Маргааш буюу аравдугаар сарын 11-нд "Чингис хаан" хаад язгууртны музей нээлтээ хийнэ. Үүнтэй холбогдуулан тус музейн захирал С.Чулуун мэдээлэл өглөө.

Тэрбээр "Чингис хаан" музей нь анхны төрт улс байгуулагдсан Хүннүгийн үеэс эхлэн Их Монгол Улс, Их Юань улс, Чингис хааны угсааны хаад язгууртнуудын түүхийг харуулж, 20 дугаар зууны эхэн үе буюу 1911 онд Чингисийн угсааны алтан ургийн ноёд өнөөгийн Монгол Улсыг бидэнд хэрхэн үлдээсэн тухай түүхийг бүрэн цогцоор нь харуулсан. 

Музейн дээд талд байрлах купль орон зай бол Монгол Улсад анх удаа хийгдэж байгаа 21 метрийн диаметртэй, дундаа баганагүй бөгөөд цаашид Их эзэн Чингис хааны хүндэтгэлийн танхим болно. Үүнд долоон метрийн өндөр Чингис хааны алтадмал баримал бүтээх юм.

Музейд бүх цаг үеийн түүхийг харуулсан хангалттай буюу 11 мянган дурсгал бий. Энэ нь нийт үзмэрийн дэглэлтийн 93 хувийг хамарч байгаа буюу оригинал, жинхэнэ үзмэрүүд бий. Мөн “Чингис хаан” музей нь нүүдэлчдийн түүхийг цогцоор нь харуулсан Азийн томоохон музейд тооцогдоно.

Учир нь 14 улсаас Монголын эзэнт гүрэн болон монголчуудтай холбоотой зайлшгүй шаардагдах дурсгалуудыг албан ёсны зөвшөөрөлтэйгөөр “А хуулбар” буюу A copy 1x1 хэмжээтэйгээр бүгдийг авсан. Жишээлбэл, Эрмитажын музейд хадгалагдаж байгаа Чингисийн чулууны бичгийн хуулбар, Алтан ордны язгууртнуудын захидал бичгийг Ватикан, Англи, Францын архив, номын сангаас, Японд хадгалагдаж байгаа Чингис хааны нэртэй алтан гэрэгэг хуулбараар нь авсан. Мөн Японы хааны ордонд хадгалагдаж байгаа Хубилай хааны аян дайныг харуулсан уран зургийн хуулбарыг авсан. Сонирхуулахад, тус зургийг манай улсад хуулж өгснөөс 28 хоногийн дараа хосгүй үнэт дурсгалын бүртгэлд орж дахин хуулбар хийгдэхгүй болсон.

Өмнө нь орон зай болон бусад зүйлээс шалтгаалж цөөхөн үзмэр үздэг байсан. Жишээлбэл, Юань Улсын ганцхан ваарыг үздэг байсан бол одоо нэг дор 40 ваар үзэх, нэг дор 57 хүрэл толь үзэх боломжтой болсон" гэв.

Т.Мөнхжаргал