1961 оны хоёрдугаар сарын 15. Америкийн уран гулгалтын түүхэнд хамгийн хар өдөр тохиов. Нью-Йоркоос Чехословакт болох дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор нисэж явсан АНУ-ын уран гулгалтын шигшээ баг Бельгийн Брюсселийн ойролцоо осолдож, онгоцонд байсан 73 хүн бүгд амиа алдсан юм. Тэдний дунд АНУ-ын уран гулгалтын шигшээ багийн 18 тамирчин, дасгалжуулагчид, шүүгчид, албаны хүмүүс болон гэр бүлийнхэн нь байв.

Энэ осол зөвхөн хүний амь насыг авч одоод зогссонгүй. Америкийн уран гулгалтын ирээдүйг бүхэлд нь үгүй хийсэн гэж тухайн үеийн хэвлэлүүд бичиж байлаа. Олимп, дэлхийн аваргын төлөө өрсөлдөх шилдэг тамирчид, шилдэг дасгалжуулагчид, дараагийн үеийг бэлтгэх боловсон хүчин бараг бүгд нэг дор алга болсон юм. Үүний улмаас тухайн жилийн ДАШТ-ийг хүртэл цуцалж байв.

Гэвч энэ эмгэнэлт явдлаас хэдхэн сарын дараа Америкийн уран гулгалтын холбоо нэгэн чухал шийдвэр гаргасан нь түүхийг өөрчилжээ. Осолд амиа алдсан тамирчдын дурсгалд зориулан 1961 оны Дурсгалын сан байгуулж, авьяастай хүүхэд, өсвөрийн тамирчдыг санхүүжүүлэн бэлтгэх ажлыг эхлүүлсэн юм. Тэр сангийн анхны тэтгэлэг хүртсэн хүүхдүүдийн нэг нь ердөө 12 настай Пэгги Флеминг байлаа.

Флеминг өөрөө ч энэ эмгэнэлт явдалтай салшгүй холбоотой нэгэн байв. Түүний анхны дасгалжуулагч Уильям Кипп осолд амиа алдсан хүмүүсийн дунд байсан юм. Бага насандаа багш, үлгэр дуурайллаа алдсан охин шантраагүй. Италийн нэрт дасгалжуулагч Карло Фассигийн удирдлага дор бэлтгэлээ үргэлжлүүлж, Америкийн уран гулгалтын шинэ үеийн нүүр царай болж эхэлжээ.

1964-1968 оны хооронд Флеминг АНУ-ын аварга шалгаруулах тэмцээнд тав дараалан түрүүлэв. Үүний дараа дэлхийн аваргын тэмцээнд гурван жил дараалан алтан медаль хүртсэн нь Америкийн уран гулгалт эргэн сэргэж буйн хамгийн тод илэрхийлэл болсон юм.

Харин 1968 оны Греноблийн өвлийн олимп түүний нэрийг мөнхөлсөн билээ. Флеминг эмэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрөлд төгс үзүүлбэр үзүүлж, бүх шүүгчийн нэгдүгээр байрын үнэлгээг авч олимпын аварга болов. Тэрхүү алтан медаль нь АНУ-ын тэр олимпын цорын ганц алт байсан бөгөөд долоон жилийн өмнөх онгоцны ослоор сүйрсэн Америкийн уран гулгалтын эргэн ирэлтийг дэлхий нийтэд зарласан ялалт байлаа.

Спортын түүхчид Флемингийг зөвхөн олимпын аварга бус, "Америкийн уран гулгалтыг дахин амилуулсан хүн" хэмээн тодорхойлдог. Түүний ялалт олон мянган хүүхдэд урам зориг өгч, шинэ үеийн аваргууд төрөх суурийг тавьсан юм. Өнөөдөр АНУ дэлхийн хамгийн хүчирхэг уран гулгалтын орнуудын нэг хэвээр байгаа нь 1961 оны ослын дараа байгуулсан тэрхүү дурсгалын сан, Пэгги Флемингийн амжилттай салшгүй холбоотой гэж үздэг.

Өдгөө Пэгги Флемингийн түүхийг зөвхөн спортын амжилтын түүх гэж үздэггүй. Харин эмгэнэлт сүйрлийн дараа хэрхэн дахин босож, итгэл найдварын бэлгэ тэмдэг болсон тухай бодит түүх хэмээн дэлхий даяар дурсдаг билээ.

Л.Баяр