Гаалийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ
Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы өнөөдрийн /2015.10.15/ үдээс өмнөх нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцсэн эхний асуудал нь Гаалийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэх тухай байлаа. Засгийн газраас энэхүү хуулийн төслийг нэн яаралтай хэлэлцүүлэхээр 2015 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдөр УИХ-д өргөн мэдүүлсэн бөгөөд мөн өдөр Төсвийн байнгын хороо хуралдан хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжсэн юм.
Хууль санаачлагчийн илтгэлийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанд Сангийн сайд Б.Болор танилцууллаа. Тэрбээр, “Эдийн засгийн түншлэлийн тухай Монгол Улс, Япон Улс хоорондын хэлэлцээр”-ийг Монгол Улсын Их Хурал 2015 оны 2 дугаар сард, Япон Улсын Парламент 5 дугаар сард тус тус соёрхон баталсан. Тус хэлэлцээр нь хоёр тал харилцан ноот бичиг солилцсоноор хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлнэ.
Үндсэн хуулийн 10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Монгол Улс олон улсын гэрээгээр хүлээсэн үүргээ шударгаар сахин биелүүлнэ”, мөн зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Монгол Улсын олон улсын гэрээ нь соёрхон баталсан буюу нэгдэн орсон тухай хууль хүчин төгөлдөр болмогц дотоодын хууль тогтоомжийн нэгэн адил үйлчилнэ” гэж заасан.
Монгол Улсын гаалийн нутаг дэвсгэрт импортлох болон экспортлох бараа бүтээгдэхүүнд нэн тааламжтай болон хөнгөлөлттэй тариф хэрэглэх, эдийн засаг, худалдааны бодлого хэрэгжүүлэхэд импортын барааны гарал үүслийн улсыг тодорхойлох асуудал чухал байр суурийг эзэлдэг.
Гаалийн тухай хуульд 2012 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн хуулиар орсон нэмэлт, өөрчлөлтөөр гаалийн бүрдүүлэлтэд шаардагдах бичиг баримтаас “гарал үүслийн гэрчилгээ”-г хассанаар одоогийн байдлаар мэдүүлэгчийн мэдүүлсэн гарал үүслийн улсыг хүлээн зөвшөөрөх төдийд буюу хангалтгүй байдлаар хэрэгжиж байна.
Гарал үүслийн дүрэмтэй холбоотой хүндрэлтэй асуудал гараагүй байгаа боловч, Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийг хэрэгжүүлж эхлэхэд “хөнгөлөлттэй тариф”-ын хувь, хэмжээг мөрдөхтэй холбоотойгоор гарал үүслийн дүрэмтэй холбоотой олон асуудлууд гарч ирэх тул Гаалийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж “гарал үүслийн гэрчилгээг” шаардах хэрэгтэй байна” хэмээн танилцуулсан юм.
Хуулийн төсөл батлагдсанаар нэмэлт хөрөнгө, зардал шаардагдахгүй, харин импортын барааны гарал үүслийг хуульд нийцүүлэн тодорхойлох боломжийг олгох бөгөөд импортоор орж ирж байгаа барааны гарал үүслийг нотлон холбогдох баримт бичгийг бүрдүүлсэнээр хөнгөлөлттэй тариф хэрэглэх боломж бүрдэнэ гэлээ.
Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан гишүүд асуулт асууж, хариулт авсан. Гишүүд, хуульд өөрчлөлт оруулсанаар төсөвт орж ирж буй мөнгөний хэмжээнд өөрчлөлт орох эсэх, Гаалийн тухай хуульд “гарал үүслийн гэрчилгээ” гэж нэмсэнээр үйлдвэрлэгчдэд ямар таатай нөхцөл бий болохыг тодруулж байлаа. Хуулийн төслийн ажлын хэсгийн гишүүд, гадаад худалдааны бичиг баримтын бүрдүүлэлтэд гарал үүслийн гэрчилгээг шаарддаг болсноор Япон Улстай байгуулсан Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг хангах нөхцөлийг бүрдүүлж, ингэснээр импорт өсч, зах зээлд гарах экспортын хэмжээ өснө гэж хариулсан. Дотоодын үйлдвэрлэгчдэд экспортоо нэмэгдүүлэх өргөн боломж нээгдэж байгаа гэж ажлын хэсгээс танилцуулсан.
Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан санал хэлэх гишүүн байсангүй. Ингээд хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжье гэсэн саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 70.6 хувь нь хэлэлцэхийг дэмжлээ.
Гаалийн тариф, гаалийн татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхээр боллоо
Үүний дараа Гаалийн тариф, гаалийн татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг мөн нэн яаралтай дэгээр хэлэлцлээ.
Хууль санаачлагчийн илтгэлийг Сангийн сайд Б.Болор танилцуулав.
Дэлхийн худалдааны байгууллагын Тариф, худалдааны ерөнхий хэлэлцээрийн XXIV зүйлд гишүүн орнууд эдийн засгийн түншлэлийн болон чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулах замаар “хөнгөлөлттэй тариф”-ыг хэрэглэхийг заасан байдаг.
“Эдийн засгийн түншлэлийн тухай Монгол Улс, Япон Улс хоорондын хэлэлцээр”-ийг Монгол Улсын Их Хурал 2015 оны 2 дугаар сард, Япон Улсын Парламент 5 дугаар сард тус тус соёрхон баталсан. Тус хэлэлцээр нь хоёр тал харилцан ноот бичиг солилцсоноор хүчин төгөлдөр үйлчилж эхлэх бөгөөд хэлэлцээрийг хэрэгжүүлж эхлэхэд хөнгөлөлттэй тарифын хувь, хэмжээг тохиролцсоны дагуу хэрэглэх аж. Иймд дээрх үндэслэл шаардлагыг харгалзан Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор Гаалийн тариф, гаалийн татварын тухай хуульд “хөнгөлөлттэй тариф” хэрэглэх заалт нэмж тусгахаар хуулийн төслийг боловсрууллаа гэж Сангийн сайд хэллээ.
