Маргааш буюу есдүгээр сарын 9-ны өдөр “Boy’s council” буюу нийслэлийн хөвгүүдийн нэгдсэн уулзалтыг Монголын хүүхдийн ордонд зохион байгуулахаар болжээ. Энэхүү уулзалтыг угтаж “Зөв эр хүн” ТББ-ийн менежер Т.Бат-Эрдэнэтэй ярилцлаа.

Жендерийн хэвшмэл ойлголтоос шалтгаалсан нийгмийн ялгаварлан гадуурхалт сурагчдийн дунд элбэг тохиолддог. Харин үүнийг хэвийн мэт үзэх нь хэвшмэл ойлголтыг бий болгодог. Сурагчдын дунд, тэр дундаа өсвөр насны хөвгүүдийн дунд жендерээс шалтгаалсан ялгаварлан гадуурхалт болон сэтгэл зүйн асуудлууд олон тохиолддог ч тэр бүр анзаардаггүй. 

-Танд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Хэдхэн өдрийн өмнө нийслэл Улаанбаатар хот хөвгүүдийн зөвлөлтэй болно гэж мэдээлсэн шүү дээ. Зөвхөн эрэгтэй сурагчдын дундах үйл ажиллагаа гэдгээрээ онцлогтой санагдсан. Та манай уншигчдад дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөөч?

-Уншигчдадаа өдрийн мэнд хүргэе. Маргааш буюу есдүгээр сарын 9-ны өдөр нийслэлийн хөвгүүдийн нэгдсэн уулзалтыг анх удаа зохион байгуулах гэж байна. Энэхүү үйл ажиллагааг Нийслэлийн Засаг Даргын Тамгын газар, Нийслэлийн боловсролын газар, Нийслэлийн ГБХЗХГ, Зөв эр хүн ТББ-аас хамтран зохион байгуулж байна. Өмнө хэлсэнчлэн зөвхөн хөвгүүдийн дунд зохиогдож байгаа магадгүй анхны томоохон уулзалт болох юм. Бид үүнийг “Boy’s council” хэмээн нэрлээд байгаа. Сүүлийн үед жендерийн ялгаварлан гадуурхалт сурагчдын дунд элбэг тохиолдох болсон. Энэ бол наад захын жишээ. Тиймээс хөвгүүд чуулснаараа өөрсдийн асуудлыг тодорхойлох, үүнээс гарц шийдлийг хайх, үе тэнгийнхэнтэйгээ танилцах зорилготой үйл ажиллагаа болно.

-Тэгэхээр үүнийг хийх болсон шалтгаан, хэрэгцээ шаардлага байж таарна. Юу нийслэлийн хөвгүүдийг нэгтгэхэд хүрэв?

-Тэгэлгүй яах вэ. Өсвөр насны хөвгүүдэд тохиолдох асуудал мундахгүй их. Би өөрөө эрэгтэй хүн. Дүү нарынхаа адил сурагч байж үзсэн. Бидний нүдэнд ил харагдахаасаа харагдахгүй бэрхшээлүүд тэдэнд олон бий. Жишээлбэл, жендерийн ялгаварлан гадуурхалт, сэтгэл зүйн асуудлууд, нөгөө талаасаа хөвгүүдийн эрүүл мэнд, бэлгийн боловсролын асуудлууд гэх мэт наад захын асуудал байдаг. Олон улсын байгууллагын мөнхийн асуудал бол сурагчдын дундах үе тэнгийнхний дарамт шахалт байсаар байгаа нь өөрөө асуудал.

-Эмэгтэйчүүдийг жендерийн ялгаварлан гадуурхалтад илүү өртдөг гэдэг. Харин эрэгтэй сурагчдын хувьд яаж илэрдэг вэ?

-Бид бүгдээрээ ямар нэг байдлаар, өөрсдөө ч мэдэхгүй хэн нэгнийг ялгаварлан гадуурхсан байдаг. Магадгүй тухайн хүн тэгэхийг хүсээгүй байсан ч гэсэн тэгчихсэн тохиолдол элбэг. Энэ нь өөрөөр хэлбэл, эрэгтэй, эмэгтэй хүйсийн ялгаатай байдлыг нийгэмд хэвийн ойлголт мэтээр хэвшүүлчихсэн явдалд учир бий. Жишээлбэл, чи эрэгтэй юм чинь арай илүү хүндийг үүрэх ёстой, эрэгтэй юм чинь сураагүй байсан ч яах вэ, охиноо л бодъё. Чи эрэгтэй юм чинь уйлж болохгүй, эмэгтэй болохоор арай хөнгөн ажил хийх ёстой гэсэн дүрэм байхгүй. Энэ нь эмэгтэй хүнийг хүндлэхгүй бай гэсэн үг биш. Энэ уламжлалт хандлага эргээд эрэгтэй хүмүүсийг хоёрдугаар эгнээнд зогсох байдлыг хүлээн зөвшөөрч байна гэсэн үг.

