Улс төрийн нөхцөл байдал ороо бусгаа байна. Ээлжит бус чуулган завсарласан энэ хугацаанд эрх баригч АН-ынхан сонгуульд нэр дэвшигчдийнхээ асуудлаар дотооддоо чимээгүйхэн ярилцаж, ИЗНН, МҮАН-тай нэгдэх ажлыг хурдлуулахаар бэлтгэж байгаа бол МАН, МАХН нар хамтран 95 жилийн ойн баяраа тэмдэглэв. Үүнтэй зэрэгцэн ирэх сонгуульд улс төрд хүчтэй өрсөлдөгч болж чадна хэмээн үнэлэгдэж байсан ХҮН-ынхан жинхэнэ утгаараа тэмцэлдэж, бүхэл бүтэн нэг сарын хугацаанд үргэлжилсэн улаан хэрүүлийг хийж байна.

        Өчигдөр МАН, МАХН 95 жилийн ойн баяраа хамтран тэмдэглэв. Тэд энэ өдөр СТӨ-нд баярын хурал зохион байгуулж, жанжин Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөн, хүндэтгэл үзүүлэв. Баярын хуралд хоёр намын удирдлагуудаас гадна, тус намаас сонгогдсон УИХ-ын гишүүд намын үүрийн гишүүд оролцлоо. Баярын хурлыг нээж МАН-ын дарга М.Энхболд үг хэлсэн. Тэрбээр түүх үнэнээрээ байх хэрэгтэйг тодотгон, нийгэм, эдийн засгийн байдал хүнд байгаа. Эндээс гарах замыг зөв сонголтын хүчээр бий болгоно гэж байв. Харин МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр “Хоёр нам нэгдэх тухай яриа хууль эрх зүйн талаасаа ч бэлтгэл ажлын талаасаа ч цаг хугацааны хувьд боломжгүй болсон гэдгийг хаа, хаанаа ойлгож байгаа. Харин УИХ, орон нутгийн сонгуульд эвсэн нэг субьект болж оролцох боломж нээлттэй байгаа” гэлээ. МАН-ын дарга М.Энхболд харин энэ талаар ямар нэгэн үг хэлээгүй юм. Үүнээс үзвэл хоёр намыг эвсүүлэх сонирхол МАХН-ын дарга Н.Энхбаярт илүү байна гэж харж болно. Ер нь хоёр намыг нэгтгэх асуудлыг МАХН л эхэлж хөндсөн. Мөн баяраа хамт тэмдэглэх саналыг анх тус нам л гаргасан шүү дээ. Тэгэхээр эвсэх асуудлаар М.Энхболд илүү их бодож, Н.Энхбаяр хүлээх өдрүүд үргэлжлэх нь.

Нэгэн цагт "Их мөрөн шалбаагтай нийлдэггүй" хэмээн томорч явсан МАН-ынхан МАХН-тайгаа хөтлөлцөөд төрсөн өдрөө хамт тэмдэглэсэн нь үнэндээ "М.Энхболд, Н.Энхбаяр хоёрын хэн нь илүү вэ" гэдэг бяцхан уралдаан мэт санагдсаныг нуух юун.

СТӨ-нд болсон баярын хурлыг нээх үеэр МАХН-ын дарга Н.Энхбаярыг тайзнаа урихад намынх нь хэдэн хөгшчүүд нижигнэтэл алга ташин хашгирч өгөв. Үүний дараа М.Энхболдыг урихад илүү чанга алга ташиж, орилолдож байв. Нэг үгээр хэлбэл СТӨ-ны хоёр талд хуваагдан суусан МАН, МАХН-ын гишүүд өөр, өөрсдийн намын дарга нарыг дэмжицгээж нэг, нэгийгээ давахаар зүтгэж байлаа.

