшилж байна.

УИХ-ын гишүүн З.Баянсэлэнгэ: Энэ хууль өнөөдөр маш их хүлээлттэй байна. Уг хуулиар олон залуучуудад төр хайр ивээлээ үзүүлж, амьдралд нь том  боломж олгож байгаа. Харин тэр хүмүүс  суллагдаж гарч ирээд энэ боломж, итгэлийг алдалгүй ар гэртээ, амьдралдаа, улс орондоо  өөрийн хувь нэмрийг оруулаад  явах нь зүйтэй.