Авлигатай бус, Авлигатай тэмцэх газартай тэмцсэн он жилүүд үргэлжилж байх шиг. Анх Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоод тус байгууллагын дарга Ч.Сангарагчааг хугацаанаас нь өмнө өөрчлөх гэж зүтгээд хүссэндээ хүрч байсан юмдаг. Гэхдээ тэр хуулийн дагуу санасандаа хүрсэн. АТГ-ын дарга Ч.Сангарагчааг шүүхээс гэм буруутайг нь тогтоосон учраас УИХ Ч.Сангарагчаагийн бүрэн эрхийг бүтэн эдлүүлэлгүй дуусгавар болгож байсан түүхтэй. Тэгвэл энэ удаад АТГ-ын дарга Х.Энхжаргалыг бас л хугацаанаас нь өмнө огцруулах ажилд Ерөнхийлөгч Х.Баттулга ханцуй шамлан оржээ. Удахгүй эхлэх намрын чуулганыг хүлээж тэсэлгүй ээлжит бус чуулган зарлахыг муйхарлан шаардах Ерөнхийлөгчийн “тэмцэл”-д УИХ-ын гишүүн Л.Оюун-Эрдэнэ ч оройлон нэгдээд байна. Л.Оюун-Эрдэнийн ах Б.Баатар бол Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын PR зөвлөх гэдгийг энд нуршин нуршин тайлбарлах нь илүүц биз. Ямар боловч ураг төрлийн холбоо нь улс төрийн үзэл баримтлал, ёс зүй, зарчмаас нь өмнө эрэмбэлэгдэж буй нь л тодорхой байна.

 УИХ-ын дотор талаас Л.Оюун-Эрдэнэ, гадна талаас Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын явуулж буй энэ “тэмцэл” харин шударга ёсны төлөө юү гэдэгт л асуудал байна. Хүний үзэмжээр бус хууль засагладаг улсад бол АТГ-ын дарга хэн ч байсан хуулийн дагуу л асуудлаа шийдүүлэх ёстой. Энэ бол хүн захирдаггүй, хууль засагладаг орны зарчим. Хэрэг хийгээгүй бол, өөрөө хүсээд өргөдлөө өгөөгүй бол тэр хуулийн дагуу ажлаа хийх эрхтэй. Тиймээс ч ээлжит бус чуулган зарлана, зарлахгүй, АТГ-ын даргыг огцруулна, огцруулахгүй гэх маргаанд УИХ-ын дарга М.Энхболд цэг хатгажээ. Тэрээр “Хуульд нийцсэн тохиолдолд ээлжит бус чуулган зарлахад татгалзах зүйлгүй” гэж ярилцлага өгчээ. Тэнд дурдсанаар “Миний хувьд ямар нэг байгууллагын даргыг хамгаалж өмгөөлөх, ямар нэг хэргийг хаацайлж хаах гээд байгаа зүйл огт байхгүй. Иймд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид өгсөн хариундаа ээлжит бус чуулганыг зарлахад татгалзах зүйл байхгүй байна гэдгээ хэлсэн....УИХ бол хууль тогтоох дээд байгууллага. Хууль тогтоох байгууллагын үйл ажиллагаатай холбогдсон бүхий л асуудлууд хуульд яв цав нийцсэн байх учиртай. Ээлжит бус чуулган хуралдуулж, Авлигатай тэмцэх газрын даргыг чөлөөлөх тухай энэ асуудлыг УИХ-ын 22 гишүүн долдугаар сарын 10-ны өдөр гарын үсэг зурж, албан бичгээр надад ирүүлсэн. Хуулинд УИХ-ын гишүүдийн 1/3-ээс дээш УИХ-ын даргад өргөн мэдүүлэх ёстой гэсэн заалттай. Энэ асуудлын дараа Ерөнхийлөгч 15 тоот долдугаар сарын 17-нд УИХ-ын гишүүдийн тавьж байгаа энэ саналыг хүлээн авч ээлжит бус чуулганыг зарлан хуралдуулах нь зүйтэй гэсэн бичиг ирүүлсэн...” гэсэн байна.  

