- “Майдар хот”-ыг бүтээхэд олон тэрбумын төсвөөс гадна 18 мянган иргэдийн хандив хүрээгүй буцаагдсан-

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан өчигдөр болж хэд хэдэн асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэсэн. Энэ хүрээнд Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутаг дэвсгэрт 12000 га газрыг улсын тусгай хэрэгцээнд авахаар шийдвэрлэлээ. Тус газарт “Майдар хот” төсөл хэрэгжүүлж, үндэсний хэмжээний томоохон бүтээн байгуулалт хийх юм.

Эко хот гэж нэрлэгдэх “Майдар хот” нь 300 мянган оршин суугчтай байхаар төлөвлөгдсөн байдаг. Анх 2011 оны нэгдүгээр сарын 12-ны өдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж 07 тоот захирамж гаргаж, уг төслийг өөрийн ивээлдээ авсан юм. Харин төслийн санаачлагч нь Ерөнхийлөгч Х.Баттулга юм. Түүний нэрлэсэн “Майдар” нь үлэмж их хайр, нигүүсэл гэсэн санскрит үгнээс гаралтай аж. Уг нь нэрнээс нь харахад их билгэдэлтэй харагдана.

Түүнчлэн майдар бурхан нь АНУ-ын эрх чөлөөний хөшөөнөөс даруй найман см өндөрөөс гадна 108 метр өндөр суварган байгууламжийн хамтаар цогцлоон баригдахаар  төлөвлөгдсөн байдаг. Энэ төлөвлөгөөнд тулгуурлаж 2012 онд тус газрыг дагуул хот  болгох шийдвэр гаргаж, ажлаа эхлүүлсэн юм. Гэвч өдий хүртэл тэртээ 2011 онд Ерөнхийлөгчийн ивээлд ороод байсан төсөл “сургаас” өөр зүйл алга. Уг нь одоогоос хоёр жилийн өмнө буюу 2016 онд эхний ээлжийн нээлтээ хийгээд бэлэн болгосон байх ёстой. 

“Майдар хот” баригдсанаар бидэнд ямар ашигтай вэ гэхээр төвлөрөлт хэт ихдээд буй Улаанбаатарын хүн ам багасхаас гадна байгалийн үзэсгэлэнт бүрдсэн аялал жуулчлалын цолцолбор бий болно. Мөн монголчуудын оюуны дархлааг бэхжүүлэх, түүх соёлын өвийг түгээн дэлгэрүүлэх, уран барилгын гайхамшигт бүтээл болох, нийгмийг соён гэгээрүүлэх, залуу үеийн ёс зүйг төлөвшүүлэх, уламжлал ёс заншилаа сэргээх, байгаль орчноо хамгаалах, нөхөн сэргээх зэрэг олон талын ач холбогдолтой гэдгийг холбогдох Майдарын ажлын албаныхан мэдээлж байсан.

Майдарыг босгох ажлыг эхлүүлж байх үед бүтээн байгуулалтад нийт 9.5 тэрбум төгрөг буюу 6.5 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийгдсэн гэдэг. Энэхүү ажилд Монгол, Англи, Хятад, Чех, Канад зэрэг улсын инженер техникийн байгууллагууд нэгдэн “сүржин” эхлүүлж байв. Үүнээс гадна “Их майдар” төсөлд 18 мянга орчим иргэн, аж ахуйн нэгжүүд хандив өргөжээ. Иргэний хандив өргөх хэмжээ 500.000-3.000.000 орчим төгрөг байх бөгөөд хандивын хэмжээнээс хамаарч иргэд суварганы хананд нэрээ мөнхжүүлэх, жижиг майдар бурхан хандивын бэлгэнд авах, төрөл төрөгсдийн болон өөрийн гэсэн хүрдтэй болно хэмээн сүсэгтэн олонг татаад байв.

Харин тус хотын эхний ээлжийн нээлт хугацаандаа амжиж нээх нь битгий хэл 9.5 тэрбум төгрөг зарцуулсан гэх мөртлөө бүтээн байгуулаад “гавьсан” зүйлгүй байсан нь иргэдээс ихээхэн шүүмжлэл дагуулаад байсан тул өнгөрсөн оны зургадугаар сард иргэдийн хандивыг буцаан олгох шийдвэр гаргасан юм.

Юу гэхээр иргэдийн хандивласан мөнгө уг төслийг гүйцэтгэхэд хангалтгүй байгаа аж. Энэ талаар “Их Майдар” сангийн гүйцэтгэх захирал Б.Цогтгэрэл “2005 онд Монгол Улсын ирээдүй, залуу үе түүх, улс үндэстнээрээ гайхуулах бахархалтай, соёл, боловсрол, оюун ухааны хувьд дархлаатай байх нь Монгол үндэстний цаашдын оршин тогтнох гол үндэс гэх үзэлд тулгуурлан санаачилсан юм. Бидний тооцоолсноор 100 мяган өрх хандив өргөж оролцсоноор төсөл хурдан бүтэх боломжтой” хэмээн ярьж байсан юм.

Учир нь “Майдар хот” 108 га талбайг хамарсан цэцэрлэгтэй, 108 метр суваргатай, 108 мянган ширхэг алтадсан, 27 см жижигхэн Майдар бурхадтай гээд төсөв мөнгө их зарцуулагдах нь анхнаасаа ойлгомжтой байсан.  

Төлөвлөгөө гаргахдаа урьдчилаад эрсэдлээ тооцсон байх учиртай. Төсөв мөнгөө сайтар тооцоолоогүйн улмаас хэдийн бүтээн байгуулалт нь нүдэнд харагдахаар байх ёстой тус хот гацаанд оросоор сая л асуудал нь Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар шийдвэрлэгдэж байх жишээтэй. Манай улс нэг ажлыг эхлүүлэхдээ сүрхий нээлт хийн, олон сайхан үг “амлах” хэрнээ бодит байдал хэрхэн өрнөж байгааг тус хотын эргэн тойрон дахь үйл явдлаас харж болно.

Ер нь Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын санаачилсан төсөл бүхэн “бүтэлгүйтдэг”. Төмөр зам, Сайншандын аж үйлдварийн парк шиг төрөөс олон тэрбум төгрөг гаргуулаад цаасан дээр макет л үлддэг. Тус “Майдар хот” төсөл үүний нэгэн адил болох магадлалтай.

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар Ерөнхийлөгчийн санаачилсан Майдар төслийг оруулж ирж байгаа нь түүнийг Ерөнхий сайд болгоход дэмжсэний “өр”-ийг төлж байгаа мэт харагдаж байна. Угаас “Майдар хот” төсөл эдийн засгийн хөшүүрэггүй бөгөөд байгаа ганц нь “бурхан”. Гэхдээ иргэдийн хандиваар цугласан мөнгийг хангалтгүй гээд өөрсдөө буцаачихсан.

“Тэнэг хүнд харагддаггүй хот шүү” хэмээх иргэдийн шүүмжлэлтэй тус хот баригдана гэх итгэл хэдийн “алдарч” эхэлснийг энд дурдая.

Б.Лхам