Хог хаягдлын менежмент, хог хаягдлын  боловсруулалт ярихаас өмнө хувь хүний хүмүүжил, ёс суртахуунтай холбоотой асуудлыг хөндөх нь зүйтэй биз ээ. Хүн хүрээлэн буй орчноо өөрөө бүрдүүлдэг гэх. Ямар орчин нөхцлийг бүрдүүлэхийг хүсч байгаа нь тухайн хүний хандлагаас илэрхий.

Хэдий сайхан орон сууцанд амьдарч, гэр хорооллын айлуудаас арай дээгүүр орчинд “торних”-ыг  эрмэлзэж буй ч хувь хүний ёс суртахууныг уландаа гишгэсээр байвал хэнээс ч ялгарахгүй гэдгийг ойлгуулах нь илүүц биз.

Учир нь хүн бүр “бүдүүлэг” нийгмийн  бодит байдлыг  ажиглаж,  аливаа буруу зуршлыг жигшиж байдаг ч  өөрчлөлтийг хэрэгжүүлдэггүй. Өөрөөр хэлбэл, бусдын болоод өөрийн муу зуршлаа дарж чадахгүй, өөгшүүлж дэвэргэсээр байдаг. Хэн хийх бол, хэн энэ бүхнийг өөрчлөх бол гэж хүлээсээр, бусдад өөрийн хариуцлагаа тохсоор ирсэн.

Энэ бүхнээрээ юу хэлэх гээд байгаа вэ гэхээр ахуйн хог хаягдалд хариуцлагагүй ханддаг оршин суугчдын увайгүй зуршлын талаар сийрүүлэх гэсэн чин эрмэлзэл.

Манай улсад 2000 мянга гаруй иргэн орон сууцанд амьдардаг. Тэдгээр иргэдийн дийлэнх нь ахуйн хаягдлаа орцондоо гаргаж тавихаас өөр хариуцлага үүрдэггүй.

Хариуцлага гээд байгаа нь нийгмийн үүргээ биелүүлэх ёстой хувь хүний ухамсарыг хэлээд байгаа юм.

Тэгэхээр иргэн бүр хувь хүнийхээ ухамсраар нийгмийн үүргээ биелүүлж наанадаж ахуйн хог хаягдлаа ангилж сурах хэрэгтэй байна гэдгийг олон нийтэд дэлгэх нь манай сурвалжлагын гол зорилго.

Энэ бүхэн хэрэгжсэнээр цаанадаж улсын ажилд тус нэмэр болж, хувь нэмрээ оруулж буй үзэгдэл. Наанадаж хүрээлэн буй орчноо цэвэрхэн, тохь тухтай байлгаж иргэн хүнийхээ үүргийг ухамсарлаж, бусдыг хөдөлмөрийг үнэлж буй хэлбэр юм.

Орон сууцанд амьдардаг  2 мянга гаруй иргэний, нэг иргэн тутам нь л өдөрт 310 грамм хог хаягдал гаргадаг гэсэн судалгаа бий. Хүн амын тоо сүүлийн 60 шахам жилийн дотор жилд дунджаар 5.3 хувиар өсч байхад өрхийн тоо жилд дунджаар 4.9 хувиар өсчээ. Улаанбаатар хотын хүн амын жилийн дундаж өсөлт Монгол Улсын хүн амын жилийн дундаж өсөлтөөс байнга дээгүүр байна.

Хүн амын тоо сүүлийн 60 шахам жилийн дотор жилд дунджаар 5.3 хувиар өсч байхад өрхийн тоо жилд дунджаар 4.9 хувиар өсчээ. Улаанбаатар хотын хүн амын жилийн дундаж өсөлт Монгол Улсын хүн амын жилийн дундаж өсөлтөөс байнга дээгүүр байна.

Тэгвэл орон сууцны айлуудаар явж хог хаягдлаа хэрхэн хаядаг талаарх сурвалжлагыг бэлтгэж байхад  зарим хуучны орон сууцанд амьдардаг айлууд байгаа орчиндоо дасан зохицоод ч тэрүү хогийн букерт ч хаягдлаа хийхээс төвөгшөөдөг болсон нь ажиглагдаж байсныг хэлэхэд илүүдэхгүй биз ээ.

Манай сурвалжлах баг нийслэл хотын зарим дүүргүүдээр явж орон сууцны айлууд хог хаягдлаа хэрхэн хаядаг талаар фото сурвалжлагыг бэлтгэсэн юм.

Чингэлтэй дүүргийн  захын нэг орон сууц

Сүхбаатар дүүрэг дахь хотын төвийн орон сууц

Харин нийслэлээс хийсэн орон сууцны айлуудын хог хаягдлын талаарх сурвалжлаганы эцэст Монголчууд ихээр төвлөрсөн гадны орнуудад ахуйн хог хаягдлыг хэрхэн ангилан хаядаг талаар судаллаа.

310 сая гаруй Амеркчууд нэг өдөрт 620 мянган тонн хог хаягдал гаргадаг.

Хятадын хувьд энэ хэмжээ 520 мянган тоннд хүрдэг байна.

Бидний сурвалжлах баг гадны орныг зорьж сурвалжлага хийх нөөц бололцоо байхгүй ч  тэнд оршин суугаа монгол иргэдийнхээ тусламжтай дараах фото сурвалжлагыг бэлтгэлээ.

Манай сайтад зориулж Швед, АНУ, Япон, Израйль зэрэг орнуудаас ирүүлсэн монгол иргэдийн хог боловсруулалтын талаарх зурагжуулсан материалыг хавсаргаж байна.

Швед: Цаас, лонх, хүнсний зүйл, гялгар уут гээд бүгдийг ангилж хэвшжээ

Орон сууцны хогийн савыг тусгаарлах орчинд тус бүрийн тайлбартайгаар байрлуулжээп

Англид орон сууцны айлуудын хогны цэг нэг иймэрхүү

Японд хог тус бүрийг ангилах өнгө, өнгийн хогны савыг нэг дор байрлуулжээ

Польш: дөрвөн төрлөөр хогоо ангилан хаядаг

Сингапур: Рекламны самбар болгож ашиглачихмаар энэ зүйл мөн л тус бүрийн зориулалттай хогны сав

Санадаг л санаа: Шинэ Зеландын явган хүний зам дээрх хогны савнууд

Ийн суралцах ёстой зүйлсийг өөрсдөдөө тусгаж авч, цэвэр цэмгэр орчин, аюулгүй хог хаягдал, бусдын хөдөлмөр, улс орныхоо ашиг тусын тулд хогоо ангилж хэвшицгээе. Улс хөгжихийн хэрээр хэрэглээ өснө. Өөрөөр хэлбэл, хог хаягдал эрс нэмэгдэнэ. Харин бага дээр нь дарж хэвшвэл гамшгийн хэмжээнд очихгүй байх болов уу гэдэг үүднээс дээрх материалыг бэлтгэлээ.

Эцэст нь гэж хэлэхэд, хог хаягдлын асуудлыг шийдвэрлэхэд төр, хувийн хэвшил, иргэдийн оролцоо хамгийн чухал гэдгийг онцолмоор байна.

Д.УНДРАХ /24TSAG.MN/