Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж өөрийн санаачилсан “Улс төрийн намын тухай хууль”, “Төрийн албаны тухай” хуулийг ирэх намрын чуулганы хугацаанд УИХ-д өргөн барьж  хэлэлцүүлэхээр бэлтгэж байна. Тэрбээр уг хуулиудын талаар хэвлэлийнхэнд мэдээлэл өгч, УИХ дахь нам, эвслийн дарга, бүлгийн дарга нарыг оролцуулсан нээлттэй хэлэлцүүлгийг дөнгөж сая Төрийн ордонд зохион байгууллаа.

Тэгвэл уг хуулийн төслийн талаар улс төрийн хоёр том хүчин болох АН, МАН-ын дарга нар доорх байр суурийг илэрхийлээ.

АН-ын дарга З.Энхболд: Эдгээр хуулиудыг 100 хувь дэмжиж байгаа

З.Энхболд:- Энэ хууль нэг өдөр яригдаж байгаа асуудал биш. Үнэхээр тулгамдсан учир Ерөнхийлөгч зориг гаргаж, энэ хуулийг барьж авсан. Яг энэ заалтууд хууль болж гарах уу, гарахдаа ямар байдлаар гарах уу гэдгийг УИХ шийддэг. Улс төрийн намуудын ч байна уу,УИХ дахь  улс төрийн намын бүлгүүдийн ч байна уу, УИХ-ын гишүүдийн ч байна уу төдийлөн алга ташаад хүлээж авахаар шийдвэр бол биш. Энэ бол шийдэхээр өөрцгүй болсон асуудал. Ялангуяа намын тухай хуулийг гаргах гэж 2012 оноос ажлын хэсэг гаргаад өргөн барих хуулийнхаа төсөлтэй санал нийлүүлэхгүй өдий хүртэл явж ирлээ. Тиймээс бид Ерөнхийлөгчийг “Та нам бус хүн байна. Гэхдээ намын зовлон ойлгодог хүн байна. 2009 онд Ерөнхийлөгч болохоосоо өмнө намын ажилд оролцож байсан учраас та нэг дүн бантай юм хийгээд өргөн барина уу” гэсэн хүсэлт гаргасан. Саяны ярьж байгаа зарчмуудтай 100 хувь санал нийлж байна. Үүнээс өөр аргагүй байдалд орсноо гишүүд ухамсарлаж байна. Намын жирийн гишүүд ухамсарлаад эхэлсэн байна. Хуучнаараа явж болохгүй юм байна. Би сая Говь-Алтай, Завхан аймагт ажиллах үеэрээ хэргээр намын гишүүдтэй уулзсан. Шинэчлэл хийхгүй бол болохгүй нь гэдгийг хэлж байна. Хэлэлцүүлгийн явцад нам өмчтэй байхуу, бусад олон асуудал шийдэгдэнэ. Шууд хүлээгээд авчих өөрчлөлтүүд бол байна. Шинэ хуучин хоёр хуулийн хоорондын зааг байна. Үүнийг УИХ шийдэх учраас хэлэлцүүлгийн явцад өөрчлөлт орох байх гэж бодож байна. Яг энэ чигээрээ гарвал сайн байна. Хууль хэлэлцүүлгийн явцад өөрчлөгддөгийг та нар мэднэ. Төрийн албаны тухай хууль нь одоогийн байгаа хуулийн зарчмуудтай адил зүйл заалтууд байгаа. Түүнийг хэрэгжүүлдэггүй төрийн албан хаагчтай болчихсон. Сонгуулиар ажилласан хүмүүсээ ажилтай болгох гэж хууль зөрчдөг. Одоо ч гэсэн энэ хуулийг зөрчиж болохгүй. Ерөнхийлөгчийн ярьсан шиг цаасан дээр бичигдэж, маш ойлгомжтой мөрдөгдөхгүй байгаа учраас  тойрч гардаг арга замууд байгаад байгаа юм. Төрийн албыг мерит систем рүү шилжүүлнэ гэж 2006 онд тогтсон боловч одоо хүртэл хэрэгжилт нь хангалтгүй байна. Нэг намын доторх хоёр сайд өөрчлөгдөхөд яамны бүтцэд өөрчлөлт орж байна. Энэ бол болохгүй л гэдгийг хэлж байгаа юм. Би Төрийн албаны зөвлөлийг ажлаа хийсэн шиг хийгээд ажлаас чөлөөлөгчдсөн хүмүүсээ хамгаалдаг байгаач гэсэн асуудлыг хэлдэг. Гэтэл тэдний гар хөл нь хүлээтэй байгаа. Тэдний гаргасан шийдвэр биелдэггүй. Хамгийн сүүлд БОНХАЖЯ, ЭМСЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн даргын томилгоог Төрийн албаны зөвлөл зөвшөөрөхгүй гэхэд Ерөнхий сайд томилсон. Гэх мэтээр алхам тутамд энэ хууль зөрчигдөж байдаг. Төрйин албаны хуулийг Ерөнхийлөгчийн ярьсан шиг хатуу хэлбэрээр гаргаад аль нам аль сонгуулийн дараа дагаж мөрддөг байх ёстой. Нам нь ялсан бай, ялагдсан бай хууль жигд үйлчилдэг байх хэрэгтэй. Ингэж дэг журамтай болохгүй бол үнэхээр төрд итгэх итгэл, улс төрийн намд итгэх итгэл буурч байгаа. Түүнийг үгүйсгэж болохгүй. Тэрэнтэй тэмцэх гэж ийм өөрчлөлт өргөн баригдах юм бол аль болохоор дээд зэргийн хууль гаргах нь зүйтэй гэж үзэж байна” гэв.

