Аж үйлдвэрийн яам (АҮЯ)-наас төрийн худалдан авалтыг эрчимжүүлэх, баялаг бүтээгчдийг дэмжих зорилго бүхий “Дотоодын үйлдвэрлэл, борлуулалтыг дэмжих төр, үйлдвэрлэгчдийн зөвөлгөөн”-ийг өнөөдөр зохион байгууллаа. Мөн салбар хариуцсан яам болон нийслэл, дотоодын үйлдвэр эрхлэгчид хамтран ажиллах гэрээнд гарын үсэг зурав.

Өнгөрсөн онд АҮЯ-наас 2015-2030 оны богино, дунд, урт хугацаанд 3 үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх “Төрөөс аж үйлдвэрийн талаар баримтлах бодлого”-ын баримт бичгийг боловсруулж, УИХ баталсан. Уг бодлогын эхний үе шат буюу 2015-2020 онд үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжиж, түүхий эдийг дотооддоо боловсруулах, экспортыг дэмжих, импортыг орлох аж үйлдвэрийн бодлогыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Засгийн газраас “Төрөөс аж үйлдвэрийн талаар баримтлах бодлогыг хэрэгжүүлэх дунд хугацааны стратеги” хөтөлбөрийг батлан үндэсний хэмжээнд хэрэгжүүлж эхлээд байна хэмээн Аж үйлдвэрийн сайд Д.Эрдэнэбат зөвлөгөөнийг нээж хэлсэн үгэндээ онцлон тэмдэглэв.

Тэрбээр, Үйлдвэржилт бол зөвхөн ажлын байр нэмэгдүүлэх ойлголт бус эд баялагаа эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, нийтээрээ хөдөлмөрлөж бүтээх, хэрэглэх, экспортлох эх орны хөгжлийн түлхүүр ойлголт юм. Аж үйлдвэрийн салбарын хэмжээнд өнгөрсөн хугацаанд 2.3   тэрбум ам.доллар буюу 4.6 их наяд төгрөгийн 4 төсөл хэрэгжиж, үндэсний хөрөнгө  оруулагчдын оруулсан бодит хөрөнгө оруулалт 963.1 сая ам.доллар буюу 1.9 их наяд хүрсэн байна. Одоогоор үндэсний үйлдвэрлэгчид нийт 6.2 их наяд  төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын ажлыг гүйцэтгэж байгаа нь манай улсын төсөвтэй дүйцэж байгаа том тоо мөн. Энэ онд цементийн импорт 46 хувь буюу 42 сая ам.доллараар буурсан. Зөгийн балны импорт 16 хувь буюу 233 мян.ам.доллараар буурсан. Зөвхөн цемент, үхрийн мах, зөгийн балд тогтоосон импортын тарифын зохицуулалтад дүн шинжилгээ хийхэд 82.5 тэрбум төгрөгийн гадагш урсгалыг зогсоож, 3.2 тэрбум төгрөгийг эдийн засагт оруулсан байна. Цаашид дотоодын үйлдвэрлэл эх орны зах зээлийг хангаж чадах бараа бүтээгдэхүүнтэй ижил төрлийн импортын бараанд гаалийн тарифын зохицуулалт хийнэ” гэлээ.

Төр бол Монгол Улсын хамгийн том худалдан авагчийн нэг. Салбарын худалдан авалтыг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангах талаар АҮЯ, БХЯ-ны хооронд 2015 оны нэгдүгээр сард хамтран ажиллах Санамж бичиг байгуулжээ. Энэ хүрээнд батлан хамгаалах салбар дотоодын үйлдвэрээс 3.3 тэрбум төгрөгийн нормын хувцас, 1 тэрбум төгрөгийн хүнсний бүтээгдэхүүн, 426,4 сая төгрөгийн эм, 463,9 сая төгрөгийн барилгын материал тус тус худалдан авсан байна.

