Непал, Хятадын Төвдийн хил орчимд наймдугаар сарын 26-нд болсон хүчтэй үер, шаврын урсгалын улмаас 390 гаруй хүн амиа алдаж, 1400 орчим хүн сураггүй болоод байна. Аврах ажиллагаа үргэлжилж байгаа бөгөөд хохирогчдын тоо цаашид нэмэгдэх төлөвтэй байна.
Гамшиг Непалын Расува дүүргийн уулархаг бүсэд эхэлж, Лхэндэ Хола голын хөндийгөөр асар их хэмжээний ус, мөс, чулуу, шавар доош урсан оржээ. Үерийн хүчтэй урсгал замдаа таарсан айл өрх, гүүр, зам, цахилгаан эрчим хүчний дэд бүтцийг бүхэлд нь сүйтгэсэн байна. Зарим газарт голын ус ердөө 30 минутын дотор есөн метр хүртэл нэмэгдсэн гэж мэдээлжээ.
Анх уг гамшгийг газар хөдлөлтөөс үүдсэн байж болзошгүй гэж үзэж байсан ч АНУ-ын Геологийн алба хожим нь тухайн чичирхийлэл нь мөсөн гол болон мөс, чулуулгийн асар том масс нуран унаснаас үүссэн болохыг тогтоосон байна. Мөсөн голын нуранги голын урсгалыг хааж, улмаар их хэмжээний ус, шавар, чулууг доош хүчтэй түрэхэд хүргэсэн аж.
Гамшиг болсон бүс нь Непал болон Төвдийн хооронд зорчдог жуулчид, мөргөлчдийн чухал замд байрладаг. Сураггүй болсон хүмүүсийн дунд Энэтхэг, АНУ, Австрали, Их Британи, Канад зэрэг олон орны иргэд багтаж байна. Зөвхөн Непалын нутагт 900 орчим хүн сураггүй байгаа бөгөөд тэдний 500 гаруй нь гадаадын иргэд гэж мэдээлсэн байна. Төвдийн талд мөн 558 хүн сураггүй болсны 260 нь гадаадын иргэд аж. Зарим хүмүүс Төвдийн Кайлаш уул болон Манасаровар нуурт мөргөл хийхээр явж байсан байна.
Непалын арми, цагдаа болон аврах багийнхан нисдэг тэрэг ашиглан гамшгийн бүсэд хүрч, хүнс, эм, майхан хүргэхийн зэрэгцээ сураггүй болсон хүмүүсийг эрэн хайж байна. Гэвч зам, гүүрүүд олноороо сүйдсэн, уулын бүсэд дахин үер буух эрсдэлтэй байгаа нь ажиллагааг ихээхэн хүндрүүлж байна.
Үүнээс гадна үерийн үеэр үүссэн шинэ нуурын усны түвшин нэмэгдэж байгаа тул нуурын далан сэтэрвэл дахин хүчтэй үер болох эрсдэлтэй гэж Непалын эрх баригчид анхааруулжээ.
Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар8 Гималайн мөсөн голууд хурдацтай хайлж, уулын бүсийн тогтвортой байдал алдагдаж байгаа нь ийм төрлийн гамшгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Сүүлийн жилүүдэд тус бүс нутагт мөсөн голын нуурын үер болон мөс, чулууны нурангиас үүдсэн гамшиг давтамжтай гарах болсон аж. Эрэн хайх, аврах ажиллагаа одоогоор үргэлжилж байна. Сураггүй болсон хүмүүсийн тоо өндөр байгаа тул эцсийн хохирлын хэмжээ одоогоор тодорхойгүй байна.
Л.Баяр
