БАРИМТ 1
Хэллоуин 2000 гаруй жилийн түүхтэй. Хэллоуины үүсэл нь эртний кельтүүдийн Самхейн (Samhain) хэмээх баяртай холбоотой. Тэд одоогийн Ирланд, Их Британи болон Европын зарим нутагт амьдарч байсан бөгөөд аравдугаар сарын сүүлчээр ургац хураалтын улирлыг дуусгаж, өвлийн эхлэлийг тэмдэглэдэг байжээ.
БАРИМТ 2
Амьд хүмүүс болон сүнснүүдийн зааг бүдгэрдэг гэж үздэг байв. Эртний кельтүүд Самхейн баярын шөнө амьд хүмүүсийн ертөнц болон нас барагсдын сүнсний ертөнцийн зааг бүдгэрдэг гэж итгэдэг байжээ. Тэд сүнснүүд дэлхий дээр ирж магадгүй хэмээн үзэж, зарим зан үйл хийдэг байсан гэдэг. Гэхдээ өнөөгийн Хэллоуины бүх уламжлал эртний зан үйлээс шууд үүссэн гэж үзэх нь өрөөсгөл юм. Баяр нь олон зууны турш шашин, ардын уламжлал, орчин үеийн соёлын нөлөөгөөр өөрчлөгджээ.
БАРИМТ 3
Halloween гэдэг нэр нь англи хэлний “All Hallows’ Eve” буюу Бүх гэгээнтнүүдийн өдрийн өмнөх орой гэсэн утгатай хэллэгээс гаралтай. Христийн шашны уламжлалд арваннэгдүгээр сарын 1-нийг Бүх гэгээнтнүүдийн өдөр болгон тэмдэглэдэг. Харин түүний өмнөх оройг Halloween гэж нэрлэх болжээ.
БАРИМТ 4
Хулуу сийлдэг уламжлал анх хулуугаар эхлээгүй. Өнөөдөр Хэллоуины хамгийн танил бэлгэ тэмдэг бол дотор нь лаа асаасан, нүүрний дүрс сийлсэн хулуу юм. Гэвч энэ уламжлал анх хулуугаар эхлээгүй ажээ. Ирланд, Шотландын зарим нутагт хүмүүс манжин зэрэг үндэслэг ногоог сийлж, дотор нь гэрэл байрлуулдаг байв. Ирландын цагаачид Хойд Америкт очсоныхоо дараа том хэмжээтэй, сийлэхэд хялбар хулууг ашиглах болжээ.
БАРИМТ 5
Жакын дэнлүүний тухай домог бий. “Jack-o’-lantern” буюу Жакийн дэнлүүний нэр нь Ирландын ардын домогтой холбоотой. Домгийн нэг хувилбарт Жак хэмээх эр чөтгөрийг хуурч, өөрийн сүнсийг тамд очихоос хамгаалдаг. Гэвч нас барахдаа диваажинд ч, тамд ч очиж чадалгүй, харанхуйд тэнүүчлэх хувь тавилантай болдог. Тэрээр замаа гэрэлтүүлэхийн тулд цогтой нүүрсийг сийлсэн ногоонд хийж авч явдаг байжээ. Энэ бол ардын домгийн хувилбар бөгөөд түүхэн үйл явдал биш юм.
БАРИМТ 6
Хүүхдүүд айл бүрийн хаалгыг тогшиж, “Trick or treat!” хэмээн амттан авдаг уламжлал Хойд Америкт өргөн дэлгэрсэн. Үүний өмнөх үеийн Европт хүмүүс нас барагсдын дурсгалд зориулан айл хэсэж, хоол хүнс авах, залбирал үйлдэх зэрэг зан үйл хийдэг байжээ. Гэхдээ өнөөгийн амттан цуглуулах уламжлал эдгээр зан үйлээс шууд, нэг мөр үүссэн гэж хэлэхэд төвөгтэй.
БАРИМТ 7
Хэллоуин бол АНУ-ын хамгийн их зардал гаргадаг баяруудын нэг. АНУ-д Хэллоуины үеэр хүмүүс хувцас, чимэглэл, амттан, баярын арга хэмжээнд их хэмжээний мөнгө зарцуулдаг. Баярын эдийн засгийн нөлөө нь зөвхөн чихрийн үйлдвэрээр хязгаарлагдахгүй. Хувцас үйлдвэрлэл, худалдаа, кино урлаг, үзвэр үйлчилгээ, аялал жуулчлал зэрэг олон салбарт орлого бий болгодог.
БАРИМТ 8
Европын ардын домог, мухар сүсэгт хар муурыг шуламтай холбон дүрслэх нь түгээмэл байжээ. Дундад зууны үеийн зарим итгэл үнэмшилд шулам амьтны дүрд хувирч чадна гэж үздэг байсан бөгөөд хар муур энэ дүрслэлтэй холбогдсон байна. Гэвч хар муур азгүйтэл авчирдаг гэсэн ойлголт нь мухар сүсэг төдий бөгөөд шинжлэх ухааны үндэслэлгүй.
