БАРИМТ 1
Жил бүрийн 04-р сарын 11-ний өдөр Доктор Ж Паркинсоны /Dr. J Parkinson/ төрсөн өдрийг Дэлхийн Паркинсоны өдөр болгон тэмдэглэдэг.
БАРИМТ 2
Аймшигт өвчний талаарх олон нийтийн мэдлэгийг нэмэгдүүлэх үйл ажиллагаануудыг зохион байгуулж, энэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх арга замыг эрэлхийлдэг дэлхийн бүхий л эмнэлэгийн байгууллагууд хамтран оролцдог өдөр юм.
БАРИМТ 3
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага /WHO/ болон Европын Паркинсоны өвчинтэй тэмцэх нийгэмлэг (EPDA)-ийн хамтын ажиллагааны хүрээнд 1997 онд Дэлхийн Паркинсоны өвчинтэй тэмцэх өдрийг анх удаа тэмдэглэж байжээ.
БАРИМТ 4
Хоёр байгууллага энэхүү өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эмчилгээний талаархи судалгаа, мэдээлэлд анхаарал хандуулах, дэмжлэг үзүүлэхэд энэ өдрийн зорилгыг чиглүүлдэг.
БАРИМТ 5
Паркинсоны өдрийн бэлгэдэл нь улаан алтанзул цэцэг бөгөөд 9 дэх удаагийн Паркинсоны өдрөөр Люксембургийн бага хурал дээр тогтоожээ.
БАРИМТ 6
Английн эмч, эрдэмтэн, доктор Жеймс Паркинсон 1817 онд хэвлэгдсэн "Чичирч буй саажилтын тухай эссе" /An Essay on the Shaking Palsy/ номдоо энэ өвчний талаар анх тайлбарласан.
БАРИМТ 7
Тэрээр булчингийн хүч суларч, өөрийн эрхгүй чичирэх хөдөлгөөнийг дэмждэг гэж дүрсэлсэн байдаг.
БАРИМТ 8
Мөн өвчилсөн хүмүүсийн мэдрэхүй, оюун ухаан муудаж, бие нь урагш бөхийж, алхаж яваад шууд гүйх хөдөлгөөнрүү өөрийн эрхгүй шилждэг тухай бичжээ.
БАРИМТ 9
Хэдэн арван жилийн дараа буюу 1870-аад онд энэ өвчнийг Паркинсоны өвчин (заримдаа PD гэж нэрлэдэг) гэж нэрлэсэн.
БАРИМТ 10
Францын мэдрэлийн эмч Жан Мартин Шарко /Jean Martin Charcot/ доктор Паркинсоны эхлүүлсэн ажлыг үргэлжлүүлэн авч судлаад түүнийг алдаршуулахын тулд өвчнийг ийн нэрлэжээ.
БАРИМТ 11
Эрчүүдэд түлхүү тохиолддог 100 хүн тутмын нэг нь өвчилдөг энэ өвчнийг Монголоор “салга саа” хэмээн нэрлэдэг.
БАРИМТ 12
Өнөөдөр 60 -аас дээш настай 100 хүн тутмын нэг нь Паркинсоны өвчнөөр өвчилж байна. Гарыг салга болгож, алхах гишгэхийг бэрхшээлтэй болгодог энэ өвчин нь хүнд тохиолдолд үхэлд хүргэх аюултай.
БАРИМТ 13
Палестиний удирдагч агсан Ясир Арафат /Yasser Arafat/, Ромын пап лам агсан 2-р Иоанн Павел /Pope John Paul II/ нь энэ өвчнөөр шаналагсдын тод жишээ юм.
БАРИМТ 14
Харин зарим тохиолдолд өвдсөн хүн олон жилийн турш амьдрах энэ өвчинтэйгээ чадвартай жишээ нь домогт боксчин Мухаммед Али /Muhammad Ali/ юм.
БАРИМТ 15
Олон тооны судалгааны явцад тархин дахь импульс дамжуулах үүрэгтэй дофамин /dopamine/ нэртэй бодисын ялгаралт долголдосноос болж уг өвчин үүсдгийг тогтоосон.
БАРИМТ 16
Дофамин дутагдсанаас болж хүний хөдөлгөөнийг удирддаг тархины хэсэгт өөрчлөлт үүснэ. Удамшил нь энэ өвчин үүсэхэд ихээхэн нөлөөлдөг.
БАРИМТ 17
Гэхдээ тархины үрэвсэл, эмийн бэлдмэлийн тунг хэтрүүлэн хэрэглэх, тархины судасны хатуурал зэрэг бусад шалтгаанаас ч үүдэлтэй байх цөөнгүй.
БАРИМТ 18
Өвчний эхний шинж тэмдгийг гол төлөв хүн өөрөө анзаардаггүй. Гэвч сэтгэл хөдлөлийн үед нүүр царайны хувирал багасах, юм идэх болон явах, хувцсаа өмсөхдөө хөдөлгөөн хойрго болох зэрэг шинж тэмдгийг нь найз нөхөд, төрөл садан нь эхлэн анзаарах нь олонтаа.
БАРИМТ 19
Удалгүй хуруу гарын нарийн хөдөлгөөн шаардсан ажилд эв дүйгүй болж байгаагаа хүн өөрөө ч анзаардаг. Юм бичих, шүдээ угаах, сахлаа хусах зэрэгт бэрхшээлтэй болно.
БАРИМТ 20
Нүүр царайны хувирал багасч, нүдээ цавчих нь цөөрснөөс баг зүүчихсэн мэт харагддаг болно. Юм ярихад хүндрэлтэй болж ирнэ.
БАРИМТ 21
Хачирхалтай нь бие даан явах чадваргүй атлаа шатаар гүйж гарах, бүжиглэх, цанаар гулгах зэрэг хөдөлгөөнийг түвэггүй хийж байдаг.
БАРИМТ 22
Эмчилгээг эрт эхлэх нь чухал тул анхны шинж тэмдэг илэрсэн даруйд мэдрэлийн эмгэгийн эмчид хандах хэрэгтэй.
БАРИМТ 23
Паркинсоны өвчний оношлохдоо булчингийн цахилгаан бичлэг хийдэг.
БАРИМТ 24
Ингэснээр салаганалт үүсгэх бусад шалтгаан буй эсэхийг тодорхойлно. Мөн тархины гэмтлийг тодорхойлохын тулд цахилгаан бичлэг хийдэг байна.
