“Монцемент” үйлдвэрийн цемент нийслэлд нийлүүлэгдэхгүй байна гэсэн мэдээлэл зарим хэвлэлд гарсан. Мөн Засгийн газраас импортын цементийн татварыг он дуустал тэглэх шийдвэр гаргав. Энэ тухай Монцемент Билдинг Материалс ХХК-ийн Үйл ажиллагаа эрхэлсэн захирал Ц.Халиунаас тодрууллаа.  

-Монцемент үйлдвэрийн үйл ажиллагаа хэвийн явагдаж байгаа юу?

-Манай үйлдвэрийн үйл ажиллагаа хэвийн явагдаж байгаа. Бид бүтээн байгуулалтын энэ үед цементээ таслахгүйн төлөө 24/7-оор зогсолтгүй ажиллаж байна.

-Тэгвэл танай үйлдвэрийн цемент нийслэлд нийлүүлэгдэхгүй байна гэсэн мэдээлэл байна. Энэ үнэн үү. Ер нь ямар шалтгаан байна вэ?

-Бид бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж, хоногт 3000 тонн цемент нийлүүлэлт хийж байна. Одоогоор гэрээт байгууллагуудтайгаа хамтран ажиллаж байгаагаас гадна Хөтөлийн үйлдвэрийн засвараас хамаараад Хөтөлийн гэрээт хэрэглэгчид манайд хандаж, ачаалал ихэссэн. Үнэнийг хэлэхэд, манай улсын дэд бүтэц хөгжөөгүй байдал үндэсний үйлдвэрлэгчдэд том сорилт болдог. Бид өнгөрөгч гуравдугаар сараас эхлээд л цементийн хомсдолоос сэргийлэхийн тулд нурмаг ачааны хагас вагон хангалтыг захиалгын дагуу хийгээд өгөөч гэж УБТЗ-аас хүссэн. Гэвч бидний хүсэлтийг анхнаасаа дорвитой харгалзаж үзээгүйн улмаас ийм нөхцөл байдал үүсэж байгааг үйлдвэрлэгчийн хувьд хэлмээр байна.

Манай үйлдвэрүүдийн хувьд цементийн гол түүхий эд болох клинкерээ Дорноговь аймгийн Өргөн сум дахь Монцемент үйлдвэрт үйлдвэрлээд УБ хотынхоо үйлдвэр рүү хагас вагоноор тээвэрлэдэг. УБТЗ-ын хувьд 1400 хагас вагонтой, голдуу нүүрс, төмрийн хүдрийн экспортод явдаг, хүрэлцээ муутай гэж албаныхан хэлдэг. Бид УБТЗ-ыг хараад суулгүй хувийн хэвшлийнхнээс ч гэсэн вагон түрээс хийгээд маш өндөр зардлыг энэ жил гаргаж байгаа. Нүүрс экспортлогчидтой өрсөлдөөд вагон түрээс авч байна. Энэ жил нүүрсний үнэ нэлээн өссөнтэй холбогдоод вагон түрээсийн үнэ мөн өссөн. Дээр нь хил гаалийн асуудлаас үүдээд ачаа барааны эргэлт удааширсан.

Хувийн хэвшлийнхэн сэлбэг хэрэгсэл, бараа материалаа чингэлгээр татахтай холбогдуулаад нэмэлтээр чингэлэг тутамд 20-30 сая төгрөгийн зардал гарч байна. Хоосон чингэлэг буцаах, чингэлгийн түрээс, талбай түрээс гэх мэт. Үйлдвэрлэл явуулахад төлөвлөлт маш чухал. Бид хугацаагаа сайн тооцож сэлбэг, хэрэгслийн захиалгаа хийх шаардлагатай байдаг. Тиймээс үйлдвэрийн үйл ажиллагааны тасалдалгүй байдлаа хангахын тулд ачаалал ихтэй Эрээн-Замын-Үүдийн боомтыг хүлээлгүй хаа байсан зүүн бүсээс баруун хязгаар хүртэл тээвэр хийж Ховдын Булганы боомтоор сэлбэг хэрэгсэл, шаардлагатай материалаа татаж байна. Харин төрийн өмчит байгууллагууд өөр горимоор ордог юм шиг байгаа юм. 