Эндээс харахад нэгд, УИХ-ын 22 гишүүн гэдэг парламентын 1/3 мөн үү гэдгийг бодох ёстой. Хоёрт, Ерөнхийлөгч Х.Баттулга хуулийн ямар үндэслэлээр ээлжит бус чуулган зарла гэж байгаа нь тодорхой бус байна. Хууль зүйн үндэслэлгүйгээр хууль зөрчин хүн огцруул гэж шахах нь өөрөө хууль зөрчиж байгаа хэлбэр л дээ. Цагаан дээр хараар бичсэн хуулиар бол ээлжит бус чуулганаар улс орны хэмжээний томоохон асуудал үүссэн, байгалийн гамшиг тохиолдсон, хойшлуулшгүй нэн яаралтай асуудлууд хэлэлцэх ёстой гэсэн зохицуулалттай. Харин АТГ-ын даргыг улс төрийн шалтгаанаар огцруулах гээд байгаа нь дээр дурдсан тодорхойлолтод нийцэж байгаа эсэх нь эргэлзээтэй юм. Тэр тусмаа Авлигатай тэмцэх газрыг улстөрчдөөс, улс төрийн нөлөөллөөс хамгаалахын тулд Авлигын эсрэг хуулиар ердөө хэдхэн тохиолдолд хугацаанаас нь өмнө огцруулах боломжтой гээд заачихсан байхад шүү дээ. Тэр нь нэгдүгээрт өөрөө өргөдлөө өгсөн, хоёрдугаарт эрүүл мэндийн хувьд албан үүргээ гүйцэтгэх боломжгүй болсон гуравдугаарт бүрэн эрхийн хугацаа дуусгавар болсон. Дөрөвдүгээрт гэмт хэрэгт шүүхийн шийдвэрээр нотлогдож, батлагдсан ийм дөрвөн тохиолдолд албан тушаалаас нь чөлөөлнө гэдгийг маш тодорхой заасан байдаг. Ингээд зогсохгүй дээрх дөрвөн үндэслэлээс бусад тохиолдолд АТГ-ын дарга, дэд даргыг албан тушаалаас нь чөлөөлөхийг хориглоно гэсэн хуультай.

Эрхэм гишүүн Л.Оюун-Эрдэнийн оройлон тоглож буй ээлжит бус чуулган зарлах, улмаар Ерөнхийлөгчийн шахаж байгаачлан АТГ-ын дарга Х.Энхжаргалыг огцруулах бодитой хуулийн үндэслэл одоогоор хэнд ч алга. Харин улс төрийн хожоо харсан, хуулийг гуйвуулах боломж хайсан хүн л мэр сэр байхыг үгүйсгэхгүй юм. Хэрэв энэхүү цаг зуурын шахалтыг тэсч үлдэхгүй бол Монгол төрд буруу жишиг тогтох эхлэл болох нь гарцаагүй. МАН засаглаж байна уу, АН засаглаж байна уу хамаа алга. Ерөнхийлөгч нь хэн байх, АТГ-ын дарга нь хэн байх ч падлий алга. Харин нэгэнт тогтох буруу жишгийг л эхлүүлж болохгүй. Бодоод үзье л дээ. АТГ-ын даргыг Ерөнхийлөгчийн хэлсэнчлэн хууль зөрчиж томилсон гээд огцруулчихъя. Тэгээд яах уу. Х.Энхжаргалын АТГ-ын даргаар ажиллах хугацаандаа гаргасан бүх шийдвэр хууль бус болох уу? Тэр дагуу шийтгэгдсэн, эсвэл өршөөгдсөн хүмүүс буруудах уу. Адаглаад л ажилд авсан, халагдсан хүмүүс хууль зөрчсөн болж таарах уу. Эсвэл Х.Энхжаргалыг огцруулсны маргааш л авлига өргөс авсан юм шиг алга болчих юм болов уу. Ажлаа хийж байгаа төрийн албан хаагчид хэрхэн хүлээж авах вэ. Төрдөө итгэх итгэл нь иргэдийн дунд уначихаад байхад нэмээд төрийн албан хаагчдын дунд унах юм биш үү. Энэ мэтчилэн олон асуулт урган гарч ирэх нь ойлгомжтой. Тэгээд араас нь Улсын ерөнхий прокурорыг, Улсын дээд шүүхийн шүүгч нарыг, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүдийг, Үндэсний аудитын газрын даргыг гээд УИХ-аас хугацаатай томилогддог, хуулийн хамгаалалт зайлшгүй шаардагддаг албан тушаалтнуудыг ээлж дараалан улс төрийн зорилгоор өөрчлөх үү. Тэгээд Монгол сайхан болох уу. Үгүй л дээ. Жишээ нь, АТГ-ын дарга Х.Энхжаргалын оронд Ахмадын чөлөөт холбооны дарга Г.Баасан очоод Монгол Улс авлигагүй болно гэж би хувьдаа бодохгүй байна. Харин Та?   

Эх сурвалж:Үндэсний шуудан сонин