Хөвсгөл далайд живсэн машинуудыг гаргах ажлын хүрээнд Монголын зүүний хүчний холбоо" төрийн бус байгууллагаас энэ сарын 18-аас 21-ны өдрүүдэд "Цэнгэг далай цэнхэр дэлхий" олон улсын форумыг зохион байгуулах гэж байна. Тус форумд Энэтхэг, Орос, Солонгос зэрэг орноос 20 гаруй эрдэмтэн судлаач нар оролцох юм байна. Түүнчлэн Солонгосоос мэргэжлийн дөрвөн аврагч шумбагч нар ирэх бөгөөд тэд Хөвсгөл далайн гүнд шумбалт хийж, аль хэсгийн хэдэн метрийн гүнд автомашин, техник хэрэгсэл осолдсоныг нарийвлан тогтоох гэнэ. Хөвсгөл аймгийн онцгой байдлын газар тэдэнтэй хамтарч ажиллах юм байна.

    Хөвсгөл далайн нь барагцаагаар 240 гаруй метрийн гүн. Тиймээс Монгол аврагч нар 56 метрийн гүнээс доош шумбаж байгаагүй бол орчин үеийн техник хэрэгслээр бүрэн хангадсан солонгос аврагчид далайн гүнд хүртэл шумбах гэнэ. "Монголын зүүний хүчний холбоо" төрийн бус байгууллагын тэргүүн Ц.Батбаяр "Эхний ээлжинд Хөвсгөл далайд осолдсон 300 орчин тонн жинтэй Сүхбаатар хөлөг онгоцыг татаж гаргахаар төлөвлөж байгаа. Үүнд мэдээж орчин үеийн техник хэрэгсэл шаардлагатай. Өнөөдрийн байдлаар Монголд энэ хэмжээний хүнд ачааг чирэх чадалтай хоёрхон л бульдёзер бий. Гэхдээ бид боломжгүй гээд хараад суух энэ төлөвлөгөөгөө бодит ажил болгохоор хичээн ажиллана. Дэлхийн цэнгэг усны дөрвөн хувийг агуулж буй цэнгэг нуураа хайрлаж хамгаалах нь уул уурхайгаас чухал гэдгийг иргэд дэмжинэ гэдэгт итгэлтэй байна" гэв. Түүнчлэн жил ирэх тусам Хөвсгөл далайг зорих жуулчдын тоо нэмэгдэхийн хирээр хөрсний бохирдол нэмэгдэж байгаатай зэрэгцэн далайн түвшин буурч байгааг төрийн бус байгууллагынхан анхааруулсан юм. Мөн Хөвсгөл далайн эрэг орчимд үйл ажиллагаагаа явуулдаг жуулчины баазуудын бохирын асуудлыг шийдэх нь нэн даруй хийх ажил болоод байгаа талар тэрээр ярьсан юм. Хөвсгөл далайд живсан хөлөг онгоцнуудыг гаргах ажлыг зохион байгуулахад 3-4 сая тэрбум төгрөг шаардлагатай бөгөөд тус зардлыг төрийн байгууллагууд болон бусад газраас босгоно гэдгээ Ц.Батбаяр хэлсэн юм. Солонгосоос ирж буй дөрвөн шумбагч үнэ төлбөргүй ажиллаж өгч байгаа юм байна. 21-р зууны баялаг бол ус. Тиймээс монголчууд үлдсэн ганц цэнгэг нуураа хайрлаж хамгаалахын тулд бүгд хөдлөх цаг нь болсон гэв.