Боловсролын яам ч мөн дотоодын үйлдвэрлэлээ дэмжиж бараа, бүтээгдэхүүн худалдан авах гэрээг АҮЯ-тай байгуулжээ. Энэ талаар салбарын сайд Л.Гантөмөр “Монгол Улс дунд сургуулийн сурагчдынхаа хувцасыг өөрсдөө дотооддоо үйлдвэрлэдэг болоод цөөнгүй жил болж байна. Анх үнэ өндөр байна гэж шүүмжилдэг байсан. Манай дотоодын үйлдвэрлэлийн томоохон бэрхшээл үнийн өрсөлдөөн. Бид Хятадтай ойрхон байдаг учраас Хятадад үйлдвэрлсэн бараа хямд манайд үйлдвэрлэсэн нь үнэтэй байгаад байдаг. Тиймээс эцэг эхчүүд үнэтэй байна гэдэг гомдол хэлж байсан бол одоо “баян, ядуугийн ялгаа боловсролын байгууллагад арилчихлаа. Бид хүүхэддээ ямар хувцас авч өгөх вэ гэж бодохоо байсан. чанар сайтай учраас олон жил хэрэглэж байна” гэсэн ам сайтай байгаа. Нэг үгээр хэлбэл үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжсэнээр эхэндээ бэршээл гарах ч эцсийн дүнд бид хожино. Өнөөдөр бид ширээ сандал, тоног төхөөрөмжийг дотоодоосоо авах санамж бичиг байгууллаа. Мөн л ялгаагүй манайд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн илүү өндөр үнэтэй байгаа. Гэхдээ хэрэглээд сурчихвал эдэлгээтэй, эвдэрсэн ч засч янзлаад олон жил хэрэглэх боломжтой. Өнөөдрийн байгуулсан санамж бичиг бол зөвхөн дотоодын үйлдвэрлэгчдээсээ худалдаж авах биш үндсэндээ гурван зүйл дээр төвлөрч ажиллах юм. Нэгдүгээрт худалдан авалтыг дэмжих, хоёрдугаарт инновацийг бий болгож, дээд боловсролын хүрээнд нийгэмд шаардаж байгаа боловсон хүчнийг бэлдэхэд хамтарч ажиллах юм” гэв.

Монгол Улс дунд орлоготой, эдийн засгийн хурдан өсөлттэй орон болж байгаа учир үйлдвэржилтийн хөгжлийн хандлага анхан шатны боловсруулалтаас илүү гүн боловсруулалтад шилжих үе ирсэн. Төрийн бодлогын зорилго ч энэ чиглэлд түлхүү тодорхойлогдсон. Иймээс 2016 оныг “Дотоодын үйлдвэрлэл, борлуулалтыг дэмжих жил” болгон зарласан хэмээн Д.Эрдэнэбат сайд хэллээ. Засгийн газар төрийн худалдан авах 12 бүлгийн 101 бараа, бүтээгдэхүүний жагсаалтыг батласан. Батлан хамгаалах салбар эдгээрээс 65 нэр төрлийн бараа, бүтээгдэхүүнийг жил бүр худалдан авдаг талаар Батлан хамгаалахын сайд Ц.Цолмон хэллээ.

Тус салбар 2014 оноос хойш “Монгол алтан тос” компанийн “Алтан тос” ургамлын тосоор зэвсэгт хүчний хэрэгцээг бүрэн хангаж байгаа аж. Монгол Улсад үйлдвэрлэж байгаа өртөг өндөртэй ч чанар, эдэлгээний хугацаа богино байгаа зарим бараа, бүтээгдэхүүн тендер шалгаруулалтын хэмнэлттэй үр ашигтай байх зарчимтай нийцэхгүй байх хандлага харагдаж байгаа аж. Тиймээс үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг барааны чанар, үнэ өртөгт анхааран, төрийн худалдан авалт хийх боломжийг бүрдүүлэхийн төлөө ажиллахыг Ц.Цолмон сайд хүслээ.

Зөвлөгөөнд УИХ-ын гишүүд, Засгийн газрын гишүүд, төрийн байгууллагууд, үндэсний үйлдвэрлэгчид, мэргэжлийн холбоод болон орон нутгийн төлөөлөл оролцож байна. Тус зөвлөгөөнд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үг хэлсэн юм. Уг зөвлөлгөөнд ажил олгогч эздийн холбооныхон мөн оролцож үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд зээл олгохдоо хүүг багасгах саналыг гаргав. Өнөөдрийн арга хэмжээний үеэр шилдэг Аж үйлдвэрийн салбарын тэргүүн дээд шагнал гардуулах ёслолын ажиллагаа мөн болсон юм. Уг шагналыг дотоодын үйлдвэр эрхлэгч шилдэг 9 байгууллагад гардууллаа.

