Зохиолч, яруу найрагч, сэтгүүлч Элжигэн овогт Сосорбарамын Дашнямын уран зохиолын зургаа дахь туурвил, хоёр дахь түүхэн роман болох “ХАР АВГАЙ”  бүтээл нь өнгөрсөн нийгмийн үзэл санаанд үл нийцэх ярьж хэлэлцэж, бичиж туурвиж болдоггүй хориотой сэдэв, хаалттай хүрээллийн амьдралын тухай өгүүлнэ.
Тэр тусмаа монгол газар шороон дээр амьдарч, нэг улс гэрийн үр хүүхэд мэт амьдралын хатуу бэрхийг даван туулж,гэрэлт ирээдүй өөд бусдыг уриалан өвөр эгнээнд явсан өөр үндэс угсааны тухайлбал орос гаралтай иргэдийн тухай, мөн Орос, хятадын тухайн цаг үеийн их гүрний улс төрийн бодлогын үүлэн чөлөөнд жирийн хүмүүс ямар шүү аж төрж, сэтгэж, бүр яаж хайрлаж дурлаж байсныг он цагийн элгэнд нь болж буйгаар нь өнөөдрийн уншигчдад улаачлан авч иржээ.
      Тэртээ 18-р зууны үед Өмнөд германы Баваар мужид цэнхэр Дунай мөрөн, Изар голын сав газарт Гойе Бодины эдлэнгийн хөгшин эзэн Вольтын залуу эхнэр Изабелла гүнж үр заяахгүйн хувь тавилангийн гунигийг гэтэлж, морь тэрэгч хар арьст зарц Тораатайгаа янаглан нөхцөж охинтой болсноос хойш зуун зуунд баваар гүнж нарын удам хөвөрсөөр тэдний дөрөв дэх үеийн охин нь Орос газар шороон дээр нигер охин болон мэндэлж хар арьст эмийн тавилан дор яаж доромжлуулж, гундуухан нэр төрөө үл анзааран хэрхэн тэмцэж байгаа нь уг зохиолын гол шугам ажээ. Энэхүү “Хар авгай” хэмээх баатрын өвлөсөн, үзэж дуулсан эрдэм нь хожим түүний хүсэл мөрөөдөл амьдралын даль жигүүр нь болон хувирч, дэлхийн бөмбөрцгийн 48-р өргөрөгийн үржил шимт газрын өгөөжийг хүртэх гэж шимтэн зүтгэж, улайран хөдөлмөрлөж, улс гэр, үзэл бодол, оюун санааны зөрчил дунд хэрхэн зохицож амьдарсаныг та бүхэн мэдрэх болно.
      1930-аад оноос эхэлсэн Монгол орны улс төрийн ороо бусгаа цагийн эсэргэн сэвшээ өрх гэр, хувь хүний амьдралд яаж нөлөөлөв,  Большвек оросын үзэл суртал, гяндан шоронгийн цааз ямар байсныг сөхөн сонсохын зэрэгцээ  хуучин цагийн Баатар вангийн хошуу буюу өнөөдрийн Зүүн хараа нутаг, Ширхэнцэг хайрханыг тойрон ямархан амьдрал, эрдэм мэдлэгийн тайлагдаагүй оньсого хөвөрч, булгилах зүрхний цохилтоор үржил шимт хөрс шорооноосоо арвин их ургац хүртэж, амьдын мэдрэмжийг солиоруулж чадах,басхүү ариутган анагаах  галт ус гээчийг гаргаж түгээснийг ойлгох болно.
     Чухамдаа “Харын хөндий”, “Хараа” голын сав газрын бурхан тэнгэрээс заяасан мөнхийн нууцыг биднээс өмнө дэлхийн бусад улс орны хүмүүс танин мэдчихсэн байсныг илчлэн батлаад зогсохгүй аль ч цаг үеийн хүмүүсийн гал халуун дурлал, янаг тачаангуй зүрх сэтгэлд  даль жигүүр нь мөнхийн хүсэл мөрөөдөл байсныг Жеймс Оран авхай буюу түүхэнд “Хар авгай”, “Жумас авгай”,  “Спиртийн заводын хар авгай” нэрээр тодхон зам татуулан зуурдхан гялалзсан хэрнээ азгүйтэн бөхөж,  намтар түүх нь  улам бүр бүдгэрэн мартагдаж буй нэгэн бүсгүйн амьдралын түүхэн үнэнийг тайлан дэлгэж, уншигч авхай таныг ухааран халаглахад хүргэх биз ээ.