Төсвийн байнгын хороо хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжсэн хэмээн УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол танилцуулсан. Төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун, Н.Энхболд, С.Оюун, Б.Бат-Эрдэнэ, Д.Тэрбишдагва, Д.Ганхуяг нар асуулт асууж, УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг, С.Оюун, Х.Болорчулуун, Д.Тэрбишдагва, Д.Дэмбэрэл, Л.Болд нар байр сууриа илэрхийлсэн юм. Дээрх хуулийн төслийг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 70.2 хувь нь хэлэлцэхийг дэмжсэн юм.
Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг буцаалаа
Энэ өдрийн хуралдаанаар хэлэлцсэн дараагийн асуудал нь Онцгой албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд болон “Импортын барааны гаалийн албан татварын хувь, хэмжээ батлах тухай” Улсын Их Хурлын 1999 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 27 дугаар тогтоолд өөрчлөлт оруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцэв. Хууль, тогтоолын төслийн талаар Сангийн сайд Б.Болор гишүүдэд уншиж танилцуулав.
Монгол Улс 1997 онд Дэлхийн худалдааны байгууллага /ДХБ/-ын Марракешийн хэлэлцээрт нэгдэн орсон билээ. Ингэхдээ манай улс дээрх байгууллагын бусад гишүүн орнуудын адилаар Тариф, худалдааны ерөнхий хэлэлцээрийг баримтлах үүрэг хүлээжээ.
Мөн Улсын Их Хурал 2015 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдөр Монгол Улс, Япон Улс хооронд байгуулсан Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийг соёрхон баталсан бөгөөд хэлэлцээрийн үндсэн нөхцөлд Талууд 1994 оны Тариф, худалдааны ерөнхий хэлэлцээрийн дагуу нөгөө талын бараанд үндэсний нөхцөл олгохоор заасан байна.
Дээрх хэлэлцээрт заасны дагуу Японы талаас импортын архи, дарсанд ногдуулдаг онцгой албан татварын хувь хэмжээг эх орны үйлдвэрийн архи, дарстай ижил хувь хэмжээгээр ногдуулах шаардлагыг тавьсан байна.
Иймд Дэлхийн худалдааны байгууллагын өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлэх, Япон Улсын Засгийн газартай байгуулсан Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийг бүрэн хэрэгжүүлэх зорилгоор Онцгой албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна.
Түүнчлэн архи, дарс үйлдвэрлэдэг дотоодын аж ахуйн нэгжүүдээ дэмпингээс хамгаалах зорилгоор импортын архи, дарсанд ногдуулдаг гаалийн албан татварын хувь хэмжээг Тариф, худалдааны ерөнхий хэлэлцээрт заасан /bounded/ буюу зөвшөөрсөн хувь хэмжээнд хүргэн нэмэгдүүлэхээр хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан “Импортын барааны гаалийн албан татварын хувь, хэмжээ батлах тухай” Улсын Их Хурлын 1999 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 27 дугаар тогтоолд өөрчлөлт оруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөлд тусгажээ. Мөн хуулийн төсөлтэй холбогдуулан Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулжээ.
Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Оюунхорол танилцуулсан бөгөөд тус байнгын хорооны гишүүдийн олонх Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслөөс бусдыг нь хэлэлцэхийг дэмжсэн хэмээсэн юм.
Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн С.Оюун, Д.Дэмбэрэл, Ч.Хүрэлбаатар, А.Тлейхан, Б.Бат-Эрдэнэ, Ё.Отгонбаяр, Д.Хаянхярваа нар асуулт асууж, байр сууриа илэрхийлсний дараа хууль, тогтоолын төслүүд тус бүрээр санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх Онцгой албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжсэн. Мөн гишүүдийн олонх “Импортын барааны гаалийн албан татварын хувь, хэмжээ батлах тухай” УИХ-ын 1999 оны 27 дугаар тогтоолд өөрчлөлт оруулах тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэхийг дэмжсэн. Харин Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэх шаардлагагүй гэж үзэн хуулийн төслийг төсөл санаачлагчид буцаалаа.
УИХ-ын гишүүн Д.Ганбатыг Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар сонгон, тогтоол баталлаа
Байнгын хорооны даргыг сонгох, чөлөөлөх тухай асуудлыг хэлэлцлээ. Хууль зүйн байнгын хорооны даргад нэр дэвшсэн УИХ-ын гишүүн Ш.Түвдэндорж нэрээ татсан бөгөөд УИХ дахь АН-ын бүлгээс нэрийг нь дэвшүүлсэн УИХ-ын гишүүн Д.Ганбатыг тус байнгын хорооны даргаар сонгохыг байнгын хорооны гишүүдийн олонх дэмжсэн хэмээн УИХ-ын гишүүн Л.Болд гишүүдэд танилцуулсан юм.
Нэр дэвшигчээс асуулт асууж, үг хэлэх гишүүн байсангүй. Ингээд УИХ-ын гишүүн Д.Ганбатыг Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар сонгохыг дэмжье гэсэн саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн тул Байнгын хорооны даргаар сонгох тогтоол баталлаа хэмээн УИХ-ын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсээс мэдээллээ.
