Нохойн дуу ойртсоныг илтгэх мэт “Сонгуулийн сурталчилгаанд ажилтан ажилд авна” гэсэн зар цахим сүлжээгээр нэг хөрвөх болов. УИХ-ын 2020 оны ээлжит сонгууль томсгосон тойрог буюу 26 тойрогт нийт 15 нам, дөрвөн эвсэл, 208 бие даагч өрсөлдөхөөр болсон нь ширүүхэн өрсөлдөөн болох төлөвтэйг илтгэнэ.

Үүнтэй зэрэгцээд шүүхийн шийдвэр, хууль хяналтын байгууллагын хэр далайцтай байж чадах эсэхээс зарим нэр дэвшигчид сонгуулийн марафонд оролцох эсэх нь хамаарах болоод байна. Учир нь УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн 30.7-д "Эрүүгийн хариуцлага хүлээж ял эдэлж байгаа хүн нэр дэвшихийг хориглоно" гэж заасан. Улмаар хэд хэдэн гишүүнтэй холбогдох хэрэг прокурорын байгууллагад шилжсэн бөгөөд хамгийн сүүлд гэхэд УИХ-ын гишүүн Д.Дамба-Очир нарын гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх эсэх саналыг оруулсан гэсэн мэдээлэл бий. Хэрэв бүрэн эрхий нь түдгэлзүүлээд прокуророос хэргийг шүүхэд шилжүүлж, улмаар гэм буруутай нь тогтоогдвол ээлжит сонгуульд оролцох эрхгүй болно гэсэн үг юм.

Энэ удаагийн парламент түүхэндээ хамгийн олон гишүүн яллагдагчаар татагдсан, эрх баригч МАН гурван ч гишүүнээ явуулсан гээд үе үеийн парламентаас бараан түүх олонтойгоороо онцлог.

Мөн УИХ-ын гишүүн Б.Саранчимэг, Б.Наранхүү нарын эгч дүүс төрийн нэг танхимд төрийн эрх барих дээд албан тушаал хашдагийг уншигчид мэдэх буй. Тодруулбал, УИХ-ын гишүүн Б.Наранхүү Дундговь аймгийн 16 дугаар тойрогт Ардчилсан намаас, харин түүний эгч Б.Саранчимэг Монгол Ардын Намаас Баянзүрх дүүргийн 51 дүгээр хороонд нэр дэвшин ялалт байгуулсан юм.

Тэгвэл ирэх сонгуульд ч төрлөөрөө сонгуульд өрсөлдөж, төрийн албыг атгалцах санаархал үргэлжлэх бололтой. Тухайлбал, “Нэт Капитал” санхүүгийн группын ТУЗ-ын дарга, “Д.Сүндий” сангийн үүсгэн байгуулагч гэдгээрээ олонд танигдсан Д.Сүндий болон түүний ах Д.Ариунболд нар АН-аас нэр дэвших талаар яригдаж байна. Харин ах Д.Ариунболдын хувьд Тагнуулын ерөнхий газарт ажиллаж байсан гэсэн мэдээлэл бий.

Мөн Кёкүшюзан Д.Батбаяр, гэргий Т.Баясгалантайгаа хамт бие даан нэр дэвших шуум гарсан. Тэднийг өөрсдийн болон хамаарал бүхий хүмүүсийнхээ байгуулсан компаниар дамжуулж дархан цаазат Богд хан уул болон Яармагийн дэнжид их хэмжээний газар авсан.

Гэвч зориулалтын дагуу ашиглаагүй, орон сууцны хороолол барьсан, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээ хийлгээгүй, хууль зөрчсөн үндэслэлээр шалгаж байгаа бөгөөд шүүхээс хилийн хориг тавих шийдвэр гаргасан. Хэдийгээр яллагдагчаар татагдан шалгагдаж байгаа ч шүүхээс гэм буруутайг нь тогтоогоогүй тул нэр дэвших боломжтой гэсэн үг. Хэрэв нэр дэвшээд сонгогдчихвол гишүүний бүрэн эрх гэх нэрийдлээр хэрэг замхрах шатанд орж болзошгүй гэдэг нь тодорхой.

Дараагийн ах дүү бол Г.Батхүү агсны хүү Б.Ганхөлөг, төрсөн дүү П.Батчимэг нар юм.

П.Батчимэг нь Дорнод аймгийн АН-ын даргаар ажилладаг. Харин хүү Б.Ганхөлгийн хувьд Өвөрхангай аймгаас нэр дэвших магадлалтай бөгөөд энэ асуудлаар АН-ын дарга С.Эрдэнэтэй уулзсан гэсэн мэдээлэл цацагдсан.

Түүнчлэн С.Эрдэнэ хүргэн Г.Энхболдыгоо сонгуульд бэлдэж буй бололтой.

Г.Энхболдын хувьд Баянгол дүүргийн ИТХ-ын даргаар ажилладаг. 

Өмнөх сонгуульд ч төрлөөрөө сонгуульд өрсөлдөж байсан нэлээд нэр дэвшигч бий.

Түүнээс дурдвал, Завхан аймагт Нарантуул олон улсын худалдааны төвийн босс гэдгээр нь эчнээ танил болсон Ш.Сайханбамбуу төрсөн дүү Ш.Батсамуу, Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэнгийн хүү Б.Хүдэр-Ян, охин Б.Энхбайгаль нар өрсөлдөж байсан юм.

Ийнхүү төрлөөрөө төрийн эзэмших гэсэн шохоорхогчид Төрийн ордныг гороолсоор байна. 

УИХ-ын ээлжит сонгуулийн дараа орон нутгийн сонгуулль болно. Энэ үеэр төрлөөрөө, нутаг нугаараа, найз нөхдөөрөө төрийн албыг өмчлөх үзэгдэл гаарах нь дамжиггүй биз. Өмнө нь ч тийм байсан, одоо ч үргэжлэх нь тодорхой.

Б.Лхам