Орчин цагийн улс төрийн өнгө төрхийг МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр хүссэн үедээ сэдвийг нь өөрчлөн зурж байгаа гэхэд нэг их хилсдэхгүй.

Өнгөрсөн зун тэрбээр МАН-ын гишүүдийг Засгийн газраас хөөж, өөрөө өршөөлийн хуульд хамрагдаж оронд нь сайдын "сэнтийд" залрах төлөвлөгөө хэрэгжүүлсэн. Харамсалтай нь олон нийтийн эсэргүүцэлтэй тулгарч өршөөлийн хуульд хамрагдаж чадаагүй. Гэвч МАН-ын зургаан сайдыг засгаас хөөлгөж дөнгөсөн. Тэднийг хөөж үлдсэн суудлыг нь эвсэл, АН хоёр хувааж, хоёрдугаар ээлжийг хоолтой нь залгуулах төлөвлөгөөг тун ч сурамгай хэрэгжүүлж чадсан хүн бол тэр. Үүнийхээ дараа Н.Энхбаяр АН-ынаас шадар сайдын суудлаас гадна Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайдын суудлыг нэхэж "луу унжиж" бойкотлосон. Хэрэв сайдын квот нэмж өгөхгүй бол эвслийг задалж, Засгийн газрыг чинь тараалаа гэх шантаажийг хийж эвсэлд сайдын нэг суудал илүү авч чадсан. Ер нь тэрбээр, Засгийн газрыг тараана гэх нэрийдлээ тун ч олон удаа АН-ын шантаажилж байгаа. Тэгвэл өдгөө Н.Энхбаяр шадар сайд болохоор яригдаж байна.

Тэгвэл Н.Энхбаярын ял дуусаагүй. Ял нь хэвээр байхад төрийн албан тушаал хаших эрхгүй гэсэн мэдээллийн Ерөнхийлөгчийн хуулийн зөвлөх Ч.Өнөрбаяр болон хуульч Б.Мэргэн нар өгсөн юм. Тэрбээр, “Н.Энхбаяр гуайн үйлдсэн хэрэг Эрүүгийн хуулийн 263.2-т заасан “Төрийн албан тушаалтан албаны эрх гэмт хэрэг” нь хуулиараа хүндэвтэр гэмт хэргийн төрөлд хамаарч байгаа.

Эрүүгийн хуульд зааснаар хүндэвтэр гэмт хэргийг үйлдсэн хүн нь шүүхээр оногдуулсан үндсэн болон нэмэгдэл ялаа эдэлж дууссанаас хойш таван жилийн хугацаанд гэмт хэрэг үйлдээгүй бол ялгүйд тооцогддог хуультай. Н.Энхбаяр гэж хүн өнөөдрийг хүртэл ялтайд тооцогдсон хэвээр байгаа” хэмээсэн юм.

Тэгвэл үүнтэй холбоотойгоор МАХН-аас олон нийтэд Н.Энхбаяр нь ялгүйд тооцогдож байгаа тухай  тайлбар хийжээ.

Энэхүү тайлбарт,

"Нэг. Улсын дээд шүүхийн 2012 оны 12 дугаар сарын 7-ны өдрийн Хяналтын шатны эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны 775 тоот тогтоолоор Н.Энхбаярт холбогдуулсан зарим хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, 150 дугаар зүйлийн 150.3-т зааснаар биечлэн эдлэх ялыг 2 жил 6 сараар тогтоосон.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2013 оны 8 дугаар сарын 03-ны өдрийн Уучлал үзүүлэх зарлигаар Н.Энхбаярын үлдэж буй ялаас хугацаанаас нь өмнө чөлөөлсөн болно. Үүнээс хойш 150.3 дахь хэсэгт заасан ялтайд тооцогдож байсан боловч Анхны ардчилсан сонгууль болж байнгын ажиллагаатай парламент байгуулагдсаны 25 жилийн ойг тохиолдуулан өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн 6.1 дэх хэсэгт заасны дагуу ялгүй болсон.

Хоёр. АТГ, Прокурорын зүгээс Н.Энхбаярыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 263 дугаар зүйлээр буруутгаж яллах дүгнэлт үйлдсэн. Өршөөл үзүүлэх тухай 2009 оны хуулийн 4 “Хорихоос өөр төрлийн хөнгөн ял шийтгүүлсэн, түүнчлэн хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдэж анх удаа хорих ял шийтгүүлсэн ялтны эдлээгүй үлдсэн үндсэн болон нэмэгдэл ялыг өршөөн хэлтрүүлнэ”, мөн хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.1-д “Эрүүгийн хуулийн 78.2 дах хэсэгт заасан ялгүй болох хугацаанаас үлдсэн хугацааг хэрэгсэхгүй болгоно” гэж заасны дагуу Сүхбаатар дүүргийн шүүхээс үндсэн болон нэмэгдэл ялаас чөлөөлж, өршөөн хэлтрүүлсэн байна.

Н.Энхбаяр нь 263 дугаар зүйл ангиар хорих ял эдлээгүй, 2009 оны Өршөөл үзүүлэх тухай хуулиар өршөөгдсөн учраас ялтайд тооцох хугацаа эхлэх, тооцох үндэслэлгүй болно.

Н.Энхбаяр нь 263 дугаар зүйл ангид холбогдуулсан хэргийн хувьд 2009 оны, 150 дугаар зүйлд холбогдох хэргийн хувьд 2015 оны өршөөлийн хуульд хамрагдан ял шийтгэлгүйд тооцогдсон. Өнөөдрийн байдлаар төрийн албан тушаалд сонгогдож, томилогдоход харшлах эрх зүйн болон бусад ямар нэг хүчин зүйл байхгүй болсныг үүгээр тайлбарлаж байна" гэжээ.

Өөрөөр хэлбэл, дээрх тайлбараар бол Н.Энхбаяр 2009, 2015 онд батлагдсан Өршөөлийн хуулиудад хамрагдаж өдгөө ял шийтгэлгүй болсон гэдгийг намынхан нь онцолжээ. Харин иргэдийн хувьд энэ асуудлыг шүүхийн байгууллага, эсвэл хууль хүчнийхэн тайлбарлахыг шаардах эхлэх нь тодорхой биз ээ.

Д.Дуулим