Тодруулбал,

1. “ЭРДЭНЭТ ХИВС”ХХК

2. “ДЕНИМОН”ХХК

3. “НАТУРАЛ ЭССЕНШЛС” ХХК

4. ДАРХАН НЭХИЙ” ХК

5. “ДОЛООН БОЛДОГ” ХХК

6. “ЭКОЛОГБУС” ХХК

7. “СОНГИНОХАНГАЙ” ХХК

8. “ГОВЬ” ХК

9. ХӨТӨЛИЙН “ЦЕМЕНТ-ШОХОЙ” ХК

Ингээд тэдний төлөөллийн сэтгэгдлийг хүргэе.

А.Сүмбэнхүү: Бүтээгдэхүүнийхээ 50 хувийг гадны орнууд руу гаргаж байна

        Дархан нэхий ХХК компанийн ТУЗ-ийн дарга А.Сүмбэнхүү:- Дархан нэхий компани бол социализмын үеэс хойш 44 дэх жилдээ ажиллаж буй үндсэн чиглэлээ өөрчлөөгүй арьс нэхийгээр голлосон компани. Өнөөдөр зөвхөн нэхий боловсруулаад зогсохгүй гутал, нэхий хийж байна. Дотоодын зах зээлд хязгаарлагдмал учраас бид нэг төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээс илүү олон төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж нэр төрлөө нэмэгдүүлж байна. Засгийн газрын жижиг дунд үйлдвэрлэлээ дэмжих бодлогын хүрээнд манай компани зээл авч тоног төхөөрөмжөө боловсронгуй болгож орчин үеийн тоног төхөөрөмжийг нэмэгдүүлсэн. Өнөөдрийн байдлаар бүтээгдэхүүнийхээ 50 хувийг Итали, Казахстан, Хятад, Орос, Тайвань, Голланд гэх мэт улс руу гаргаж байна.

С.Уранчимэг: Жилд нэг сая тонн цемент үйлдвэрлэж байна

        Хөтөлийн "Цемент-Шохой" ХК-ийн гүйцэтгэх захирал С.Уранчимэг:-  Хөтөлийн цемент шохойн үйлдвэр 39 жил үйл ажиллагаагаа явуулж энэ хугацаанд 4.8 сая тонн цемент үйлдвэрлэн борлуулсан. Сүүлийн хоёр жил цемент үйлдвэрлэлийг хамгийн дээд хэмжээнд хүргэж чадсан. Бид цаашид чанар, үнэ, тоо хэмжээ, брэнд нэрээрээ зах зээлд өрсөлдөж ажиллана. Манай компани жилд нэг сая тонн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай боловч барилгын салбар улирлын онцлогоос хамаарч үйлдвэрийнхээ 70 орчим хувьд нь хүрч ажиллаж байна. Өвлийн улиралд борлуулалт зогсдог гэж хэлж болно.

Г.Майцэцэг: “Монголд бид үйлдвэрлэв” ТББ 10000 ширхэг ноолууран цамц Хятад руу гаргана

        Ноолуур бол тансаг хэрэглээ. Энэ ч утгаараа худалдан авалт хэзээ ч буурахгүй. Тиймээс бид дэлхийд үнэ, чанараараа өрсөлдөх хэрэгтэй. Хамгийн гол түүхий эд нь манайд байгаа учраас дэлхийн зах зээл дээр хэзээд том өрсөлдөгч байж чадна. Үйлдвэрлэгчийн хамгийн том зүйл нь худалдан авалт, борлуулалт. Бид зөвхөн Монголынхоо зах зээлд биш хоёр том хөршийнхөө зах зээл рүү гарахыг хүсч байна. Үүнд төрийн дэмжлэг зайлшгүй хэрэгтэй байгаа юм. “Монголд бид үйлдвэрлэв” ТББ  10000 ширхэг ноолууран цамцыг Хятадын Гуанжоу хотын томоохон сүлжээ дэлгүүрт нийлүүлэх гэрээг маргааш хийнэ. Гэхдээ хилээр гаргах асуудлыг Монголын үйлдвэрлэгчид хариуц гэж байгаа. Энэ бол үнэхээр том бэрхшээл юм. Тиймээс холбогдох байгууллага, яам тамгын газар үүн дээр бодлогоороо дэмжээсэй гэж хүсч байна.

Т.Хулан