Боловсролын салбарт эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн ялгаа маш их харагддаг. Эрэгтэй хүүхдийг дундаж сурахыг, аль эсвэл сахилгагүй байхыг хүлээн зөвшөөрдөг. Одоогоос 10 гаруй жилийн өмнө тэмцээн уралдаанд эрэгтэйчүүд манлайлдаг байсан бол одоо эсрэгээрээ эмэгтэйчүүдийн манлайлал давамгайлж байна. Эмэгтэйчүүдийг дэмжих төсөл хөтөлбөр илүү болж, охидын эрх ашгийг хөндөж байгаа асуудалд илүү дуугардаг болсон.

-Тэгэхээр хөвгүүдийг, эрчүүдийг тойрсон суудал байна. Өнөөдрийн хүртэл энэ таны хэлсэнтэй адил энэ жишгээр яваад, хүмүүжээд ирсэн шүү дээ. Тэгвэл үр дүн нь юу байдаг вэ?

-Өмнө хэлсэнчлэн нийгэмд хөвгүүдийн идэвх, оролцоо сул байдаг. Олон нийтийн арга хэмжээнд  оролцохоор ирсэн хүүхдүүдийн дийлэнх нь эмэгтэй байх нь элбэг. Эргээд эрэгтэй хүүхдүүдийн нийгмийн идэвх сул байснаар хүйсийн тэнцвэргүй байдал үүсдэг. Үүний баланс нь гэр бүл зохиоход маш томоор харагдана. Бүх хүн ээж, аав болно. Эргээд амьдрал дээр гараад аав болоход хариуцлагатай байж чадах эр хүнийг сурагч байхаас нь төлөвшүүлэх хэрэгтэй болж байгаа юм.

-Хөвгүүдийн асуудлыг хөвгүүд өөрсдөө тодорхойлно гэж ойлголоо. Тэгвэл маргааш болох чуулга уулзалтад хэрхэн оролцох вэ?

-Бид энэ удаагийн уулзалтыг Нийслэлийн боловсролын газартай хамтран зохион байгуулж байгаагаараа онцлог. Учир нь боловсролыг зөвхөн дүн гэдгээр харах биш академик болон академик бус мэдлэгээр харах боломжийг олгосонд баяртай байгаа. Тийм ч учраас нийслэлийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж байгаа ЕБС-уудад албан бичиг хүргүүлж 9-11 дүгээр ангийн төлөөлөл 3-5 сурагч, нэг эрэгтэй багшийг үйл ажиллагаанд оролцохыг урьсан байгаа. Энэ уулзалтад оролцсон сургуулийн төлөөллүүд хэрэв дэмжинэ гэвэл сургууль бүрт зөвлөл байгуулж цаашлаад есөн дүүрэг, нийслэлийн хүрээнд “Хөвгүүдийн зөвлөл” байгуулах замаар цаашид хэрэгжинэ.

-Эрэгтэй сурагчдын нэгдсэн уулзалт өмнө болж байсан юм болов уу?

-Үнэнийг хэлэхэд зөвхөн эрэгтэй сурагчдын нэгдсэн уулзалт тун ховор болж байсан юм билээ. Тиймээс бидэнд туршлага бага байна. Дан эрэгтэй хүүхдүүд нэгдэхээр ямар байдгийг энэ удаад харах гэсэн юм. Бидний хувьд үүнийг боломжгүй гэж харахгүй байгаа. Тиймээс хийж үзэх нь өөрөө чухал.

-Олон улсын жишгээс харахад хөвгүүдийн зөвлөл байгуулсан хэд хэдэн орон байдаг. Үүнээс ялгаатай эсвэл адил зүйл нь юу байх вэ?

-Тантай санал нэг байна. Boy’s council буюу хөвгүүдийн зөвлөл байгуулсан 17 орон байдаг юм билээ. Жишээлбэл, АНУ-ын нэг мужид хөвгүүдийн зөвлөлөөрөө нэгдээд мужийнхаа хогийг түүж, хогийн савны асуудлыг шийдсэн байх жишээтэй. Тэдний хийж чадаж байгааг яагаад Улаанбаатарын хөвгүүд шийдэж болохгүй гэж. Энэ уриалгыг нийгэмд өгөх нь зөв байх.

-Тэгэхээр хэн энэ зөвлөлийг удирдах вэ гэдэг асуулт сурагч, багш нарийн дунд үлдэх байх. Магадгүй аль нэг төрийн болон улс төрийн байгууллагын харьяа дор үйл ажиллагаа явуулна гэх хардлага байхыг үгүйсгэхгүй.

-Нэг зүйлийг хатуу баримтлах ёстой. Бүхий л иргэний нийгмийн болон төрийн байгууллагаас хүүхдэд чиглэсэн аливаа үйл ажиллагаа улс төрийн нам болон шашны харьяаллаас ангид байх ёстой. Бид иргэний нийгмийн байгууллага болж “Зөв эр хүн” ТББ энэ арга  хэмжээг зохион байгуулж байгаа. Нийт эцэг, эхчүүд, сурган хүмүүжүүлэгчдэд хандаж хэлэхэд, бидэнд хөвгүүдээ зөв хүмүүжүүлье гэдэг эцсийн зорилго дээр төрийн болон төрийн бус байгууллагууд нэгдэж байна.

-Бидний урилгыг авч ярилцсанд баярлалаа. Ажлын амжилт хүсье.

М.Сүхэхэй