БАРИМТ 9
Шүүр унасан шулам бол Хэллоуины хамгийн түгээмэл дүрүүдийн нэг. Энэ дүрслэл нь Европын ардын домог, шуламтай холбоотой хуучин итгэл үнэмшил, хожмын уран зохиол болон урлагийн бүтээлүүдийн нөлөөгөөр бий болжээ. Харин шулам бодит амьдрал дээр шүүр унаж нисдэг байсан гэх ямар ч нотолгоо байхгүй.
БАРИМТ 10
Хэллоуины хамгийн түгээмэл өнгө бол улбар шар, хар. Улбар шар өнгө нь намрын навч, ургац хураалт, хулууг бэлгэддэг бол хар өнгө нь шөнө, харанхуй, нууцлаг байдлыг илэрхийлдэг. Эдгээр өнгө хосолсноор Хэллоуины баярын танигдахуйц дүр төрх бий болжээ.
БАРИМТ 11
Хэллоуины хамгийн аймшигтай хувцаснуудын нэг бол зомби. Зомби, цус сорогч, сүнс, араг яс, шулам зэрэг дүрүүд баярын үеэр хамгийн их сонгогддог хувцасны тоонд ордог. Эдгээр дүрийн зарим нь эртний домог, ардын аман зохиолоос гаралтай бол зарим нь XIX–XX зууны уран зохиол, аймшгийн киноны нөлөөгөөр түгээмэл болсон.
БАРИМТ 12
Хэллоуин зөвхөн хүүхдүүдийн баяр биш. Өнөөдөр насанд хүрэгчид ч Хэллоуиныг өргөн тэмдэглэдэг. Зарим нь тусгай хувцастай үдэшлэг зохион байгуулж, зарим нь аймшгийн кино үзэх, сэдэвчилсэн арга хэмжээнд оролцох, гэр орноо чимэглэх зэргээр баярладаг. Мөн энэ баяр нь хувцас загвар, нүүр будалт, гар урлал, гэрэл зураг сонирхогчдод бүтээлч байдлаа харуулах боломж олгодог.
БАРИМТ 13
Хэллоуиныг бүх улс ижил тэмдэглэдэггүй. АНУ, Канад, Ирланд, Их Британи зэрэг оронд Хэллоуины уламжлал өргөн дэлгэрсэн. Харин бусад улс оронд нутгийнхаа соёл, шашин, зан заншилтай уялдуулан өөр өөрөөр тэмдэглэдэг. Зарим оронд хүүхдүүд амттан цуглуулдаг бол зарим газарт баярын үдэшлэг, парад, аймшгийн сэдэвт үзвэрүүд голлох байр суурь эзэлдэг.
БАРИМТ 14
Хэллоуин ба нас барагсдыг дурсах баяр ижил биш. Мексикийн “Día de los Muertos” буюу Нас барагсдын өдөр нь Хэллоуинтай нэг цаг үед тохиодог ч тусдаа уламжлалтай баяр юм. Мексикийн энэ баярыг арваннэгдүгээр сарын 1, 2-нд тэмдэглэх нь түгээмэл бөгөөд нас барсан гэр бүлийн гишүүд, хайртай хүмүүсээ дурсах, тэдний амьдралыг хүндэтгэхэд чиглэдэг. Харин Хэллоуин нь аймшгийн дүрслэл, хувцаслалт, амттан цуглуулах зэрэг зан үйлээрээ илүү танигдсан.
БАРИМТ 15
Хэллоуиныг тэмдэглэхийн тулд заавал аймшигтай хувцас өмсөх шаардлагагүй. Хэллоуины үеэр хүмүүс супер баатар, үлгэрийн баатар, алдартай киноны дүр, амьтан болон хөгжилтэй дүрүүдээр хувцаслах нь түгээмэл. Зарим хүн гэр бүлээрээ хулуу сийлж, зарим нь хүүхдүүдтэйгээ амттан бэлтгэж, зарим нь зүгээр л баярын чимэглэл үзэхээр гардаг. Өөрөөр хэлбэл, Хэллоуин нь айдас төрүүлэхээс гадна бүтээлч байдал, хамтын оролцоо, хөгжилтэй дурсамж бүтээх баяр болжээ. Хэллоуин бол аймшгаас илүү өргөн утгатай баяр Хэллоуин нь эртний Европын улирлын баяр, шашны уламжлал, ардын домог, цагаачдын соёл, орчин үеийн үзвэр үйлчилгээний нөлөөгөөр өнөөгийн хэлбэрээ олсон түүхтэй. Хулуу сийлэх, аймшигтай хувцас өмсөх, хүүхдүүдэд амттан өгөх зэрэг нь өнөөдөр энэ баярын таних тэмдэг болсон ч түүний цаана олон зууны туршид өөрчлөгдөн ирсэн соёлын түүх бий. Тиймээс Хэллоуиныг зөвхөн аймшгийн баяр гэхээс илүүтэйгээр түүх, домог, урлаг, зугаа цэнгэл нэгдсэн соёлын уламжлал гэж ойлгож болно.
Сэтгэгдэл (2)