МАН-ын дарга М.Энхболд: Олон түмний саналыг харгалзаж байж Ерөнхийлөгч өргөн барих байх

МАН-ын дарга М.Энхболд:- “Ерөнхийлөгч хууль санаачлах эрхийнхээ дагуу 2 хууль санаачилж УИХ-д өргөн барих гэж байгаа юм байна. Энэ хоёр хуулийн хувьд хоорондоо их уялдаатай, монголын төрийн нүүр царай, монголын төрийн өнгө чадамж ямар байх вэ гэдэг нь энэ хуулиас шалтгаална. Бид хүссэн хүсээгүй ардчилсан зарчмаар сонгууль явуулж, төрийнхөө тогтолцоог бий болгож, ард түмэн өөрийнхөө төлөөллийг бий болгож, түүгээр улс орныг удирдаж, төр яаж хэрхэн үйл ажиллагаа явуулах вэ гэдэг нь төрийн албан хаагчаас бүх зүйл шалтгаалж байгаа. Энэ утгаараа төрийн албан хаагчийг тогтвортой ажиллуулах, чадавхжуулах, мэргэжшүүлэх тал дээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хууль, мөн УИХ-ын гишүүдийн нэгэн санаачлаад өргөн барьсан хуулиудыг нэгтгэж, одоогийн мөрдөгдөж буй хуулийг чанаржуулахад анхаарах ёстой. Төрийн албаны нэг нүүр царай бол төрийн улс төрийн албан тушаалтантай салшгүй холбоотой. Улс төрийн албан тушаал гэдэг бол улстөрийн намууд аль нэг албан тушаалтнаа тавьж, өөрийн намын бодлогыг хэрэгжүүлж, улс орныг авч явж байдаг. Тийм учраас улс төрийн албан тушаалтны чадал чансаа, мэдлэг боловсрол, олон нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдөх байдал, тодорхой салбараар мэргэшсэн байдал гээд олон зүйлүүд байгаа. Тиймээс улс төрийн албан тушаалтныг бэлтгэх, улс төрд өрсөлдүүлэх нөөц бүрэлдэхүүнийг бий болгох асуудал бол намд ногдож байгаа үүрэг юм. Төрийн алба түвшин байх, улс төрийн алба чадварлаг байх нь гарцаагүй намын боловсон хүчинтэй холбоотой. Монголын улс төрийн намууд сонгуульд бүгдээрээ төрийн албыг гүйцэтгэе, төрийн албыг үргэлжлүүлье, улс орныг авч явья гэсэн эрмэлзэлтэйгээр оролцож байгаа. Тиймээс намууд өөрийнхөө улс төрчдийг, боловсон хүчнийг бэлтгэхэд анхаарах ёстой юм. Үүний тулд нам өөрөө чадалтай байх, боловсон хүчнээ бэлтгэдэг байх нь их чухал гэж ойлгож байна. Намуудын хуулийн зарим зүйл заалттай санал нийлж байна. УИХ хэлэлцэж байж батална. Ерөнхийлөгч санаачилсан хуулиа сайтдаа тавина гэж байна. Олон нийт хуультай холбоотой санал бодлоо хэлэх байх. Олон түмний саналыг харгалзаж байж Ерөнхийлөгч өргөн барих байх гэж бодож байна.  

Т.Хулан