2015 оны байдлаар үйлдвэрлэлийн 383 осол бүртгэгдэж, 48 хүн амь насаа алдаж, 25 хүн тахир дутуу болж, 325 хүн хөдөлмөрийн чадвараа түр алджээ. Эндээс үзвэл Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн асуудал тулгамдсан хэвээр байгаа юм.

Үйлдвэрлэлийн осол гэдгийг иргэд ажилтан ажлаа хийх явцдаа осолд орохыг хэлдэг гэж ойлгодог. Харин үйлдвэрлэлийн осол гэдэгт зөвхөн ажлын байран дээрээ бус ажилдаа ирэх, очих замд болон албан томилолтын хугацаандаа өртсөн ослыг ч хамруулан хэлдэг юм байна.

Засгийн газрын 2000 оны 107-р тогтоолоор батлагдсан “Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлого, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчнийг судлан бүртгэх дүрэм”-д үйлдвэрлэлийн осолд тооцох бүх тохиолдлуудыг тусгайлан заасан байдаг аж. Үүнд, ажилтан ажлын үндсэн ба туслах байранд, эсвэл албан томилолтоор, мөн гэрээ, хэлэлцээрийн дагуу бусад газарт ажил үүргээ гүйцэтгэж байхдаа тэрчлэн ажлын байр, нэгж салбарын хооронд байнга явж ажлаа гүйцэтгэгч ажлын цагаар бүх төрлийн тээврийн хэрэгсэл, ердийн хөсгөөр буюу явган явж байгаад өртсөн ослыг тооцсон байна.

Түүнчлэн ажлын байраа орхих боломжгүй ажил үүрэг гүйцэтгэгч ажлын байрандаа амарч байх, ажил эхлэхийн өмнө болон ажил дууссаны дараа ажлын байр, багаж хэрэгслээ эмхлэн цэгцлэх, ажлын хувцсаа солих, усанд орох, ажил хүлээлцэх үед гарсан осол, ажилдаа ирэх, буцах замдаа аливаа тээврийн хэрэгслээр буюу явган явж байхдаа өртсөн осол ч хамрагддаг юм байна.

Тэгэхээр ажилдаа явж байхдаа осолд өртвөл үйлдвэрлэлийн осолд тооцогдож, зохих нөхөн олговрыг хүртэх эрхтэй юм байна. Гэхдээ уг ослыг тогтоохдоо тухайн ажилтны гэр, ажлын байр хоорондын чиглэл, цаг хугацааг үндэслэдэг аж.

Үндсэн ажлаа гүйцэтгэх үедээ байгаль цаг уур, гал усны гэнэтийн аюул, цацраг идэвхит болон химийн хорт бодисын нөлөөлөл, түүнчлэн хорхой шавьж, мал амьтны халдлагад өртсөн болон гоц халдварт өвчний голомтод ажиллаж байхдаа эсрдэлд орсон зэрэг нь ч мөн үйлдвэрлэлийн осолд тооцогддог байна.

Харин дараахь нөхцөл байдал гарсан ослыг үйлдвэрлэлийн осолд тооцохгүй аж.

Тухайлбал, ажил олгогчийн шийдвэргүйгээр үндсэн үүрэгт ажлаасаа өөр ажил гүйцэтгэж байгаад осолдох, ажлын байрандаа согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэснээс болон ажлын байраа орхиж явсан, аюулгүй ажиллагааны зааварчилга авсан боловч хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагааны горимыг ноцтой зөрчсөнөөс осолдох гэх зэрэг нь үүнд хамаарах юм байна.

Түүнчлэн гэмт хэрэг үйлдэх үедээ өөрийн биедээ гэмтэл учруулах зэрэг тохиолдолдыг үйлдвэрлэлийн осолд тооцохгүй тухай заасан байдаг аж.

Хөдөлмөрийн чадвараа алдвал нөхөн олговор

Хэрэв үйлдвэрлэлийн осолд орсон нь тогтоогдвол Хөдөлмөрийн хуулийн 97 дугаар зүйлийн дагуу нөхөн төлбөр олгоно.

Тус заалтад “Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлогод өртсөн, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчнөөр өвчилсөн ажилтан болон эдгээр шалтгаанаар нас барсан ажилтны ар гэрт учирсан хохирлыг нөхөх зорилгоор үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалд даатгуулсан эсэхийг үл харгалзан ажил олгогч нь дор дурдсан хэмжээний нөхөн төлбөр олгоно” гээд “хөдөлмөрийн чадвараа 30 хувь хүртэл алдсан ажилтанд 5 сар, 31-50 хувь алдсанд 7 сар, 51-70 хувь хүртэл алдсанд 9 сар, 71 хувиас дээш алдсанд 18 сарын цалингийн дундажтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөрийг нэг ба түүнээс дээш удаа олгоно” гэжээ.

Мөн “нас барсан ажилтны ар гэрт 36, түүнээс дээш сарын цалинтай тэнцэх нөхөн төлбөрийг нэг ба түүнээс дээш удаа” олгохоор заасан байна.

Улсын болон орон нутгийн төсвөөс санхүүждэг бүх шатны байгууллага, төрийн болон орон нутгийн өмчит, тэдгээр өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд татан буугдсан, төлбөрийн чадваргүй болж дампуурсаны улмаас хариуцагчгүй болсон тохиолдолд ажилтанд олгох нөхөн төлбөрийн асуудлыг Засгийн газар, нутгийн захиргааны байгууллага тусгайлан шийдвэрлэж болох тухай хуульчилжээ.