“БҮТЭЭЛЧ ЭЭЖ” цуврал нийтлэлдээ инженер, эдийн засагч, сэтгүүлч мэргэжилтэй П.Цэнд-Аюушийг урилаа. Тэрбээр хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл бүхий үе тэнгийн бүсгүйчдүүтэйгээ нэгдэж, хаягдал хогийг дахин  боловсруулж,  хүний амьдрал ахуйд хэрэгтэй олон бүтээлийг хийж эхлээд таван жил болжээ.

“Анх  бид интернэтээс бичлэг үзээд, хийж эхэлсэн. Хоорондоо ярилцаж, хамтдаа “Декупаж хөгжүүлэгч монголд” нэртэй групп байгуулж, өнөөдрийг хүртэл амжилттай ажиллуулж явна. Олон бүтээл хийснээс онцлох нь хаягдал сонингийн цаасаар ахуйн хэрэглээнд хэрэглэж болохуйц талхны сав, ээмэг бөгж, зүү утасны хайрцаг, нярай хүүхдийн ор, шүүгээ, төрөл бүрийн хэмжээтэй сагс, цүнх, сувинер зэргийг Декупаж урлалаар чимэглэж хийжээ. Хаягдал болсон сонингийн цаас хаа нэгтээ гудамжинд хөглөрөх нь бий. Үүнийг цуглуулж, зориулалтын будгаар будаж, чимэглэж, урлал болтол нь хөгжүүлж бүтээгдэхүүн болгоно гэдэг өнөө цагт өртөг багатай хэрнээ цаг үеэ мэдэрсэн бизнес.

Сонины цаасыг ашиглахаас гадна шил, лааз, ундааны сав, чулуу, арилгасан ногооны хальс зэргээр хүртэл будаг нь ханхалсан шинэ бүтээл хийдэг байна.  Тэрбээр “Гэртээ хүүхдээ харж байхдаа интернэтээс ийм урлал байдаг талаар мэдэж авсан. Бүтээгдэхүүн хийх материал худалдаж аваад бичлэг үзээд өөрийнхөө хэмжээнд олон удаа туршилт хийж, сурсан. Тухайн үед илүү ихийг хийхийн тулд интернэтээр Декупаж​​​​​​​ урлалтын талаарх мэдээллийг уншдаг байлаа. Тэгж яваад Тунгалаг багш сургалт заадаг талаар мэдэж авсан. Тодорхой хэмжээнд хийгээд сурсан ч Тунгалаг багшийн сургалтад хамрагдаж олон зүйлийг хийж сурсан даа” гэв.

Декупаж​​​​​​​ урлал нь Монгол гэлтгүй гаднын олон оронд хөгжиж байгаа гар урлал төдийгүй олон хүн хийж, орлого олдог нэг төрлийн үйлдвэрлэл болоод буй. Урлал болгохын хажуугаар ахуйн хэрэглээний бүтээгдэхүүн болгон ашиглана. Нэг бүрчлэн гараар хийдэг учир дэлхий дахинд өндөр үнэтэй зарагддаг гэдэг. Харин манайд хийсэн хөдөлмөрийнхөө хөлсийг ч үнэлж чадахгүй хямдхан борлуулдаг байна.

Нөгөөтэйгүүр гэртээ хүүхдээ хараад суудаг ээжүүд болон, ахмадын болон хүүхдийн асрамжийн газрынханд зааж өгч орлого олох боломжийг нээж өгдгөөрөө онцлог. Энэ хэрээр цагийг зөв боловсон өнгөрөөж бүтээлч амьдрах сэдлийг өгдөг аж.

Ингээд Декупаж​​​​​​​ урлалын Монголд хөгжүүлж яваа П.Цэнд-Аюуштай цөөн хором хөөрөлдсөн юм.

-Хог хаягдлыг дахин боловсруулах үйлдвэр манай улсад төдийлөн хөгжөөгүй. Энэ үед эмэгтэйчүүд нэгдээд шил, лааз, сонины цаасаар бүтээл хийж байгааг харахад бахархаж байна. Танай гэрээс бараг хог гардаггүй байх даа?

-Тийм ээ, хог гардаггүй. Бид юмханаар юм хийдэг хүмүүс. Хог хаягдлаа хүртэл ашиглаад амьдарч байна. Сонирхол нэгтэй ээжүүд нэгдэж урлантай болж байлаа. Эмэгтэйчүүд ажилдаа явахдаа гоёдог бол бид хэд харин ч эсрэгээрээ шил лааз, ундааны сав зэрэг хэрэглэж болох зүйлсээ уутанд хийгээд чирж ирээд л ажлаа эхэлдэг байсан. Анх урлангаа нээж байхад эмч, орчуулагч, сэтгүүлч, багш, аялал жуулчлалын менежер зэрэг төрөл бүрийн мэргэжилтэй хүмүүс хамтраад эхлүүлж байсан. Бидний хийж бүтээх хүсэл нэг зүг рүү хөтөлсөн юм. Нас, хүйсийн хувьд ч харилцан адилгүй. 13 настай охиноос 80-тай буурай урланд ирж сургалтад хамрагддаг.

