Сар шинэ хуучраад ирэхээр ард олон тухайн жилийнхээ засал номыг хийлгэх их аян өрнөдөг билээ. Энэ үеэр гандан хийдүүд лам нарын "сезон" орж, засал номоо уншуулах гэсэн олны хөлд дарагдсаар ирсэн.

Манай сайтын редакцид хийдүүд нэг номыг 3-10 мянган төгрөгөөр уншиж байна гэсэн мэдээлэл ирсний дагуу бид ном уншуулах үнэ тарифыг судлахаар Гандантэгчинлэн хийдийг зорилоо.

Юуны түрүүнд бид Гандантэгчинлэн хийдийн хашаанд нь байдаггүй ч харьяанд байдаг Манва дацангаар орсон юм. Дацангынхан 147 төрлийн ном гүрмийг 300-10000 төгрөгийн хооронд уншиж байлаа. Үүнээс хамгийн үнэтэй нь бүтэн жилийн турш хувааж уншдаг Алтанганжуур 10000 төгрөгийн үнэтэй байсан бол үлдсэн засал номууд 300, 500, 2500, 5000 гэхчилэн хэлбэлзсэн үнэтэй байсан юм.

Үүний дараа бид Гандантэгчинлэн хийдийн Дашчоймпил,  Гунгаачойлин, Дүйнхор дацангууд руу орлоо. Энд заавал шинийн найман, 15-ны өдөр заслаа хийлгэх албагүйг сайн мэдэх олон арван сүсэгтнүүд заслаа хийлгүүлж номоо уншуулаад хөл хөдөлгөөн ихтэй харагдана. Үнэ тарифын хувьд өмнөх Манва дацантай л адил байсан бөгөөд заслуудын ихэнхи нь 5000 төгрөгний үнэ ханштай аж.

Сонирхол татсан нэг зүйл нь гэвэл энд төрөл бүрийн худалдаа цэцэглэж тухайн жилийн засал номын зурхайтай сонин 2000 төгрөг, рашаан авах шил 200-500 төгрөг, цагалбар 1500 төгрөгний үнэтэйгээр зарагдаж байлаа.

Манайхан шинийн найман, 15-ныг онцгойлон үзэж заслаа хийлгэсээр ирсэн бөгөөд шинийн наймны өдөр нь маргааш тохиож байгаа. Ингээд бид сүсэгтэн олон ихээр хуран цугладаг энэ өдөр Гандантэгчинлэн хийд ямар зохион байгуулалтаар ажиллахыг Гунгаачойлин дацангийн гэсгүй Ц.Пүрэвжаваас тодруулсан юм.

-Маргааш сүсэгтэн олон их ирэх байх. Ингэхээр та бүхний ажиллах цагийн хуваарьт өөрчлөлт орох уу?

-Шинийн найманд цагаан хувиар уртасна гэсэн үг. Хурал ном ихдэнэ. Их дүйчин өдөр шүү дээ. Манай гандан хийдүүд бүгд дүйчин өдрөөр олон ном хурдаг. Жишээлбэл манай Гунгаачойлин дацан гэхэд дүйчин өдөр Түй мандал болон Гүсэнтүвийн мандал өргөдөг. Шинийн 1-15-ны хооронд Доодүдва гээд ном уншдаг. Хүмүүс ихсэхээр дацангууд хувь хувьдаа зохион байгуулалтаа хийгээд явчихна.

-Зарим номыг бичүүлэхээр өөрөө байх шаардлагагүй гэх юм. Энэ ямар учиртай вэ?

-Нийтээрээ унших ном гэж байна. Заавал өөд өөдөөсөө харж суугаад унших ном гэж байна. Тэр нь юу вэ гэхээр мэнгэнийн засал, суудал салгах, сүлд дуудах зэргийг голцуу суулгаж уншдаг. Бусдыг нь бичиж аваад лам нар хурал дээр нийтээрээ уншдаг. 9-12 цаг хүртэл хурдаг хурал номын хажуугаар хүмүүсийн бичүүлсэн номуудыг дашрамд нь уншиж өгдөг. Жишээлбэл Алтанганжуур айлтгуулья гэж бодоход 108 боть номыг ганцхан хүн суугаад уншина гэвэл хэцүү. Тиймээс бичүүлсэн хүмүүсийн номыг бүтэн жилээр хувааж уншдаг. Хүмүүс тэрийг буруугаар ойлгоод тухайн өдөртөө уншуулна гээд зүтгээд байдаг. Тэрийг бас ялгаж салгаж байх хэрэгтэй. Заавал өөрөө байх шаардлагатай ном гэж тусдаа  байдаг. Бусдыг нь болохоор хурал номын хажуугаар нийтээр нь уншуулчихна. Нэмж хэлэхэд шинийн найманд бид есдүгээр Богдын таалал төгссөн өдөр тохиож байгаа. Тэр өдөрт нь зориулж манай хийдийн гурван Чойрын дацангууд нийлж Жамбалсанжид, Доодүдва, Санжидмолом гээд гурван номыг хурна.