Намрын чуулганы төгсгөлд албан ёсны санамж бичигт гарын үсэг зурсан АН, ИЗНН-ынхан нэгдэх асуудлаа эцсийн байдлаар шийдвэрлэхээр Их хурал болон ҮЗХ-ны хурлуудаа зарлан хуралдуулах гэж байна. Хоёр намын удирдлагууд "Угшил нэгтэй намууд нэгдэхэд болохгүй зүйлгүй" гэж хэлсэн. Тиймээс зовлонгүй нэгдчих байх гэсэн хүлээлт улс төрийн хүрээнд байна. Өнөөдрийг хүртэл улс төрийн тод биш бүдэг өнгө байж ирсэн тэдэнд ирэх сонгуулиар иргэд итгэл хүлээлгэх нь эргэлзээтэй байгаа юм. Тиймээс ИЗНН-д АН-тай нэгдсэн нь илүү ашигтай юм. Нэгдэх асуудлаар АН-ыг хүлээгэж буй бас нэг нам байгаа нь МҮАН. МҮАН-ын дарга М.Энхсайхан хамтрах эсэх асуудлаар өнөөдрийг хүртэл АН-д тодорхой хариу хэлээгүй байна. Н.Энхбаяр М.Энхболдтой нэгдсэн тохиолдолд МАН, МАХН-ын эсрэг АН, МҮАН хамтарч байж л амжилтад хүрнэ. Тэгэхээр АН-д МҮАН, ИЗНН-тэй нэгдэх нь их чухал байгаа юм.

Эх сурвалжийн мэдээлж буйгаар М.Энхсайхан АН-тай нэгдэх бус эвсч сонгуульд оролцсон нь дээр гэх байр, суурийг баримталж байгаа аж. Ямартай ч ирэх сонгуульд намууд нэгдэж, эвсч орох нь илүү ашигтай гэдгийг олж харж түүн рүү чиглэсэн ажлуудыг зохион байгуулж байна. М.Энхболд, З.Энхболд нарын хэн нь сайн толгойгооо ажиллуулсан нь ирэх сонгуульд ялалт байгуулж 2017 оны амбицаа хэрэгжүүлэх боломжтой болох юм.

ХҮН-ынхан С.Ганбаатарыг даргаар очсоноос хойш өөдлөхөө байв.  Өнгөрсөн хугацаанд хоёр хуваагдан талцаж байсан ХҮН-ынхан өнөөдөр жинхэнэ утгаараа хоёр тийш боллоо. Тодруулбал, тамга, тэмдэг, албан тушаалаа булаацалдаж сүйд болцгоож байсан тус намын төв хороо хуралдаж намын дарга С.Ганбаатарыг үүрэгт ажлаас нь огцруулж оронд нь дэд дарга Б.Найдалааг сонгосон байна. Уг нь ХҮН-ын төв хорооны хурал маргааш болохоор товлогдоод байсан юм. Гэтэл С.Ганбаатарыг эсэргүүцэгчид товлогдсон хурлаас өмнө хуралдаад түүнийг огцруулжээ. Харин С.Ганбаатарын талынхан дээрх үйдлийг хууль бус гэж үзэж байна. Тухайбал, ХҮН-ын үүсгэн байгуулагчдын нэг УЗ-ийн гишүүн О.Алтангэрэл өөрийн твиттертээ "Улс төрийн намын тухай хууль, намын дүрмийг зөрчсөн бүрэлдэхүүнгүй "хурал" гэгч. Хууль ёсоор маргааш болно" гэж байр сууриа илэрхийлжээ. Тус намын төв хороонд аливаа шийдвэрт нөлөөлж чадах түвшний 57 хүн байдаг бөгөөд үүний 30 нь Б.Найдалаагийн талд үлдсэн 27 нь С.Ганбаатарыг хамгаалан үзэлцэж байгаа аж. Харин ХҮН-ын албан ёсны тамга тэмдэг нь Б.Найдалаад байгаа гэнэ. Ямартай ч С.Ганбаатарыг дарах хүчтэй операцийг тус нам дотор хүчтэй явуулж эхэллээ. Асуудал яаж шийдэгдэх нь олны анхаарлыг ихээхэн татаж байна.

Т.Хулан