Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газрын дарга Б.Бямбадоржтой цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.
-Нийслэлийн хэчнээн дүүрэгт, аль байрлалд шинжилгээний цэгүүд ажиллаж байна вэ. Сүүлийн үед орон нутаг руу зорих иргэдийн цуваа үүсчихээд ачаалал их байна?
-Нийслэлийн есөн дүүрэгт “Covid-19” халдварыг илрүүлэх шинжилгээний сорьц цуглуулах байнгын 17 цэг ажиллаж байна. Сонгинохайрхан, Баянзүрх дүүрэг хүн ам олонтой учраас гурван шинжилгээний цэг, бусад дүүрэг тус бүрд шинжилгээ авах хоёр цэгийг ажиллуулж байгаа юм. Мөн шинжилгээний сорьцыг шинжлэх лаборатори дүүрэг бүрд цаашлаад ХӨСҮТ, Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, Улсын нэгдүгээр төв эмнэлэг, Улсын хоёрдугаар төв эмнэлэг, Зоонозын өвчин судлалын үндэсний төвд ажиллаж байна. Цаашид шинжилгээний цэгүүд байнга ажиллана. Энд нэг зүйл анхааруулж хэлэхэд, иргэд харьяа дүүрэгтээ байрлах сорьц цуглуулах цэгт шинжилгээ өгнө. Тухайлбал, Чингэлтэй дүүргийн иргэн бол Чингэлтэй дүүрэгт байрлах цэгүүдэд шинжилгээ өгөх юм. Иргэд орон нутаг руу зайлшгүй болон хойшлуулшгүй ажилтай биш л бол зорчих шаардлагагүй байна. Учир нь, Улаанбаатарын голомтолсон халдвартай бүсээс орон нутгийн эрүүл бүс рүү халдвар зөөх эрсдэл өндөр байгааг нуухгүй. Тиймээс нийгмийн хариуцлагаа ухамсарлаад онцын шаардлагагагүй бол Улаанбаатар хотоос гарахгүй байх хэрэгтэй. Мөн худалдааны төв, банк, эмнэлэг, дэлгүүр, үйлчилгээний газрууд гээд олон хүнтэй харилцдаг ажлын байрны жагсаалт гаргаад, долоо хоногт байнгын шинжилгээ авдаг товлол гаргаж байна. Тухайн газруудад шинж тэмдэг нь илрэхгүй халдвар байвал илрүүлэх, хоёрдугаарт, нийт хүн амын дунд халдварын байдал ямар байна вэ гэдэг тархалтыг тогтоодог олон улсын арга нь ийм байдаг.
-Шинжилгээ авах цэгийн тоог нэмэх боломж бий юү. Эсвэл зохиомол ачаалал үүсгээд байна уу?
-Өнгөрсөн долоо хоногт сорьц цуглуулах цэгүүдэд үйлчлүүлсэн иргэдийн тоо дунджаар хоногт 9000 орчим байсан. Харин гуравдугаар сарын 1-нээс хот хоорондын зорчих хөдөлгөөнийг нээсэнтэй холбогдуулан ачаалал нэмэгдсэн. Өнөөдрийн байдлаар 19127 хүн шинжилгээнд хамрагдсан байна. Энэ нь өмнөх өдрүүдээс ачаалал хоёр дахин нэмэгдсэн гэсэн үг юм. Тиймээс өнөөдрөөс буюу гуравдугаар сарын 3-5-ны хооронд шинжилгээний цэгийн тоог наймаар нэмэгдүүлж, 22 болгосон. Ачаалал үүсгэж байгаа голлох шалтгаан нь аж ахуйн нэгжүүдийн захирлууд ажилчдаасаа заавал шинжилгээний бичиг шаардах, эсвэл иргэд орон нутаг руу олноор зорчих хүсэлт гаргаж байгаатай холбоотойг дээр хэлсэн. Үнэхээр зайлшгүй шаардлагатай бол шинжилгээгээ өгөөд зохих бичиг баримтаа бүрдүүлээд явж болно.
-Иргэд шинжилгээний цэгүүдэд заавал цаг авч үйлчлүүлэх ёстой юу. Цаг авчихдаг амьдрал баян юм хойно гэнэтийн явдал гарч амжихгүй болдог. Аль аль талдаа хүндрэлтэй биш үү?
