Сүүлийн үед Монголчууд тэр дундаа Увс нутгийханы нүдийг бүлтийлгэж, чихийг дэлдийлгэсэн нэгэн мэдээлэл цахим ертөнцөөр шуугиулах боллоо. Энэ бүхэн  “Увс хүн хөгжлийн хөтөч хөтөбөр” гэсэн номноос үүдэлтэй юм. “Интерном” дэлгүүрт 8800 төгрөгөөр зарагдаж буй зөөлөн хавтастай /өөрсдийнх нь нэрлэснээр/ нийгмийн шинжлэх ухааны ангилалд багтах тус ном нь монголчуудыг бараг хагалган бутаргаж байна хэмээн зарим хэвлэлд шүүмжилж бичжээ.

Учир нь тус номонд "...Манлайлан тэргүүлэгч Увс хүн зөөлөн дулаан сэтгэлтэй бөлгөө. Увс хүнийг монголчууд дагах болно. Алга ташуулах гэж бүү улайр, гол нь хүлээн зөвшөөрөгдөх гэсэн үгийг Увс хүн мэддэг билээ. Манлайлан тэргүүлэгч Увс хүн хаана ч, эрхэмсэг байх болно" гэх мэтээр бичсэн байна. Мөн "... Увс хүн мөрөөдлийн байшингаа барих болно. Өрлөг түүхээрээ бахархагч Увс хүн, Ойрад түмний соёлыг тээгч, хөгжүүлэгч Увс хүн, Дотроосоо гэрэлтэгч Увс хүн, Эрхэмсэг оршигч Увс хүн, Найрсан зохицогч Увс хүн, Манлайлан тэргүүлэгч, үүрэг хүлээсэн Увс хүн. Увсчуудыг хүний үнэргүй гэлцдэг. Увс хүнд хүний үнэр бий. Түүнийг УВС ЧАНАР хэмээмой. УВС ХҮНИЙГ БҮХ МОНГОЛЧУУД ДАГАХ БОЛНО" гэжээ.

Гэхдээ энэ нь монголчуудыг хагалган бутаргах гэхээсээ илүүтэй уншигчдын дийлэнх, олонхийн инээдийг хүргэж, шооч занг нь хөдөлгөөд байгаа бол харин Увсынханы ичэх булчирхайг багагүй хөдөлгөөд байгаа аж. 

Тус нутгийнхан твиттер, фэйсбүүкээр “Би ч уг нь Увсынх л даа тэгэхдээ энэ арай л хэтэрхий хагалан бутаргах санаатай байна. Энэ бол хэт туйлширсан ном” байна гэх мэтчилэн янз бүрийн шүүмжлэлийг нутгийн удирдлагууддаа дайгаад байгаагаас харахад тэд их л ичиж байгаа бололтой. Ер нь тус номын талаар Увс аймгийнхан нутгийн удирдлагуудынхаа өмнөөс ичиж, санаа зовж байгаа нь илт байна.

“Увс хүн хөгжлийн хөтөч хөтөбөр” номынхоо талаар тус аймгийн Засаг дарга асан Э.Цасчихэр “Тус хөтөлбөрт Увс хүн ямар байх ёстой, хүүхдээ яаж хүмүүжүүлдэг, ямар тэвчээр хатуужилтай, эрүүл байхын тулд юу хийж чаддаг байх  гэх мэт ажил амьдралд нэн хэрэгтэй зүйлсийг дурдсан” гэж хэлжээ. Ерөөс Увс хүн хөгжлийн хөтөч загвар гэгчийг боловсруулж, 2011 онд Увс аймгийн ИТХ-аар батлуулсан байх юм.

Түүхийн ухааны доктор, Ойрад судлаач, МУБИС-ийн Түүхийн тэнхимийн багш На.Сүхбаатар , Анагаах ухааны доктор, аймгийн ЭМГ-ын орлогч дарга Л.Тулгаа, "Хан -Уул" дээд сургуулийн захирал, доктор Ц.Дэмбэрэл нар уг хөтөлбөрийг боловсруулсан гэнэ.

Монгол хүний нутаг орноо гэх сайхан сэтгэл хамгийн эрхэм. Нутаг орнынхоо төлөө хөгжлийн хөтөлбөр боловсруулж буй нь ч дэмжүүштэй зүйл. Угаас Увсынханыг нутгархаг гэдгийг ч бид мэднэ.

Гагцхүү нэг аймгийн иргэдийг Монголчуудын доторхи онцгой дээд төрөлтөн мэтээр бичиж, УВС ХҮН гэж нэршүүлэн хэрэглэх нь яахын аргагүй туйлшрал гэхээс өөр аргагүй. 

Учир нь Увс хүн, Архангай хүн, Булган хүн гэж үгүй, гагц Монгол хүн л гэж бий. Увсынхан бол авъяастай, ажилсаг хүмүүс. Монголын төрийг мундаг удирдаж байсан удирдагчид энэ нутагт төрсөн.  Бас сайхан дуучидтай. Бидний мэдэх хүч бяртай бөхчүүд ч бий. Ийм байхад заавал хоцрогдсон Хойд Солонгосын Чүчэгийн үзэл шиг хачин хөтөлбөрийг гаргаж, түүнийгээ дагаж мөрдүүлэх гэж хичээл заах хэрэг байгаа ч юм уу, үгүй ч юм уу.

Монгол нутагт монгол гэсэн ганц л үндэстэн бий. Ер нь нутаг усаараа хуваагдаж, жалга довны үзэл гаргадаг байдлыг 21-р зууны шинжлэх, ухаан эрүүл сэтгэлгээ гэдэг зүйлд хэт ойртсон өнөөгийн хүмүүс бид гаргах учиргүй. Иймэрхүү зүйлээс болж хагарч, бутардаг ард түмэн биш гэдгээ ч бид үзэл бодлоороо аль хэдийн илэрхийлээд эхэлсэн.