Энэ сарын 2-ны өдрөөс Улаанбаатар хотоос БНХАУ-ын Эрээн хот руу шууд галт тэрэг гэдэг шиг шууд автобус явдаг боллоо. Хоёр улсын авто тээврийн салбарт  чухалд тооцогдох энэхүү үйл явдлыг сурвалжлахаар манай сурвалжлах баг хөдөлсөн юм.

"Аtibus" компанийн 45 хүний суудалтай автобусанд  сууж том оврын автобусаар Эрээнрүү  зорчих анхны зорчигдын нэг болж, 10 хүрэхгүй цаг явсаны эцэст Эрээн хотод ирлээ.

Маш тохь тухтай, зай талбай ихтэй энэхүү автобусны хувьд үйлчилгээ сайн байсан гэдгийг онцлох нь зүйтэй биз.  70 км,цагийн хурдтай явж, хоёр ээлжийн жолооч, үйлчлэгчээр энэ өдөр ажиллах бүрэлдэхүүнээ хангажээ. Ачаа тээш хадгалах хэсэг нь багтаамж өндөртэй, автобусандаа хөргөгч, хөлдөөгчтэй гээд л яриад байвал их л олон давуу тал энэхүү автобуснаас нь ажиглагдана.

Шинэ дэвшилтэт, үйлчлүүлэгчдийн ая тухыг хангасан, шуурхай ийм үйлчилгээг ганцхан "Аtibus" компани бус "Тэнүүн огоо",  "Эрдэм транс" ХХК ч үзүүлэх юм.  Өөрийн гэсэн баззтай, мэргэжлийн жолоочдоор хүний нөөцөө шийдвэрлэсэн гэх дээрх гурван компани олон улсад тээвэрлэлт хийх тендерийн шалгаруулалтад тэнцсэн юм байна. Өөрөөр хэлбэл, Улаанбаатараас Эрээн чиглэлийн автобус үйлчилгээг дээрх гурван компани гардан гүйцэтгэнэ гэсэн үг.

Эдгээр автобусууд бүх өдрүүдэд Улаанбаатараас Эрээн хотын чиглэлд зорчигч тээвэрлэлт гүйцэтгэх бөгөөд Баянзүрх зорчигч үйлчилгээний төвөөс тогтмол цагийн хуваарийн дагуу иргэдэд үйлчлэх юм.

Улс хоорондын шугам нээсэн нь галт тэрэг зарим үед ачааллаа дийлдэггүйтэй холбоотой гэдгийг иргэд төвөггүй ойлгох биз. Цаашлаад Замын-Үүдээс Улаанбаатар, Эрээний чиглэлд хувийн жижиг тэргүүд явдаг. Тэгвэл энэ бүх үйлчилгээг цогц болгохын тулд том оврын автобус  үйлчилгээнд гарсан нь иргэдэд хүндрэл чирэгдэлгүй болж байгаа юм.

Автобусны жолооч нарын хувьд улс хооронд тээвэрлэлт хийх мэргэжлийн сертифкат хийгээд  эрхээ авчихсан гэдгийг Баянзүрх зорчигч тээврийн төвийн тээвэр зохицуулагч Г.Гансүх онцоллоо.

Улс хооронд тээвэрлэлт хийх болсон том оврын автобуснуудын хувьд үзлэг оношлогоонд ороод байнгын хяналт, удирдлаган дор тээвэрлэлт хийх юм байна. Харин цаг агаарын буюу байгалиас шалтгаалсан асуудал гарвал түр хугацаанд зогсолт хийх арга хэмжээ авч, зорчигч нараа амраах ажиллагааг зохион байгуулах юм байна.

Биднийг Эрээн хотруу хөдөлж байх үед Түвшинширээгээс Баяндэлгэр орох 70 км замыг автобус 5.30 цаг туулсан гэх мэдээлэл ирсэн юм. Тиймээс цас орж шуурч, үзэгдэх орчин бүрхэг болсон учир  тухайн чиглэлд явж байсан автобусны зорчигчдыг Түвшинширээ дээр хонуулах арга хэмжээг авч ажиллалаа.  Зорчигчдыг хурлын зааланд хонуулж, хоол ундаар хангаж байлаа. Энэ нь хот хоорондын тээврийн үйлчилгээ улам боловсронгуй болж буйг илтгэж байсныг нуух юун.

"Аtibus" компанийн  туслах жолооч Ж.Жаргалсайхан "Миний хувьд нийтийн тээвэрт 3 дахь жилдээ ажиллаж байна. Улс хоорондын тээвэрт анхны рейсээ хийж байгаа болохоор сэтгэл их өндөр байна. Автобус маань хурдан шуурхай, тав тухтай, тохилог үйлчилгээтэй байна " гэлээ.

Олон улсын гэдэг үндэслэлээр жолооч нарын цалингийн ангилал өндөр юм байна.  Тодруулбал, үндсэн цалин 1.2 саяаас эхэлж байгаа бөгөөд зорчигч их суусан тохиолдолд нэмэлт бонус авах боломжтой болж байгааг   "Аtibus" ХХК-ийн захирал  Г.Баярмагнай  цухас дурдлаа.

Бид Эрээн хотод очсон даруйдаа монгол улсын иргэдийн ачаа барааг жинлэж, билет бичдэг Хятадын авто тээврийн газар очиж нөхцөл байдалтай танилцсан юм. Энэ газар амралтын өдрийг үл тоон долоо хоног ажиллаж монгол иргэдэд билет бичиж үйлчилдэг юм байна.

