Дайчин цэргүүд халагдаж, шинэ цэргүүдэд халаагаа өгсөн онцлох үйл явдалтай долоо хоног болж өнгөрлөө.

Тодруулбал, өнгөрсөн мягмар гарагт хилийн цэргийн таван отръядын цэргүүд эх орноо хамгаалж, хугацаат цэргийн албанаасаа чөлөөлөгдсөн юм. Гэвч эх орон тэднийг дуудвал хэзээд бэлэн байх учиртай. Өөрөөр хэлбэл, эр цэргүүд амь биеэ үл тэвчин дөрвөн зүг, найман зовхист хүрч атаат дайснуудтай нүүр учирч эх орноо хамгаална. Ийм л тангарагтай улс даа. Ямартай ч дайчин эрс минь дархан хилээ амжилттай хаагаад ирлээ. Эх орны минь дархан хил тайван байна. Ийн сайхан  мэдээгээр энэ долоо хоногийн тоймоо эхлүүлье.

Баян-Өлгий аймагт тарваган тахлын халдварт өвчин байж болзошгүйн улмаас гэр бүлийн хоёр иргэн амь насаа алдсан хэрэг гарлаа. Уг хэрэгтэй холбогдуулан тус аймагт хөл хорио тогтоож, Зоонозын өвчин судлалын үндэсний төв, Эрүүл мэндийн яам зэрэг байгууллагууд шуурхай ажиллаж тарваган тахал өвчин мөн гэдгийг тогтоосон юм. Уг өвчин дэгдсэн шалтгаан нь амь насаа алдсан иргэдийн нэг нь тарваганы түүхий элэг, бөөр залгисантай холбоотой бөгөөд тухайн хүмүүстэй хамгийн ойр байсан 152 хүнийг тусгаарласан гэдгийг Эрүүл мэндийн яамны мэргэжилтэн хэлж байна. Өнгөрсөн хугацаанд Баян-Өлгий аймгийн таван суманд тарваган тахал гарч байжээ. Учир нь тус аймгийн долоон сум тарваган тахлын идэвтхтэй бүсэд хамаардаг юм байна. Ийнхүү Ногооннуур суманд гарснаар тус аймгийн идэвхтэй газрын зургаад нь халдвар гарлаа.

Энэ долоо хоногт автобензин, дезиль түлшний үнэ дахин 70-80 төгрөгөөр нэмэгдлээ. Он гарсаар 120-130 төгрөгөөр нэмэгдэж байгаа нь энэ юм. Учир нь шатахууны гадаад хилийн үнэ гуравдугаар сард шатахуун тонн тутамдаа 29 ам.доллараар, дөрөвдүгээр сард 71 ам.доллараар өсчээ. Харин тавдугаар сард 47  ам.доллараар өсөх тооцоо гаргажээ. Өөрөөр хэлбэл, шатахууны гадаад хилийн үнэ тогтмол үсч буй тул шатахуун импортлогчдын зүгээс литр тутмын үнийг нэмэгдүүлсэн аж. Тэгвэл шатахууны үнийн өсөлтөд ямар арга хэмжээ авах талаар АМГТГ-аас ОХУ-ын Роснефть компанитай тохиролцож, үнийг автоматаар барих систем нэвтрүүлнэ гэв.

Дээрх үйл явдалтай зэрэгцэн есөн настай охиныг зэрлэгээр хөнөөсөн аймшигт хэрэг гарлаа. Сүүлийн жилүүдэд энэ төрлийн гэмт хэрэг их гарч ээж аав, бяцхан үр айдас дунд аж төрөх болов. Охид балмад этгээдийн хүчирхийллийн золиос болж, хөвгүүд хойд эцгийн гарын шүүсэнд тарчлах боллоо. Цаг бусаар ээлж дараалан  одож буй бяцхан үрсээ яаж хамгаалах вэ. Арга буюу хүүхэд хүчирхийлсэн, яргалсан этгээдүүдэд ялын дээд хэмжээг санаачилж өргөн барив. Бид аридчилал ардчилал гээд хэт ардчилал дунд зэрлэгшээд байх шиг. Бусад улсад хүүхдийн гарт шалбарсан байхад шууд л хамгаалалтад авч, эцэг эхчүүдийг шалгаж эхэлдэг байна. Бидний жишиг гэж эн тэнцүүлж ярих дуртай АНУ-д лав ингэж л хамгаалдаг юм байна. Харин бид хойч үеэ балмад этгээдийн гарын шүүснээс хэрхэн урьдчилан хамгаалдаг болох вэ.

Мөн Сүхбаатарын талбайн 2.5 га газрыг хүний эзэмшилд шилжүүлсэн асуудал сөхөгдөж, “Ю Би Констракшн” компанийн зөвшөөрлийг цуцлаад байна. Харин тус компани уг хэсэг газрыг эзэмшиж байхдаа банкнаас 9.6 сая ам.долларын зээл авч барьцаанд тавьсан гэдэг нь тодорхой болсон. Дээрх газрыг төр эзэмшилдээ буцаан авсан ч барьцаанд тавьсан уг мөнгийг хэрхэн зохицуулах асуудал нь тодорхойгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, дээрх  га талбайг эзэмшиж байсан компани зээлээ төлж чадахгүй бол талбайн тухайн хэсгийн алдаж магадгүй эрсдэл үүсээд байна.

Ийнхүү манай улс тархины цус харвалтаар дэлхийд нэгдүгээрт эрэмбэлэгдэж, бяцхан үрсээ цаг бусаар одуулж, хорио цээр тогтоосон долоо хоног болж өнгөрлөө.

                                                                                                                           Б.Лхам