УИХ-ын 2024 оны сонгуулиар МАН-ын ялалт тасралтгүй гурав дахиа түүчээлсэн. Харин тус сонгуульд төрсөн нутагтаа өрсөлдөөд ялагдсан Г.Занданшатар ялсан МАН-ын томилгоогоор өнөөдөр Ерөнхий сайд болоод байна. Энэ нь УИХ-ын сонгуульд ялагдсан улстөрч Монгол Улсын Ерөнхий сайд болсон анхны тохиолдол болов. Тэрээр Ерөнхий сайд болсныхоо дараа МАН-ын даргад ч өрсөлдөөд үзсэн. Намынхаа Бага хурлын дэмжлэгийг авч чадаагүй. Харин дараа нь Их хурал дээрээ өрсөлдөөнд оролцоогүй.

Гэсэн ч Ерөнхий сайдын суудалдаа үлдсэн. Үнэн хэрэгтээ түүнийг Ерөнхий сайдаар үлдээсэн юм. Гэхдээ түр. Г.Занданшатар хавар хүртэл Ерөнхий сайдаар ажиллана. Төлөвлөгөө ёсоор УИХ-ын дарга болсон МАН-ын дарга Н.Учрал Ерөнхий сайдаа авах учиртай. Энэ тодорхой шалтгаантай. Улс төр, эдийн засгийн хоёр шалтгаан байгаа. Улс төр талаасаа өнгөрсөн зунаас хойш бужигнасан. Ялангуяа МАН үүрээ эвдсэн. Хуваагдсан. Түүний үр дүнд нь ялсан тал нь яг л сонгуулийн дараах шиг албан тушаалын хуваарилалт, халаа сэлгээ хийж байна. Ялагдсан тал зүгээр байхгүй нь ойлгомжтой.

Тэднийг нүд цавчихгүй харж байхгүй бол хэзээ ч яаж ч магадгүй байдалтай болсон. Гэхдээ ялагдсан тал нь дангаараа босож чадахгүй. Тэдэнд АН-ын дэмжлэг хэрэгтэй. Тэгэхээр АН хүсээд хөдөлбөл МАН дахин бужигнах тийм нөхцөл бүрдсэн. Эдийн засгийн шалтгаан хамгийн ноцтой. Үнэндээ Г.Занданшатар Ерөнхий сайд болсноосоо хойш эдийн засгийн ач холбогдолтой ямар ч ажил хийсэнгүй. Багш нарын цалинг нэмэх популист шийдвэр гаргасан. Татвараа оролдож байна. Оюутолгой, Харбины гэрээ гэх мэт гаднын хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн төслийн гэрээ хэлэлцээрээр хамаа замбараагүй ухаж төнхөж байна. Эцэстээ энэ бүгд эдийн засагт л хор болоод эхэлж байна. Экспорт зогсонги байдалд орж орлого татарлаа. Энэ нь хаврын улс төрийг өрдөнө. Монголын хөдөлмөрийн талбар дээрх бүхий л мэргэжлийнхэн ирэх хавар органикаараа Төв талбайд жагсана. Тэр хүрэхгүй, зөвхөн төрөөс цалин авдаг иргэд ч бус бүх нийтээрээ эсэргүүцэж жагсах магадлалтай. Хөрс суурь нь тавигдчихсан.

                  Өнөөдөр Монголын төр цалингаас өөрийг санхүүжүүлэх мөнгөгүй болоод байна. Төрийн бүх дансыг хамж цуглуулаад зөвхөн цалин тэтгэвэр, халамж л тавьж байна. Сангийн сайд Б.Жавхлан “Өнгөрсөн жил төсөв батлах үеэс нүүрсний үнэ 50 хувь буурч, эдийн засаг хүндэрсэн. Ийм үед АН татварын өршөөлийн хууль ярьж байгаа нь аж ахуйн нэгжүүд татвараа төлөхөд эргэлзэж, нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж байна” гэж мэдэгдлээ. Үүгээр Засгийн газар бодит байдлаас бултах аргагүй болсныг харуулж байна. Эдийн засаг он солигдохоор улам хүндэрнэ.

2026 оны хавар Монгод Улс дампуурлаа зарлаж олон улсын хөтөлбөрт хамрагдахад маш ойрхон болсон байна. Үүнийг улстөрчид хэдийнэ анзаарсан хэрэг. Чухам тиймээс 2026 оны хавар улс төр улайсаж, эдийн засаг нам унаад, ард иргэд эсэргүүцээд ирэхээр Г.Занданшатарыг Ерөнхий сайдаас буулгаж, МАН-ын дарга Н.Учралыг Ерөнхий сайд болгохоор эрх баригчид төлөвлөсөн хэрэг. Тэгж байж 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялах тооцоо хийсэн. Харин Г.Занданшатар хавраас өмнө онгорхой тойрог гаргаж өрсөлдөөд УИХ-ын гишүүн болох, дамжаад намын даргынхаа оронд УИХ-ын хоймор руу зүтгэх, эсхүл 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх эрхтэй ч болж магадгүй гэсэн хүлээлттэй байгаа.

Гэвч Г.Занданшатар тэр хүртэл тэсэх эсэх нь эргэлзээтэй боллоо. Үйл явдал хэтэрхий хурдан өрнөж байна. Улс төр ч, эдийн засаг ч эрх баригчдын урьдчилж тооцсоноос хурдтайгаар муудлаа. Г.Занданшатарын Засгийн газрыг “Хэцүүг давах хэмжээний баг биш” гэж шүүмжлэх нь ч олшров. “С.Бямбацогтоос эхлээд төрийн хэрэгт хувийн асуудал мэт ханддаг том толгойтой сайд нартай” гээд байх болсон. Тийм учраас МАН-ынхан ирэх хаврыг хүлээлгүй Ерөнхий сайдаа сэлгэж магадгүй байна. Хүлээвэл намтай юутайгаа сонгууль байтугайг бодолтгүй болохоор болжээ. Үүнийг судалгааны дүнгүүд, иргэдийн реакц, улс төрийн хүчнүүдийн байр суурь, намынх нь гишүүдийн үг зэрэг зэрэг илтгээд эхэлжээ.

О.Наранмандах