Эмийн үнийн өсөлтийг хянан шалгах түр хорооны нотлох баримтыг шинжлэн судлах сонсгол өчигдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 15-ны өдөр эхэлсэн билээ. Эхний өдөр сонсгол гэрчээр өвчтөнүүдийн төлөөлөл оролцож, Монголын эрүүл мндийн салбарт тулгамдаж буй болоод өвчтөнүүдийн өмнө тулгараад буй эмийн асуудлаар санал бодлоо хэлж, асуулт асууж, хариулт авсан юм. Түүнчлэн шинжээчийн танилцуулгаас Монгол Улсын иргэдийн эмийн хэрэглээ асар өндөр байгааг харж болохоор байна. Тиймд эхний өдрийн сонсголоос онцлох асуудал, баримтыг тоймлон хүргэж байна.
УНАЛТ ТАТАЛТТАЙ ИРГЭДИЙН ЭМ, ТАРИА ХҮРЭЛЦЭЭГҮЙ
Уналт таталттай өвтнүүдийн төлөөллийн хэлснээр "уудаг эм" нь хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтад орчихсон мөртлөө Монгол Улсын эмийн жагсаалтад ороогүй учраас эмийн сангуудаар Эрүүл мэндийн даатгалаар авах ямар ч боломжгүй байдаг. Монголд уналт таталт намдаах ганцхан тарилга байдгийг Монос фарм оруулж ирсэн. Гэвч эмнэлгүүд аваагүй нь улмаас хугацаа нь дуусжээ. Мөн уудаг эмээ тарилгаар хэрэглэх боломжтой ч Монголд байдаггүй. Түүнчлэн хөдөө орон нутагт байгаа уналт таталтын өвчтэй хүмүүст эм, тариа хүрэлцээгүй.
САХАРЫГ ХЯНАДАГ ТЕСТЭР ҮНЭТЭЙ БАЙНА
Сахарын өвчтэй хүмүүст тарьж хэрэглэх олон төрлийн инсулинүүд гарчихсан. Гэтэл төрөөс үнэгүй өгч байгаа нэртэй хамгийн хямдхан, үйлчилгээ муутай, хоцрогдсоныг нь оруулж ирж байна гэж төлөөлөл хэлэв. Сахар бол өөрийгөө хянах ёстой өвчин. Тиймээс хянадаг тестэрийг нь хямдруулах ёстой. Тестэр үнэтэй байхаар хүн сахраа хянахгүй байсаар хүндэрдэг гэх асуудлыг хөндөв.
ДОХ-ЫН ӨВЧТЭЙ ХҮМҮҮСИЙН УУДАГ ЭМ 21 ЖИЛ ӨНГӨРСӨН Ч ЖАГСААЛТАД ОРООГҮЙ
ХӨСҮТ-ийн ДОХ бэлгийн замаар дамжих халдварын тандалт судалгааны албаны дарга н.Даваалхам "ДОХ өвчтэй хүмүүсийн уудаг эмийг 2003-2013 он хүртэл ДОХ, сүрьеэ, хомхой өвчинтэй тэмцэх Глобал сангийн буцалтгүй тусламжаар ханган нийлүүлдэг байсан бол 2013 оноос эхэлж, Монгол Улсын Засгийн Газар хариуцаж эхэлсэн.
2013 онд бүх ханган нийлүүлж байгаа байгууллагуудад уг эмийг нийлүүлэх хүсэлтийг тавьсан ч нэг ч байгууллага хариу ирүүлээгүй. Иймд олон улсын байгууллагууд руу хүсэлтээ өгч НҮБ-ын хүүхдийн сан ханган нийлүүлэх боломжтой гэсэн хариуг өгсөн.
Саяхныг болтол ямар ч асуудалгүй явж байсан ч сүүлийн жилүүдэд хууль эрхзүйн асуудал тулгарч эхэлсэн. Энэ эмийг хэрэглээд 21 жил болсон ч Монгол Улсын эмийн жагсаалтад бүртгэлгүй, зайлшгүй шаардлагатай эмийн жагсаалтад ороогүй. Төрөөс эмийн зардлыг нь хариуцсан амбулаториор эмчлэх өвчний жагсаалтад онош нь орсон ч төрөөс даах эмийн жагсаалтад байхгүй байна" гэсэн юм.
ХӨХНИЙ ХАВДРЫН ЭМ ОЛДОЦГҮЙ
"Наран Ижий Заяа" хавдрыг даван туулагчдын холбооны төлөөлөл н.Ариунаа "Хорт хавдрын эмчилгээ 2021 оноос 100 хувь даатгалаар хийлгэх болсон ч түүнээсээ ухарч байгаа зүйл байна. Таван жилийн хугацаатай уудаг хөхний хавдрын эм олдоцгүй, эмийн сангуудад байхгүй болсон. Ясны үсэрхийлэхээс хамгаалдаг тариа даатгалд ороогүй байна. Хавдар бол хугацаа алдаж болохгүй өвчин" гэж байлаа.
