Ингэж хэлэхээр хэн бүхэн эгдүүцэх нь лавтай. Гэвч үнэндээ эгдүүцэх ч багадах ийм хэрэг ар араасаа гарч, хугацаат болон гэрээт цэргийн алба хаагчид цаг бусаар хорвоог орхисоор, харин бид тоолсоор.

Тангараг өргөн цэргийн алба хаах нь эр хүн бүрийн зүрхний чанадад байдаг нууцхан хүсэл гэж хэлж болно. Харамсалтай нь, өнөөдөр цэргийн ангиудад дарамт шахалт, дэглэлт их байдгаас амиа хорлох, оргож зугатах, эд эрхтэнээрээ хохирох, өөрийгөө буудах, автомашинтай осолдох зэрэг ноцтой хэргүүд гарсаар байна. Харин ХЗДХЯ, Зэвсэгт хүчний жанжин штаб амиа алдсан байлдагчийн ар гэрийхнээс нэг ч удаа уучлал эрж байсан удаагүй. Залуус цэргийн албанаас шантарсандаа оргож, зугтаж байна, амиа хорлож буй нь ар гэрийнхнээс нь болдог. Хэргийг шалгаж байна гэсэн улиг болсон жижүүрийн хэдэн үгтэй.

 “Намайг эндээс аваач ээ”

Эх орныхоо манаанд зогсож, эр цэрэг болоод ирнэ хэмээн итгэл дүүрэн мордсон хүүгийнх нь цогцсыг ар гэрийнхэнд нь хүргэж ирэх эмгэнэл биш гэж үү. Жишээ нь, Говь-Алтай аймгийн Шарга сумын харьяат  21-хэн настай залуу Дорноговь аймгийн Хилийн цэргийн 0129 дүгээр ангид алба хааж байхдаа 2021 оны хоёрдугаар сарын 7-ны өдөр харамсалтайгаар амиа алдсан юм. Түүнийг гэрээслэл бичин амиа хорлосон хэмээн тус ангийн удирдлагууд ар гэрийнхэнд нь хэлж, цогцсыг нь хүргүүлэхэд талийгаачийн ар гэрийнхэн болоод Шарга  сумын иргэд эсэргүүцэн эмээл, хазаараа бэлдэн эх орноо хамгаална хэмээн хилийн цэрэгт явсан залуу юуны учир амиа хорлох болов хэмээн амийг нь нэхэн жагссан билээ. Харамсалтай нь, Хилийн цэргийн 0129 дүгээр ангийнхан хүүг өөрийгөө боомилон амиа алдсан байхыг бид олсон. Аав, ээждээ “Хүү нь түрүүлээд явлаа” хэмээн гэрээслэл бичин үлдээсэн  гэдгээс өөрийг хэлж чадаагүй юм.

Байлдагч хамгийн сүүлд гэрийнхэн рүүгээ залгаад “Намайг эндээс аваач ээ” гэдгээс өөрийг хэлээгүй байна. Учрыг нь олоогүй аав, ээж нь хүүгээ хилийн цэргээс шантарч дээ. Удахгүй эргэж очъё хэмээн ярилцаж байтал удалгүй хүүгийнх нь цогцсыг хүргэж иржээ. Харамсалтай нь энэ явдал анхных, бас эцсийнх биш. Хилийн цэрэг яргаллын үүр уурхай болсон юм уу. Энэ тухай олон эцэг, эх асууж, хариултаа нэхсээр сууна. Цаашид ч ийм жишээ үргэлжилнэ.  

Цэрэг хадлан бэлтгэх гэж яваад осолдлоо

Зэвсэгт хүчний 327 дугаар ангийн байлдагч Н нь 2019 оны есдүгээр сарын 18-ны өдөр Дорнод аймгийн Чойбалсан сумын “Өлзийт” гэдэг газар хадлан бэлтгэж байх явцдаа хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа зөрчсөнөөс болж чиргүүлтэй автомашин дээрээс унаж, амь насаа алдсан. Тухайн үед өвс ачсан автомашин дээр цэргүүд суулгасан нь Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг зөрчсөн. Тиймээс тэр үед хариуцан ажиллуулж байсан албан тушаалтнууд хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг сахиагүйгээс ийм асуудал болсон гэж урьдчилан дүгнэж байгаа бөгөөд тус хэргийг  Дорнод аймгийн цагдаагийн хэлтсээс шалгаж байна.