-Анх хэдүүлээ нийлж урлангаа байгуулж байв. Таван жилийн хугацаанд энэ урлалыг хэрхэн хөгжүүлж, хэдэн гишүүнтэй болсон бэ?

-Долуулаа нэгдэж урлан болон фэйсбүүк группээ нээж байсан. Харин одоо хэд дахин өргөжиж, 11 мянган гишүүнтэй болсон. Нэг гишүүн маань бүтээл хийгээд оруулахад бусад нь дагаж хийгээд туршдаг их идэвхтэй групп. Хийж чадахгүй нэгэндээ үргэлж, зааж зөвлөж тусалдаг.

-Таны анхны хийсэн бүтээл юу байсан бэ. Уусан дарсныхаа шилийг хүртэл гоё болгож, дахин хэрэглэх боломжтой юм билээ?

-Миний анхны бүтээл бол талхны сав болон хувцасны сагс байсан. Том, өндөр сандлаар хэв авч байгаад хийж байлаа. Таван жилийн өмнө будаг, лак олдоц муутай, өндөр үнэтэй байсан учраас нэг удаа хөнгөн будалт хийгээд Декупаж​​​​​​​ урлалынхаа сальфитика нааж байсан. Одоо ч хэрэглэсээр байгаа. Импортоор орж ирдэг сагснуудаас эдэлгээ сайтай санагдсан. Хагарч, хугарахгүй таван жилийн турш хэрэглэсээр байна. Импортыг орлох бүтээгдэхүүн гээд урлангийнхан маань дэлгүүрүүдэд сагс нийлүүлж, худалддаг. Сонины цаасаар маш олон бүтээгдэхүүн хийж байна. Цэцгийн ваар, төрөл бүрийн сагс,хайрцаг, бичгийн хэрэгсэл, бал, хавтас, дэвтэр, номны тавиур зэрэг олон зүйлийг хийдэг. Сонин гэлтгүй, ном, сэтгүүлийн цаасыг хүртэл ашиглаж байгаа. Гэртээ байгаа шил, савыг будаж, чимэглээд гоё болгох хоббитой байлаа. Зарим хүмүүс гайхдаг л даа. Зүгээр тунгалаг байгаа аягыг заавал будах шаардлага байгаа юм уу гэдэг. Хобби учираас харагдсан бүх зүйлээ гоё болгочих гээд л.

-Өнгөрсөн хугацаанд холбоо хүртлээ өргөжин тэлжээ. Улсдаа төдийгүй гаднын уралдаан, үзэсгэлэнд оролцдог гэсэн. Энэ талаараа тодорхой мэдээлэл өгнө үү?

-Хоёр жилийн өмнө Эко гар урлалын холбоо байгуулж, амьдрал ахуйд хэрэгтэй зүйлс хийж эхэлсэн. Холбоо нь дотор цаасан урлалынх ч гэж бий. Чимэглэл цаасан урлалын улсын уралдааныг таван жилийн турш зохион байгуулж байгаа. Орон нутгаас тэр дундаа Сүхбаатар, Хэнтий, Дорнод аймгаас ч хүртэл ирж оролцдог. Бага ангийн багш нар ч оролцдог. Бага зардлаар бүтээлч байж болдгийг сурагчдадаа таниулан сурталчилж, зааж сургана.

-Сонины цаасаар ахуйн хэрэглээний бүтээгдэхүүн хийж байгаа нь зөв жишиг санагдлаа. Төрөл бүрийн бүтээл хийжээ. Хийхэд ажиллагаа ихтэй биз?

-Мод ховордож байгаль сүйдэж байна гэдэг. Модыг огтолж, зүй зохисгүй ашиглаж байгаа энэ үед бид байгальд ээлтэй бүтээл хийгээд байгаа гэж боддог. Тэгэхээр огтолж хаясан модыг дахин боловсруулж байна гэсэн үг. Цаасаа мод болгодог гэж ойлгож болно.

-Будаг лак нь эко бүтээгдэхүүн гэсэн. Жирэмсэн болон бага насны хүүхэд ч хийхэд хоргүй гэсэн үг үү?

-Тэгэлгүй яах вэ. 100 хувь эко бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг. Ямар нэгэн үнэр байдаггүй учир, хүүхэд хөгшин хүн гэлтгүй жирэмсэн эмэгтэй ч ашиглаж, бүтээгдэхүүн хийх бүрэн боломжтой. Өндөгний сагсыг хүртэл ашиглаад хайрцаг хийж болно. Өөрсдийнхөө дуртай өнгөөр чимэглэж, будаж болно. Гарын доорхи бүхий л материалыг ашиглах боломжтой. Үзэг, бал, халбага сэрээний савыг хүртэл лааз ашиглаад хийж байна. Мөн мах, гурилын мод ч хийдэг. Ваар, гахайг төрөл бүрээр нь зурж чимэглэж, боломжийн үнэтэй зарж байна.

-Хийсэн бүтээлүүдээ хэдэн төгрөгөөр зарж, борлуулдаг вэ?

