Наймдугаар сарын 19-нөөс 22-ны өдрүүдэд улс даяар элсэлтийн ерөнхий шалгалт болж өндөрлөсөн. Уг шалгалтад 50 гаруй насны хэд хэдэн хүн оролцсон юм. Монголчууд сурахад оройтохгүй гэж ярьдаг. Тэдгээр хүмүүс өөрсдийнхөө мөрөөдлийг биелүүлж, зорилгодоо хүрэхээр нэг алхам ойртож буй нь энэ юм. Ингээд элсэлтийн ерөнхий шалгалтад оролцсон 54 настай Н.Түмэнхүүтэй хэсэг хором ярилцсанаа хүргэе.

-Та манай уншигчдад өөрийнхөө тухай товчхон танилцуулахгүй юу?

-Намайг Н.Түмэнхүү гэдэг. Би 10 жилдээ сурлага сайтай хүүхдүүдийнхээ тоонд л багтдаг байлаа. Тухайн үед аливаа үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог, бүр гадаадад амрах эрхээр шагнуулж явлаа. Гэвч 10 жилийн сургуулиа төгсөөд их сургуульд ороход зөвхөн улаан шугамаас дээгүүр оноотой хүүхдүүд их сургуультай үлддэг. Ингэхдээ хүссэн сургуульдаа орно гэдэг их хэцүү л дээ. Цөөн хуваарь ирдэг учраас тэр шүү дээ. Миний хувьд хуульч мэргэжилтэй болох мөрөөдөлтэй байсан ч элсэн орж чадаагүй. Улмаар тогоочийн мэргэжил сонгосон. Гэхдээ мэргэжлээ сайн эзэмшсэн гэж боддог шүү. Энэ чиглэлээр 20 гаруй жил ажиллаад гадагшаа явж ажиллангаа сурсан. Гадагшаа явсны дүнд герман хэлийг төгс сурсан гэхгүй ч харилцааны түвшинд чөлөөтэй ярьдаг.

-Тэгэхээр та мөрөөдлөө биелүүлэхээр шалгалт өгсөн байх нь ээ?

-Тэгж хэлж болно.

-Ямар хичээл төрлөөр шалгалт өгсөн бэ?

-Биднийг төгсөж байх үеэс шалгалт зохион байгуулах үйл ажиллагаа нь өөр болсон байна лээ. Миний хувьд 1985 онд сургуулиа төгссөн. 38 жилийн дараа түүх, орос хэл, монгол хэл, нийгмийн ухаан гэсэн дөрвөн хичээлээр шалгалт өглөө. Өмнө нь нэг том зааланд суулгаад авдаг байсан бол сая бүх зүйл нарийн дэг журамтай явсан. Нэг ангид 10 орчим хүн шалгалт өгсөн байх.

-Бэлдэж чадсан уу?

-Давхар ажил хийж байсан учраас сайн бэлдэж чадаагүй. Гэхдээ өөрийнхөө хэмжээнд хангалттай өгсөн гэж бодож байна. Манай том хүү дэмжиж, шалгалтад хамт бэлдэхэд тусалсан даа.

-Өдий насанд гээд гайхаж харж байсан хүмүүс байв уу?

-Шалгалт хамт өгсөн хүүхдүүд энэ эгч яах гэж байгаа юм бол доо гэсэн харцаар харж байх шиг байсан. Гайхдаг л юм байна лээ. Гэхдээ сурахад нас хамаагүй гэдэг шүү дээ. Миний хувьд элсэлтийн ерөнхий шалгалтын батламж авч, их сургуульд сурч төгсөх зорилготой өгсөн. Ямар нэгэн зүйл үнэн зөв, бодитой байх ёстой шүү дээ.

Энэ завшааныг тохиолдуулан 10 жилийн 10 дугаар сургуулийн ухаант мэргэн багш нартаа баярлалаа гэж хэлье. Бидний үед ямар ч хичээлийг нэг түвшинд үздэг, суурийг нь сайн тавьж өгдөг байсан нь одоогоос ялгаатай, үнэхээр өгөөжтэй байжээ. 

-Даалгаврын хувьд хүнд байв уу?

-Нийгмийн шинжлэх ухааны хичээлд суурь байсан учраас хүнд санагдаагүй. Харин 10 жилийн сургуульдаа монгол бичиг үзэж байгаагүй учраас тэр хэсгийг нь бөглөж чадаагүй үлдээсэн. Цаашид монгол бичиг сурах ёстой гэдгийг ойлгосон.

Б.Лхам