З.Энхболд: Ноён уулыг нинжа нар хууль бусаар ухах гэж байнаГацууртын орд буюу Ноён уулын ордыг эргэлтэнд оруулж, ашиглах талаарх сэдэв өнгөрсөн намрын чуулганы хамгийн дуулиантай хуулийн төсөл байв.
Гацууртын ордын 34 хувийг төр эзэмшиж уг ордыг стратегийн орд болгох саналыг Шийдлийн засгийн газраас УИХ-д өргөн мэдүүлсэн юм. Үүнийг гишүүдийн ихэнхи нь дэмжихгүй байгаагаа байнгын хорооны хуралдааны үеэс эхлэж илэрхийлж байлаа. Мөн иргэд хүртэл уг хуулийн төслийг буцаан татаж авах хэрэгтэй гэдэг байр суурийг илэрхийлж байв.
Уг орд газрыг эргэлтэнд оруулж, ашиглахаар “Сентрра Гоулд” компани зүтгэж байна. Тэд өнгөрсөн жилүүдэд “Бороо гоулд”-ын бүх алтыг ухаж дуусаад бидэнд ганц ч унци алт үлдээлгүйгээр бүгдийг нь гадаад руу зөөсөн талаар олонтаа сонгогдож байсан. Одоо тэд буруугаа ойлгож олборлосон алтаа Монголбанкинд тушаахаа мэдэгдсэн. Гацууртын ордны геологийн нөөц нь 76 орчим тонн, ТЭЗҮ-ээр тогтоосон эдийн засгийн үр ашигтай нөөц нь 50 тонн гэж тогтоогдсон байдаг.
Тэгвэл уг асуудлыг “Босоо хөх Монгол” бүлгэм, “Ноён уулаа аваръя” хөдөлгөөний гишүүд эсэргүүцэж нойтон өлсгөлөн зарлаад 12 хоносон бөгөөд үүний дараагаар хууриа өлсгөлөн зарлах мөчид буюу 13 дахь өдөрт нь хүчний байгууллагууд тэднийг хүчээр албадан эмчилгээнд хамруулсан юм. Тус хөдөлгөөнийхөн өлсгөлөн зарлах болсон шалтгаанаа “Ерөнхийлөгчийн захиасын дагуу эх орноо, газар шорооныхоо бүрэн бүтэн байдлын төлөө тэмцэж байна” хэмээн тайлбарлаж байв. “Босоо хөх Монгол” бүлгэм, “Ноён уулаа аваръя” хөдөлгөөнийхөн тус ордыг ашиглахыг эсэргүүцэж буй шалтгаанаа "Түүхийн нэн ховор дурсгал, Хүннүгийн үеийн булш бунхан болон тухайн газар орны байгаль экологийн тэнцвэрт байдал алдагдахаас сэргийлж байна" хэмээсэн.
Ингээд Гацууртын ордтой холбоотой хуулийн төсөл хэлэлцүүлгийн явцдаа их хурал дээрээс унасан нь уг асуудлыг одоогийн байдлаар түр намжаагаад байгаа юм. Харин ирэх хаврын чуулганы үеэр тус хөдөлгөөнийхөн уг асуудлыг эсэргүүцэж шат дараалсан арга хэмжээнүүдийг авахаа мэдэгдсэн.
Тэгвэл хэдхэн хоногийн өмнө УИХ-ын дарга З.Энхболд телевизийн ярилцлагад оролцохдоо Ноён уулын талаар нэгэн сонирхолтой байр суурийг илэрхийллээ. Тодруулбал тэрээр “Гацууртын олборлолтыг хийх гээд байгаа тэр газарт түүхийн ямар ч олдвор байхгүй. Дээр нь байгаа шороон ордыг нь сүүлийн 15 жил ухаж олборлоод одоо газар дор байгаа үндсэн ордыг нь ашиглах тухай ярьж байна. Ноён уулын алтыг ухуулахгүй, булшийг ухуулахгүй гэж ярьж байгаа хүмүүс үнэн хэрэгтээ хууль ёсны лицензтэй компанийг хөөж явуулах хүсэлтэй байгаа. Явмагц нь орж алтыг нь, булшийг нь ухаж гадаад руу хууль бусаар зарах гэж байгаа хүмүүс” гэв.
Товчоор хэлбэл их хурлын дарга “Нинжа нар Ноён уулыг хууль бусаар ухах гэж байна” гэсэн зүйлийг өгүүллээ. Түүний яриагаар бол Гацууртын орд газарт ямар ч түүхийн дурсгалт зүйл байхгүй аж. Тэгвэл энэ тухай сонссон “Ноён уулаа аваръя” хөдөлгөөнийхөн З.Энхболдыг олон нийтийн телевизээр хэлсэн үгээ батлах ёстой. Хэрвээ үүнийгээ баталж чадахгүй бол энэ хавар их хурлын даргыг огцруулах асуудлыг хөндөн тавина. Хэлсэн, ярьсан бүхнээ ирэх дөрөвдүгээр сарын 5-нд эхлэх хаврын чуулганы өмнө баталж, нотолж чадахгүй бол түүнд хариуцлага тооцох нь зүйтэй гэсэн шийдэлд хүрчээ. Мөн хаврын чуулган эхлэх өдөр их хурлын даргыг огцор гэсэн жагсаал, цуглаан хүртэл зохион байгуулахаар “Босоо хөх Монгол” бүлгэм, “Ноён уулаа аваръя” хөдөлгөөнийхөн төлөвлөөд байгаа гэнэ.
Их хурлын даргын олон нийтийн телевизээр хэлсэн байр сууриас болж Ноён уулаа аваръя гэж байсан тэмцэл З.Энхболдтой хийх тэмцэл болж хувирлаа. Энэ удаад их хурлын даргын Н.Наранбаатарыг буулгаж авсан шигээ иргэний хөдөлгөөнийхөнийг буулгаж авах уу. Аль эсвэл тэдэнд дийлдэх үү гэдэг ихээхэн сонирхол татаж байна. Ер нь сүүлийн үед Ноён уултай холбоотой асуудлууд хүмүүсийн анхаарлыг тийм ч их татахаа болилоо. Магадгүй үүнийг УИХ-ын даргын илэрхийлсэн байр суурьтай холбож үзэж болох талтай.
Сэтгэгдэл (32)