Нэгэн өдөр бяцхан ангаахай ээжийн үгнээс зөрөн байж үүрнээсээ гарч оджээ. Тэрбээр хорвоотой танилцаж, түүний гайхамшгийн тольдон гангинасан хоолойгоор исгэрэн ихэд л тааламжтай байтал зургаан хэрээ хүрч ирж гэнэ. Бяцхан ангаахай мэдээж хэрээнд дургүй. Харин хэрээ хорвоог дэндүү гэгээн тунгалгаар харж, бахдан исгэрэн буй ангаахайн аз жаргалд атаархжээ. Бяцхан ангаахай тэднээс гэрэвшин байтал хэрээнүүд тойрон эргэлдэж байснаа ангаахайн биеийн энд тэндээс зулгаан угзчин татна. Ангаахайн бие маш их өвдөж, шархдав. Энэ мөчид өнөөх хэрээнүүд нисэн алга болжээ.
Ангаахайд ээжийнх нь хэлсэн үг харван орж ирэв. Мөн үгнээс нь зөрүүдлэн байж ганцаараа гарч одсон нь түүнд гаслантай мэт санагдана. Дахиж хэзээ ч ээжийн үгнээс зөрөхгүй, хорвоотой танилцах гоё, сайхан байсан ч хэтэрхий айдас түгшүүртэй газар юм гэсэн бодол сэтгэлд нь хургажээ. Тэр дахиж үүрнээсээ гарах нь бүү хэл, цухуйя ч гэж бодсонгүй.
Хүүхэд нас. Мөрөөдлөөрөө жигүүр хийн хорвоогийн бүхий л зүйлстэй анхлан танилцаж буй хамгийн гэгээн үе. Яг л үүн шиг. Энэ насанд хүүхэд бүр өдөржин, шөнөжин ханатлаа тоглож, зугаацах юмсан гэсэн чин хүсэл тээдэг нь үнэн.
Яг л энэ л насанд нь сүүдэр хургах учиргүй. Тэдний чин хүсэл, зориг мохох учиргүй ч сүүлийн жилүүдэд бид боловсрол талдаа хэт анхаарч харин хүн байхын утга учрыг гээгдүүлж буй мэт.
Ерөөс хүнлэг чанараа гээж орхиж.
Нулимсандаа халтардаж, хоёр алгаа дэвсэн харгис эцгийнхээ, халамжгүй эхийнхээ гарын шүүс болохгүйн тулд арга буюу гуйлга гуйж, уйлан дуулан суугаа хүүхдүүдийн хажуугаар өр өвдөх нь битгий хэл, жишим ч үгүй бид зөрдөг. Бид ийм л болсон. Хүүхдээ эрхлүүлээд зөрдөг. Муухай хараад зөрдөг. Яг л ийм байдлаар бид хүнлэг чанараа өдөр өдрөөр гээсээр байна.
Хүүхдийн хүмүүжилд гэр бүлийн харилцаа чухал гэж ярьдаг ч хүүхдийнхээ дэргэд хэрүүл маргаангүй, элдэв хараал хэлэхгүй ярилцаж үзсэн бил үү гээд бодоод үзээрэй. Хүүхэд бол ээж аавын толь, тусгал. Хүчирхийлэлд өртөж байсан эсвэл хүчирхийлэлтэй орчинд өссөн хүүхэд хүчирхийлэгч болдог гэдгийг сэтгэл зүйчид ч нотолдог.
Саяхан гэхэд цахим бүлжээгээр 14 настай охиныг тоглоомын талбай дээр мөн ижил насны зургаан хөвгүүн нүүр нүдгүй, хайрлалгүй дэвсэлж буй элэг эмтрэм, халагламаар бичлэг цацагдав.
Бид юун дээр алдчихав аа. Эмэгтэй хүнийг хүндэлдэг, эмзэг юм гэж хайрладаг хүнлэг ёсоо хаана гээчихэв.
Түүнийгээ бид хаймаар байна. Олж аваад нандигнамаар байна. Үеийн охиноо харгисаар зодож буй хөвгүүдийг буруутгахаас эхлээд бид өөрсдөөсөө, нийгмээсээ бурууг хайцгаая.
Хохирогч охины аавтай бид цахимаар холбогдсон юм. Тэрбээр эл хэргийн талаарх анх цахим орчинд мэдээлсэн бөгөөд цагдаагийн байгууллагад мэдэгдэхийг хүсч байгаа ч шалгана гэдэгт итгэлгүй байна хэмээсэн байдаг. Учир нь 14 настай хүүхэд гэдэг утгаар нь хуулийн хариуцлага хүлээх байх талтай гэж байв. Хуулиар ийм байж болно. Гэхдээ тэдний асран хамгаалагч буй эцэг, эх нь хариуцлага хүлээх ёстой. Халамжгүй ээж, хайхрамжгүй аавуудаас болж хэдэн хүүхэд замаа алдаж, бусдыг хохироох ёстой гэж.
Дээрх хэргийг Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтэст хандсан бөгөөд Шүүх эмнэлгийн дүгнэлт хараахан гараагүй аж.
Хэргийн талаар хохирогч охины ааваас утсаар дараах зүйлийг тодрууллаа.
-Та охиноо зодуулсан гэдгийг хэзээ мэдсэн бэ?
-Гэртээ орж ирэхэд нь ээж нь мэдсэн байна лээ. Ингээд камерын бичлэг шалгаж, надад явуулсан. Энэ дагуу цагдаагийн байгууллагад хандсан, шүүх эмнэлгийн дүгнэлт хараахан гараагүй байна.
-Охины биеийн байдал хэр байна вэ?
-Санасныг бодвол дажгүй байгаа.
-Хүүхдүүд нэгнийгээ таньдаг байсан юм болов уу?
-Тэрийг сайн мэдэхгүй байна.
-Зодсон шалтгаан нь юу юм бол?
-Хэрэг мөрдөн шалгаж байгаа учраас дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгч болохгүй гэсэн.
Ингэж бодохоор элдэв асуудал гаргасан хүүхдэд бурууг өгөхөөс урьтаад эцэг эхийг албадан засдаг баймаар. Аав нь ээжийг нь өдөр бүр зодож танхайрдаг бол яах вэ. Хүүхэд юу харж өснө түүнийгээ л үйлдэж, зөв юм байна гэж ухамсарлана шүү дээ.
Япон улс хүүхдүүдээ бага наснаас нь эхлээд япон иргэн гэж хэн байх ёстой талаар зааж, соёл уламжлалаа өвлүүлдэг гэсэн.
Бага ангиас нь зөвхөн бичиг үсэг, тоогоор булах биш урьтаад соёл, уламжлалыг нь сэтгэхүйнд нь заадаг юм билээ. Манай улс ч цагаан толгой үсгээ заахаас урьтаж эсвэл хичээлийн дийлэнх цагийг монгол хүн гэж хэн бэ, ямар ёс жудагтай, эмэгтэй хүн, эрэгтэй хүний ялгаа зэргийг сайтар ухуулан таниулж, монгол иргэнээ төлөвшүүлэн бэлтгэх шаардлагатай байна.
Бид хар амиа хичээх болж, улам бүр л түүх, ахуй соёлоосоо холдсоор байна. Харгис, догшин монгол болж хувирч байна. Тиймдээ ч бидний үр хүүхдүүд, ирээдүй хойч үе харгислалд эзлэгдэж байгааг дээрх явдал батлах мэт. Хүүхэд насны гэгээн тунгалаг үед харуусал, сүүдэр бүү унаасай. Тэднийг минь тойроод гараасай.
Б.Лхам