Адуунд яваад сураггүй болсон байлдагч моринд чирэгдэн амиа алдсан...

Дорноговь аймагт Хилийн цэргийн байлдагч нас баржээ. Хэргийг тодруулбал, тус аймгийн Хатанбулаг сум, Хилийн цэргийн 0168 дугаар ангийн байлдагч А нь адуунд явна хэмээн цэргийн ангиас гарч сураггүй алга болжээ. Улмаар цэргийн анги болон цагдаагийн бие бүрэлдэхүүн байлдагчийг 48 цаг эрэн хайснаар хилийн 767 дугаар тэмдэгт орчмоос цогцсыг нь олжээ. Дээрх хэргийг Дорнод аймгийн цагдаагийн газарт шалгаж байгаа ба урьдчилсан байдлаар байлдагч А нь моринд чирэгдэж нас барсан гэх мэдээлэл байна. Талийгаач нь Өмнөговь аймгийн Сэврэй сумын харьяат бөгөөд тус ангид цэрэгт татагдан ирээд удаагүй байсан ба талийгаачийн ар гэрийнхэн хүүгийнхээ үхлийг гадны нөлөөтэй гэж үзэж байгаа юм. Хамт адуунд явсан гэх хүмүүс эргэж ирсэн ч талийгаач ганцаараа сураггүй болж, ийнхүү нас барсан байдалтай олджээ.

Тэмээ хайхаар гарсан цэрэг бутнаас өөрийгөө боомилжээ

Сүхбаатар аймгийн Хилийн цэргийн ангид дахин нэг цэрэг амиа алджээ. Тодруулбал, тус аймгийн Онгон сумын хилийн цэргийн ангийн хугацаат цэргийн алба хаагч Б нас барсан байна. Уг хэргийг одоогоор тус аймгийн цагдаагийн газар шалгаж байгаа аж. “Талийгаач Б бусад гурван алба хаагчийн хамт тэмээ авчрахаар явсан. Харин удалгүй бутнаас өөрийгөө боомилж нас барсан байсан” хэмээн ангийн удирдлагууд хэлжээ.

Байлдагч зэвсэгтэйгээ оргосон ч амиа алдсан байхад нь олов

Увс аймгийн Баруун туруун суман дахь хилийн 0311 дүгээр ангид алба хааж байсан байлдагч харуулын байраа орхин зэвсэгтэйгээ оргосон хэрэг гарч байв. ХХЕГ, ЦЕГ болон орон нутаг дахь хилийн ангиудын хамтарсан эрлийн баг оргосон байлдагчийг хайж, ОХУ-ын тал руу хил давсныг нь тогтоосон ч хэрэг гарснаас хоёр хоногийн дараа байлдагчийг нас барсан байдалтай байхад нь олж байв.

19 настай байлдагч А буудуулсан, дарга нартаа дэглүүлж амиа алдсан...

Өмнөговь аймгийн 167 дугаар цэргийн ангид харуулд гарч байсан 19 настай байлдагч  А буудуулсан байж болзошгүй амиа алдсан. Дорноговь аймгийн Зүүнбаян дахь 336 дугаар  ангид алба хааж байсан байлдагч дарга нартаа дэглүүлж, амь насаа алдсан. Увсад хил манаж байсан байлдагч буу зэвсэгтэйгээ сураггүй алга болж, хэд хоног хайсны эцэст Тувагийн нутаг дэвсгэрт амь насаа алдсан байсныг олсон. Ийнхүү 2019, 2020 онд гарсан хүн амины ноцтой хэргүүдээс заримыг түүвэрлэн хүргэлээ. Түүвэрлэхгүйгээр тоочвол дэндүү их цаг хугацаа, бичиг цаас шаардлагатай болно.

Хугацаат, гэрээт цэргийн алба хаагчид, байлдагчид харгис дэг, дарамт шахалтын золиос болсоор байх уу. Хүн биш цэрэг учраас дэглүүлдэг, хүн биш цэрэг учраас ямар ч тушаалыг үг дуугүй биелүүлнэ, хүн биш цэрэг учраас тэр гэж үү.

Үргэлжлэл бий...

У.Тэргэл