-Хүн бүхэн бүтээлээ харилцан адилгүй үнээр зарж борлуулдаг. Хэр их ажиллагаа, цаг хугацаа орсноос шалтгаална.

-Сонирхсон хүмүүс сургалтад хамрагдах боломжтой гэсэн. Сургалт хэр хугацаанд үргэлжилдэг вэ?

-Манай урлан сургалт зохион байгуулдаг. Тухайн хүн өөрөө суралцах өдрөө сонгох боломжтой. Мөн сард, болон улиралд хичээллэдэг сургалт ч бий. Боломжийн үнэтэй. Нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд ахмадын асрамжийн газар болон хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст зориулаад үнэ төлбөргүй сургалт зохион байгуулдаг. Тухайн хүмүүсээ сургалтад хамруулаад орхидоггүй. Эргэх холбоотой ажиллахыг эрхэмлэж, хийж бүтээсэн зүйл болон сонин байгаа эсэхийг байнга тодруулдаг. Сонины бэлдэц буюу саваа хийж бэлдэж зардаг ахмадууд бий. 300 ширхэг савааг 5000 төгрөгөөр зарна. Зарим завгүй хүмүүст сагс хийхэд нь их хэрэг болдог.

-Анх хийсэн сагс одоо хүртэл байж байгааг харахад чанар сайтай хийдэг гэж ойлгож болох уу?

-Мэдээж чанарыг эрхэмлэж хийдэг. Тэгэхгүй бол борлуулж байгаа юм чинь асуудал үүснэ шүү дээ. Урлангийнхаа хажууд лангуу ажиллуулж хийсэн бүтээлүүдээ худалддаг. Мөн дэлгүүрүүд мөнгөний гахай болон ваар, сав, сагсийг авч борлуулах боломжтой.Монгол бичгээр үг бичүүлж болно.

-Таван жилийн өмнөх Цэндээг өнөөдөртэй харьцуулахад хэр өндөрлөгт хүрсэн бэ?

-Анх бол хоббигоороо хийдэг байсан. Харин одоо хүрээгээ тэлж, ажиллахыг зорьж явна. Олон хүнийг сургаж, амьдрал ахуйд нь бага ч гэсэн хөрөнгө оруулалт хийдэг. Нөгөө талаар бол цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх зорилготой. Түүнчлэн хогны хэрэглээг бууруулдаг. Манай холбооны зүгээс эко урлал хийдэг хүмүүсийн дунд хогны хэрэглээний талаар судалгаа явуулсан байдаг.

-Судалгаа хийсэн гэсэн. Хэр үр дүн гарсан бэ?

-Урлал хийдэг 10  эмэгтэйгээс судалгаа авсан.  Судалгаагаар гэрийн нийт хог хаягдлын 70-80 хувийг буцаагаад урлалдаа ашигладаг. Үүнд шил лаазны хаягдал 100, сонин картон 80, хуванцарын 90 хувийг буцааагаад урлалдаа ашигладаг гэсэн. Тэгэхээр хог гэж хаялгүй ашиглах боломжтой л гэсэн үг. Судалгаанд оролцсон айлуудаас сард дунджаар нэг айлаас таван шил, гурван лааз, хоёр хуванцар сав гардаг гэсэн байна лээ.

-Сургалтад багшилдаг хүмүүс мэргэжлийнх үү. Суралцасны давуу тал нь юу вэ?

-Сургалт явуулдаг багш нарын хувьд мэргэжлийн үнэмлэхтэй хүмүүс хичээл заадаг. Мэдээж олон давуу тал бий.  Бүх төрлийн техник орно. Нааж, будна. Зурж, хайчилж, имэрч, мэдэрнэ. Мөн стресс маш сайн тайлагддаг. Сэтгэл засалд хүртэл эерэг нөлөөтэй. Нас хүйс харгалзахгүй сургалтад хамрагдах боломжтой. Хүүхдүүд хүртэл суралцах сонирхолтой.

Гарын булчин хөгжүүлэхээс гадна хүүхдийн өнгөний, гоо зүйн мэдрэмж сайжирдаг. Мөн баруун, зүүн тархийг хөгжүүлдгээрээ давуу талтай. Зурж, чимэглэнэ. Жирэмсэн эмэгтэйчүүд хүртэл сургалтад сууж, бүтээл хийх дуртай байдаг. Учир нь стресстэй үедээ цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх боломжийг бүрдүүлдэг. Ер нь бол манай урлан дээр ирээд будаг, лак, чимэглэл ашиглаад нэг өдрийг зөв боловсон өнгөрүүлэх боломжтой. Хүмүүс зөвхөн хаягдал хогийг ашиглаж хийдэг гэсэн буруу ойлголттой байдаг. Заавал хаягдал бүтээгдэхүүн гэхгүй. Арьс, даавуу, мод, чулуу, тэр ч бүү хэл гэртээ байгаа эд хэрэгсэлээ чимж, өнгө зүсийг нь сайжруулаад ашиглаж болно.

С.Ичинхорлоо