-Иргэд заавал цаг авч шинжилгээнд хамрагдах шаардлагатай юм. Учир нь, шинжилгээ хийж буй лабораторийнхоо хүчин чадалтай уялдуулж байгаатай холбоотой. Тухайлбал, голомт дагасан хавьтлуудын шинжилгээ, тэдгээрийн давтан, тусгай үүргийн онгоцоор ирсэн иргэдийнх, эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байгаа хүмүүсийн шинжилгээ зэргийг давхардсан тоогоор авахаар лабораториудын ачааллыг нэмж байна. Үүнээс шалтгаалж иргэд цаг авч үйлчлүүлэх хэрэгтэй болж байгаа юм. Бүртгэл мэдээллээс харахад, хоногт хот хоорондын зорчигч тээврийн 250-300 автобусаар 10 мянга орчим иргэн үйлчлүүлдэг. Иймд бид суурин шинжилгээний цэгийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхийн тулд www.eruul.gerege.mn сайтын цаг олголтын товлолыг нэг минут болгон багасгах, мөн шинжилгээний цэгийн урсгалыг гурван шугамаар зэрэг авах боломжийг бүрдүүллээ. Ингэснээр хоногт хийх шинжилгээний тоо гурав дахин нэмэгдэж, 13440 иргэн сайтад хандаж үйлчлүүлэх болж байгаа юм.
-Та дээр хэллээ. Аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын захирал ажилчдаасаа шинжилгээний бичиг нэхдэг гэж. Тэд өөрсдийн үзэмжээрээ хандах нь хэр зохимжтой вэ. Тэгээд ч энэ нь ачааллыг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл болчихож байгаа юм биш үү?
–Ер нь бол захирлууд ажилчдаасаа шинжилгээний бичиг шаардах нь зохимжгүй юм. Хэрвээ шаардлагатай бол байгууллага хоорондын хамтын ажиллагааны хүрээнд эрүүл мэндийн байгууллагуудад албан ёсоор хандах хэрэгтэй. Харин уул уурхайн компаниудын үйл ажиллагааг тасралтгүй явуулах үүднээс ээлж солигдох үед нь эрүүл мэндийн байгууллагаас нэгдсэн зохион байгуулалттайгаар шинжилгээг хийж байгаа.
-Иргэд төлбөрөө төлөөд шинжилгээнд хамрагдах боломжтой юу?
-Иргэд төлбөрөө төлөөд шинжилгээгээ өгөх нь нээлттэй. Хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудаас ийм хүсэлт ирсэн, бид боломжийг нь нээж өгч байгаа. Өнөөдрийн байдлаар “Интермэд” эмнэлэг хүсэлтээ өгчихсөн байна.
-Өмнө нь өрх бүрээс шинжилгээ авахыг хөрөнгө мөнгө үрсэн үр ашиггүй ажил хэмээн буруушааж байсан. Харин шинээр бүрдсэн УОК “Нэг хаалга-Нэг шинжилгээ”-г зохион байгуулсан. Үр дүнтэй байж чадсан уу?
-Дэлхий нийтийг хамарсан “Covid-19” цар тахлын үед төр, эрүүл мэндийн байгууллага, ард иргэд хамтдаа ажиллах нь хамгийн үр дүнтэй гэдэг нь олон орны туршлагаас харагдаж байна. Бид голомтыг дагасан тандалтын ажлыг зогсолтгүй хийж байгаа. Мөн идэвхтэй тандалт болох “Нэг хаалга-Нэг шинжилгээ” арга хэмжээг Улаанбаатар хотод гурван үе шаттайгаар зохион байгууллаа. Энэ арга хэмжээг үр дүнтэй болсон гэж үзэж байна. Нийт 504 мянга гаруй иргэнийг шинжилгээнд хамрууллаа. Гэхдээ иргэд хэт тайвширч болохгүй. Яагаад гэхээр энэ вирус өөрөө асар өндөр халдварлах чадвартай.
-Үнэндээ иргэд “Нэг хаалга-нэг шинжилгээ” үр дүнтэй болсон. Халдварыг ерөнхийдөө хумьчихлаа. Тиймээс дэглэмээ сулруулсан гэж ойлгоод байгаа?
-Үнэндээ иргэд халдвар хамгааллын дэглэмээ хангалттай сайн баримтлахгүй байна. Хоёр цаг тутамд амны хаалтаа солихгүй, хүн хоорондын зайгаа барихгүй, гараа угаах, өрөө, тасалгаагаа халдваргүйжүүлэхэд ач холбогдол өгөхгүй байна. Энэ нь халдварын эрсдлийг нэмэгдүүлэх шалтгаан болж байна. Тиймээс иргэд аюул, эрсдэл ойрхон байгааг байнга санаж байх хэрэгтэй. Ялангуяа сүүлийн үед байгууллага, хамт олноороо халдвар авах нь ихэсч байна. Тиймээс ажлын байрны ариун цэвэр, ариутгал халдваргүйжүүлэлтийг сайтар хийн, хоорондын зайгаа барих хэрэгтэй байна.
У.Тэргэл