Энэ үеэр БНХАУ-ын Авто тээврийн удирдах товчооны дарга Чин Хун Еэнийн сэтгэгдлийг сонссон юм. Тэрбээр  "Олон улсын зорчигч тээврийн шугам нээгдсэнд баяртай байна. БНХАУ, Монгол улсын харилцаа, ард түмэнд  энэхүү зорчигч тээврийн шугам нээгдсэн нь маш их давуу талыг авчирч байна. Монголын авто тээврийн салбар, Хятадын авто тээврийн салбарын хамтын ажиллагаанд ахиц гарч байгаа" гэсэн юм.

Авто тээврийн үндэсний төвөөс хэрэгжүүлсэн энэхүү ажил цаашид өргөжиж бусад улс руу ч автобусаар түргэн хугацаанд зорчих нөхцөл бүрдэх боломжтойг албаны хүмүүс хэлж байв.

Ингээд Авто тээврийн үндэсний төвийн Тээвэр зохицуулалтын газрын дарга Ж.Энхбатаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Эрээний чиглэлд том оврын автобус үйлчилж эхэллээ. Энэ талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхгүй юу?
- Улс хооронд том оврын автобус явдаг болсон нь том дэвшилт болж байна.  Цаашлаад 2016 онд Чойбалсан хотоос Манжуур, Ховдын Булган сумаас Шинжан Уйгарлуу явахаар төлөвлөчихсөн байгаа.

 Мөн олон улсын зорчигч тээврийн үйлчилгээнд бид унтлагын автобус нэвтрүүлэхээр бэлтгэл ажлаа хийж байгаа. Замын нөхцлөөс шалтгаалаад аюулгүй байдлыг хангаж, зам өргөсгөхөөр ажиллаж байна. Өнгөрсөн удаад бид Хөвсгөл рүү унтлагын автобус явуулж эхэлсэн. 

-Улс хооронд явах компаниудыг хэрхэн сонгон шалгаруулсан бэ?
-Тавигдах шаардлагын дагуу буюу тухайн компани өөрийн гэсэн автобус, гараж, засварын газар, боловсон хүчинтэй гэх шаардлагуудыг хангасан компаниудтай бид нэг жилийн гэрээ байгуулан ажиллаж байгаа.  Улс хоорондын чиглэлд өнөөдөр "Аtibus" компани зорчигчдыг тав тухтай байлгахын тулд био нойлын өрөөтэй автобус үйлчилгээнд явуулж байна. Энэ мэтээр автобус компаниуд маань иргэдийн ая тухыг хангах бүхий л боломжийг эрэлхийлж байгаа нь сайшаалтай.

"Тэнүүн огоо" компанийн гүйцэтгэх захирал Ж.Эрдэнэбат  "Манайх хот хооронд ажиллаж байсан дадлага туршлагатай жолооч нарыг сонгон Улаанбаатар-Эрээний чиглэлд явуулж байна. Мөн жолооч нарын хариуцлагын даатгал, тээврийн хэрэгслийн даатгалыг иж бүрнээр нь хийсэн байгаа. Манай компанийн зүгээс долоо хоногт хоёр удаа үйлчилнэ. Зорчигчдоо халуун цай, хөнгөн зуушаар хангаж үйлчилж байна.

Автобус эвдэрсэн тохиолдолд манайд нөөцийн автобус бий. Мөн хаана ч байсан очиж үйлчлэх засварын машин бэлэн байдалд байдаг.

Манай компанийн нийтийн тээвэрт өдөр тутамдаа 160 автобус үйлчилж байгаа. Бид нарын хувьд замын цагдаагийн газартай нийлж байнга сургалт зөвлөгөөн хийдэг" гэлээ. 

Сурвалжлах баг маань ийн Эрээн хотоос иргэдэд хэрэгтэй мэдээ, мэдээллийг бэлтгээд Замын-Үүд, Улаанбаатарын зүг хөдөлсөн юм.  Ингэхдээ Замын-Үүдийн Засаг дарга М.Баянмөнхтэй уулзаж  санал бодлыг нь сонслоо. Тэрбээр "Манай сум өөрөө онцлог гэдгийг та бүхэн мэдэж байгаа. Энэ боомт улс орны эдийн засагт их чухал хувь нэмэр оруулдаг. Боомтоор дамжин өнгөрч байгаа иргэдийн урсгал өнгөрсөн жилийн мөн үеэс буурсан ч ачаалалтай ажилладаг. Өдөрт 3-4 мянган зорчигдын урсгалтай. Зорчигдын нэг хүнд нөхцөл бол олон удаа сууж буудаг явдал. Тэгвэл одоо шууд Улаанбаатараас автобустайгаа Эрээн хотруу гарна гэдэг иргэдэд ач холбогдолтойн дээр боомтын ажилчдын ачаалалд ч нэмэртэй болж байна" гэдгийг дайсан юм.

Дээрх мэдээллийн эцэст Эрээн хотыг чиглэлд зорчих автобусны үнийн тарифийг уншигчид маань сонирхож байгаа байх. Тэгвэл хүүхэд 27 мянга 500 төгрөг, том хүн 55 мянга 500 төгрөгөөр зорчих юм. Харин Эрээн-Улаанбаатар чиглэлд том хүн 210 юань, хүүхэд 115 юаниар тус тус зорчино.

Д.Ундрах /24tsag.mn/