"ТӨР ЭМИЙН ХУДАЛДАН АВАЛТАД ОРОЛЦОХ НЬ ЗҮЙТЭЙ" ГЭЖ ҮЗСЭН
Эрүүл мэндийн яамны бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга П.Оюунцэцэг "Дэлхийн ихэнх улсууд эм, эмнэлгийн хэрэгслийн зохицуулалтыг хувийн хэвшлийн байгууллагуудаар гүйцэтгүүлдэг. Мэдээж, зохицуулалтад төрийн байгууллагууд оролцоно. 1995 оноос хойш Монгол Улс эм зүйн тусламж, эмчилгээг бүрэн хувийн хэвшилд шилжүүлсэн байдаг. Төр зохицуулалтдаа эмийн бүртгэл, шаардлаг, тусгай зөвшөөрөл, хөнгөлөлттэй эм, хяналт зэрэгт оролцдог. Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулаад явж байна. Эмийн үнэ зэрэг асуудалтай холбоотойгоор төр өөрөө эмийн худалдан авалтад оролцох хэрэгтэй юм байна гэж үзээд зүйл заалтыг шинээр нэмж оруулаад байна" гэсэн юм.
ЭМИЙН ҮЙЛДВЭРИЙН ТОО БУУРЧ, ЭМИЙН САНГИЙН ТОО ӨСЖЭЭ
Шинжээчийн мэдээлэлд:
- Эмийн үйлдвэр: 2018 онд 41 байсан бол 2023 онд 39 болжээ
- Ханган нийлүүлэх байгууллага: 2018 онд 360, 2023 онд 453 болжээ
- Эмийн сан: 2018 онд 2128, 2023 онд 2857 болон нэмэгджээ.
МАНСУУРУУЛАХ,СЭТГЭЦЭД НӨЛӨӨТ ЭМИЙН ҮЙЛДВЭР 1-ЭЭР НЭМЭГДЖЭЭ
2018 оноос хойш эмийн үйлдвэрийн тоо буурч, эмийн сангийн тоо өсжээ. Шинжээчийн танилцуулснаар үүнийг хүн амын тоотой харьцуулж үзэхэд, нийслэлд 1000 хүн тутамд 1, орон нутагт 1600 тутамд 1 эмийн сан үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Нийт бүртгэлтэй эмийн 21 хувь нь үндэсний үйлдвэрийнх, 79 хувь нь импортынх байна. Түүнчлэн эмийн үйлдвэрийг ангилахад мансууруулах, сэтгэцэд нөлөөт эмийн үйлдвэр нэгээр нэмэгдсэн байна.
ЗАЙЛШГҮЙ ШААРДЛАГАТАЙ ЭМИЙН ТОО БУУРЧЭЭ
Зайлшгүй шаардлагатай эмийн жагсаалтыг:
- 2017 онд насанд хүрэгчдэд 573 эм, хүүхдэд 253 эм
- 2020 онд насанд хүрэгчдэд 571 эм, хүүхдэд 251 эм
- 2023 онд насанд хүрэгчдэд 520 эм, хүүхдэд 246 эм гэж баталж иржээ.
ЭМДС-аас хөнгөлөлттэй олгох эмийн жагсаалт:
- 2018 онд 638 эм
- 2020 онд 541 эм
- 2022 онд 590 эм гэж баталжээ.
КОВИДЫН ВАКЦИНД 247.7 ТЭРБУМ ТӨГРӨГ ЗАРЦУУЛЖЭЭ
2013-2021 оны худалдан авалтаас “Ковид-19”-ийн вакцинд 247.7 тэрбум төгрөг зарцуулсан. 2013-2021оны худалдан авалтаас эм авахад 81.7 тэрбум төгрөг зарцуулсан гэж танилцууллаа.
МОНГОЛ УЛС 2023 ОНД 4.9 САЯ КГ ЭМ ИМПОРТЛОЖЭЭ
Эмийн импортын мэдээ:
- 2020 онд 64 улсаас 161 импортлогч 3,3 сая кг эмийг 257,9 тэрбум төгрөгөөр
- 2021 онд 62 улсаас 175 импортлогч 3,7 сая кг эмийг 417,6 тэрбум төгрөгөөр
- 2022 онд 60 улсаас 188 импортлогч 8,6 сая кг эмийг 447,2 тэрбум төгрөгөөр
- 2023 онд 62 улсаас 194 типортлогч 4,9 сая кг эмийг 468,3 тэрбум төгрөгөөр тус тус оруулж иржээ.
Монгол Улс 2018-2023 оны хооронд 1.6 их наядын эм импортложээ.
Словен, ХБНГУ, Энэтхэг, Унгар, ОХУ, БНСУ гэсэн улсуудаас голчлон импортолж байна.