Ер нь бол Дарханы замын бүтээн байгуулалттай холбоотойгоор вагон хангалт дээр УБТЗ, ЗТХЯ анхаарч эхэлсэн. Вагон хангалт нэмэгдэх төлөвтэй байгаа болохоор тээвэрлэлтийн асуудал шийдвэрлэгдэнэ гэж найдаж байна. Өөрийн 70 вагон, хувийн хэвшлийн түрээсийн вагон байгаа тулдаа бид клинкер тээврээ хэвийн явуулж байгаа юм. Манай компанийн хувьд аль болох бүхий л боломж, хүч чадлаа дайчлан ажиллаж байна.

-Зардал нэлээн гарч байна гэлээ. Түлшний үнийн өсөлт хэр нөлөөлсөн бэ?

-Мэдээж нөлөөлсөн. Өнгөрсөн наймдугаар сараас түлшний үнийн өсөлтийг дагаад эхлээд нүүрсний үнэ 20% өсчихсөн. Манай гол түүхий эд сайн чанарын нүүрс. Таван толгойгоос экспортын үнээр авдаг, одоо ам.долларын ханш 3300 хүрч байна шүү дээ. Бусад түүхий эд ч үнэ нь нэмэгдэж байна. Дээр нь инфляц 15 хувьтай байгаа нь бусад бүх үйл ажиллагааны  зардал өсөхөд нөлөөлж байна. Хувийн хэвшлийн вагон түрээс, сэлбэг хэрэгслийн чингэлэг тээврийн нэмэлт зардал гээд энэ жил маш өндөр зардалтай явсаар ирлээ.

-Танайх өөрсдөө вагонтой шүү дээ, ашиглаж байгаа уу?

-Тийм ээ. Манай цемент үйлдвэрлэл, өөрийн вагон тээвэр гээд бүгд хэвийн ажиллаж байна. Өөрийн зүтгүүр, хагас болон хоппер вагонуудтай нь манай бас нэгэн давуу тал. Гэхдээ бүтээн байгуулалтын богинохон улирал дуусахаас өмнө ажлаа амжуулах гэсэн харилцагч, хэрэглэгчдэдээ цементээ саадгүй нийлүүлэхийн тулд бидэнд нэмэлт вагон хэрэгтэй байна.

-Импортын цементийн татварыг тэглэсэн шийдвэр Засгийн газраас гаргачихлаа. Үндэсний үйлдвэрлэгчийн байр суурийг сонсмоор байна?

-Импортын цементийг гаалийн татвараас чөлөөлж байгаа талаар мэдээлэл авлаа. Бусад улс оронд үндэсний үйлдвэрлэлээ хамгаалж дэмждэг байтал манай улсад эсрэг акц явж байгаа нь харамсалтай. Үндэсний үйлдвэр тэр дундаа цемент бол стратегийн бүтээгдэхүүн, манай улсын тусгаар тогтнол. Гэтэл ингээд буцаад 2015 оноос өмнөх байдал руугаа ухарч байна. Энд Монгол Улс биш Эрээний хэдэн үйлдвэрүүд л хожно. Шударга бус өрсөлдөөн ч нэлээн газар авах байх гэж харж байна. Тэгээд ч импортын цементийн чанарыг хянах баталгаажуулах хүчин чадал манай гааль дээр байхгүй шүү дээ. Чанар бол хамгийн чухал. Чанар талаасаа буцах хаяг, буух эзэнгүй эргэлзээтэй байх болов уу. Хоёрдугаарт, Үндэсний үйлдвэрүүд нийлээд багадаа 5000 гаруй шууд болон шууд бус ажлын байр бий болгож буйгаас гадна Монгол Улсын барилга бүтээн байгуулалтын салбарт стандарт тогтоож байна. Энэ чинь эдийн засагт өгч байгаа шууд эерэг үр нөлөө.