“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга хэмээх ажлаас нь Б.Бат-Эрдэнийг салгаж, түүнд Монгол Улсын зах зээлд чөлөөт өрсөлдөөний таатай орчинг бүрдүүлж, хэрэглэгчийн эрх ашгийг дээдэлсэн ШӨХТГ-ын дарга хэмээх ажил үүргээ дангаар нь гүйцэтгэх боломжийг олгоосой хэмээн шинээр томилогдож буй Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ таниас хүсч байна.

Ашиг сонирхлын зөрчилтэй, ажил үүргийн давхцал хэрхэн бий болов.

Засгийн газрын тохируулагч агентлаг ШӨХТГ-ын даргаар Б.Бат-Эрдэнийг 2020 оны наймдугаар сарын дундуур томилж байлаа. Тэрбээр албан тушаалд очсон даруйдаа тус газарт салхи оруулахыг хичээж, үйл ажиллагаа нь нийтэд нээлттэй байх зарчмыг нэвтрүүлсэн нь олны талархлыг хүлээж байв.

Харин удалгүй Б.Бат-Эрдэнэ 2020 оны аравдугаар сарын 19-ний Хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит бус хурлаар “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн төрийн төлөөллийн гишүүн болсон байдаг.

ШӨХТГ нь Монгол Улсын зах зээлд чөлөөт өрсөлдөөний таатай орчин бүрдүүлж, шударга нээлттэй зах зээлийг бий болгох үүрэгтэй Засгийн газрын тохируулагч агентлаг юм. Харин “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК нь “Ашигт малтмалын тухай” хуулийн дагуу стратегийн ач холбогдол бүхий нүүрсний ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, ордод ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулах, дэд бүтцийн төслүүдийг хэрэгжүүлэх үндсэн чиглэлээр ажилладаг. Тэгэхээр Б.Бат-Эрдэнийн хувьд  энэ хоёр байгууллагыг толгойлсон  том дарга нь боллоо гэсэн үг болж байна.

Тэгвэл ийм байж болохгүйг Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэнгийн зөвлөх Эндрю Бауэр тайландаа маш тодорхой бичжээ. Уг тайланд “...”Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн толгой компани болох “Эрдэнэс Монгол” компанид ТУЗ, охин компанийн ТУЗ, удирдлагын тодорхой бүтэц, аудитын хороо, хувьцаа эзэмшлийн бүтэц гэх мэт сайн засаглалд шаардлагатай үндсэн институциудын олонх бий. Нөгөө талаар, сонгууль бүрийн дараа “Эрдэнэс Монгол”-ын гүйцэтгэх удирдлага, ТУЗ-ийг сольдогоос үзэхэд улс төрөөс хамааралтай нь ажиглагддаг. Дээд түвшний удирдлагын томилгооны шалгуур тодорхойгүй хэвээр байна. ... ТУЗ болон дээд удирдлагын түвшинд шударга ёс, мэргэжлийн өндөр ур чадварыг хөхиүлэн дэмжихийн тулд ТУЗ-ийн гишүүд, менежерүүдийг томилох тодорхой шалгуур боловсруулахыг бид санал болгож байна” гэжээ.

Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэн нь мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх, бодлогын судалгаа шинжилгээ хийхээс гадна тухайн улс орны иргэд газрын тос, байгалийн хий, уул уурхайн баялгийнхаа үр шимийг хүртэхэд туслалцаа үзүүлдэг. Мөн Засгийн газар, иргэний нийгэм, хэвлэл мэдээлэл, хууль тогтоох байгууллага, хувийн хэвшил болон олон улсын байгууллагууд дахь бүтээлч өөрчлөгчидтэй хамтран ажиллах замаар олборлох салбарын хариуцлагатай, үр дүнтэй засаглалыг дэмждэг байгууллага юм.

Харамсалтай нь, ШӨХТГ-ын жилийн төсөв гэж жилд 1.0 тэрбум орчим төгрөг зарцуулдаг Б.Бат-Эрдэнэ “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн даргын хувьд маш том “аж ахуйн ажил” эрхэлж сууна.

Тодруулбал, “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн даргын хувьд тус компанийн 2021 оны хөрөнгө оруулалтын төсөв гэж 2 454 455 023 392 /Хоёр их наяд дөрвөн зуун тавин дөрвөн тэрбум нэг зуун хорин хоёр сая хорин гурван мянга гурван зуун ерэн хоёр/ буюу ойролцоогоор 2.5 их наяд төгрөгийг баталж, гарын үсэг зурсан байгаа юм.

Нөгөө олон асуудал дагуулдаг худалдан авалтыг хийдэг хөрөнгө энэ юм. Үүнд, ШӨХТГ-ын дарга Б.Бат-Эрдэнэ хяналтаа тавина. “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн худалдан авалтыг ШӨХТГ хянана. Гомдсон, маргасан компаниуд “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Б.Бат-Эрдэнэд ШӨХТГ-ын даргынх нь хувиар хандаж, асуудлаа шийдвэрлүүлнэ. Ингээд бод доо.

2020 оны гуравдугаар сарын 27-нд “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-иас гаргасан мэдэгдэлдээ “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК нь төрийн өмчит хуулийн этгээдийн хувьд худалдан авалтын үйл ажиллагааг зохион байгуулахдаа Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийг мөрдлөг болгон ажилладаг. Худалдан авах үйл ажиллагааг зохион байгуулахдаа ШӨХТГ болон бусад хууль хяналтын байгууллагуудтай нягт хамтран ажилладаг бөгөөд бидний бүхий л худалдан авах үйл ажиллагаа хуулийн хүрээнд явж байна” гэсэн байдаг. Өөрөөр хэлбэл, ШӨХТГ-ын дарга Б.Бат-Эрдэнэ “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Б.Бат-Эрдэнийгээ хянадаг гэсэн үг.

Ашиг сонирхлын зөрчилтэй, албан тушаалын энэ мэт давхцлыг үгүй хийж, “даварсан” үйлдлийг дахин гаргуулахгүйн тулд шинээр томилогдох Ерөнхий сайд таны оролцоо хамгаас чухал. Энэ удаад ч тодорхой шийдвэр гаргана гэдэгт найдъя.

У.Тэргэл