УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Хөгжлийн банкны талаар авах зарим арга хэмжээний тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцсэн.  Хуулийн төслөөр Хөгжлийн банкны үндсэн хөрөнгийг 1 их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлэхээр тусгажээ. 

Тэгвэл Хөгжлийн банкны асуудалтай холбогдуулан гишүүд юу өгүүлснийг хүргэж байна.

УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн:  Эх үүсвэрээ яаж бүрдүүлэх гэж байна вэ?

Сангийн сайд Б.Чойжилсүрэн: Цаашдаа санхүүгийн эх үүсвэрээ сайжруулж байж олон улсын зах зээлээс хямд эх үүсвэр олох бололцоо бүрдэнэ.  Б.Жавхлан нарын гишүүнтэй хамтраад Хөгжлийн банкны хуулийн төслийг өргөн барьсан. Засгийн газрын ашиглаагүй 3 их наяд төгрөгөөс нэг их наядыг нь Хөгжлийн банкинд оруулахаар  болсон.

УИХ-ын гишүүн Г.Занданшатар: -Удирдлагын багийн сонгон шалгаруулалт явагдсан уу. Эргэн төлөгдөх зээлүүдийн эх үүсвэрийг яаж шийдэх гэж байна.

Б.Чойжилсүрэн: Олон улсын нээлттэй тендэрээр удирдлагын багийг сонгон шалгаруулдаг. Олон улсын нээлттэй тендэр зардлагдсан. ХХБ-ны 500 сая ам.доллар, МИАТ-ын гаргасан баталгаа гаргасан байгаа. Ирэх оны нэгдүгээр сард ОУВС-гийн хэлэлцээрийн явцын талаар мэдээлэл хийнэ.  Нийтдээ 5.6 их наяд төгрөгийн хөнгөлөлттэй эх үүсвэр шаардлагатай байгаа. Энэ талаар ОУВС-гийнхантай хэлэлцээр хийж байгаа. ОУВС-гийн хэлэлцээр амжилттай болвол зээлийн эх үүсвэрүүдийн эргэн төлөлт шийдэгдэнэ.

УИХ-ын гишүүн Д.Ганболд: -Засгийн газар ажлаа хийж байна уу. Хөгжлийн банк гэж ярьсаар өнөөдрийг хүрлээ. Үнэхээр цагийг нь тулгаад яаралтай хэлэлцэх горимоор асуудлыг нь оруулж ирж байна. Энэ нь эргээд төсөвт дарамт учруулна шүү.  Хөгжлийн банкны шалгалтын 200 хуудас баримт бичиг гэж яриад байна. Би лав энэ баримт бичгийг хараагүй.

УИХ-ын гишүүн Ш.Раднаасэд: -Амьд үлдэхийн тулд гэдэг шиг энэ  тогтоолын төслийг дэмжиж байна. 3.2 их наяд төгрөгөө бид алдчихсан байна.  Өнгөрсөн хугацаанд Чингис, Самурай бондоор хэрэгжсэн төслийг шалгах хэрэгтэй.  31 тэрбум төгрөгөөр 100 км замыг Говь-Алтай аймагт тавьсан гээд биччихсэн байна лээ. Гэтэл тэр замыг хаана тавьсаныг аймгаараа хайгаад олохгүй байна. Энэ 3.2 их наядыг шалгахад талыг нь эргээд олж чадна. Хөгжлийн банкны эсвэл Монгол банкны дэргэд Өр барагдуулах алба байгуулах хэрэгтэй.

УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү: -Ам.долларын зээлийг их хэмжээгээр авсан. Тэр ам.доллар хаана байна вэ? Ам.доллараараа зээл авсан хүмүүс ам.доллараараа зээл өгдөг. Ханшийн зөрүүгээр банкууд л хожоод байна. Өр төлбөрийг барагдуулна, хүчингүй болгох асуудал байхгүй.

Сангийн сайд Б.Чойжилсүрэн: Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд АН, МАХН Засгийн газар барьж байхдаа их өр тавиад ам.долларын ханш буурахгүй байна. 7 их наяд 954 тэрбум төгрөгийг Монгол банкнаас мөнгө хэвлэж, зах зээлд оруулснаас шалтгаалаад ам.долларын эрэлт бий болсон. Үүнээс шалтгаалаад ам.долларын ханшийг барьж чадахгүй байна. Өрийн дарамтад оруулсан өмнөх дөрвөн жилийн Засгийн газрын ажлын үр дүнгээс шалтгаалж байгаа юм. Өр төлбөрийг авах талаар ажиллаад явж байна.

УИХ-ын гишүүн Н.Учрал: -Төсөл, хөтөлбөрийн эргэн төлөлт ямар байна вэ?

Сангийн сайд Б.Чойжилсүрэн: Хугацаа хэтэрсэн зээлийн хэмжээ өндөр байгаа. Улсын төсвөөс эргэн төлөгдөх 3.2 их наяд болон бусад 16 хөтөлбөрийг санхүүжүүлсэн төслийн мөнгө эргэн төлөгдөх магадлал муу. Эргэн төлөлт бага дүнтэй байгаа. Ирэх жилүүдэд эргэн төлөлтийн хувь хэмжээ өндөр байх болно.

УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяа: -Засгийн газар 2.6 их наядыг  Хөгжлийн банкинд өгөх ёстой юм билээ. Энэ нь Чингис бондоос авсан зээл байна. Энэ зээлүүдийн 54 хувь нь бүтээн байгуулалтад оржээ. Түүнээс бус мөнгө алга болоод цох дутсан зүйлгүй юм байна. Үүн дотроо автозамын 88 төсөл хэрэгжсэн байгаа. Хөгжлийн банкны өөрийн хөрөнгийг нэг их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлэх үү?

Сангийн сайд Б.Чойжилсүрэн:- Үе шаттайгаар нэг их наяд төгрөгийг нэмэгдүүлнэ гэсэн заалттай байгаа. Хөгжлийн банк өөрийн дүрмийн санг 50 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ гэдэг заалттай. 110 тэрбум төгрөгөөр Зээлийн эрдслийн сан байгуулсан.

УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж: -Эрдслийн санг яагаад 110 тэрбум төгрөгөөр байгуулсан юм бэ? Энэ нь нийт зээлийн хэдэн хувь бэ?

Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирал Б.Батбаяр: -Нийт 6 их наяд төгрөгийн зээл байгаа. Нийт зээлийн 7.8 хувь нь эргэн төлөлттэй хийгдэж байна. Зээлийн эргэн төлөлтийн хугацааг сунгаснаас ачаалал үүссэн. Засгийн газраас тооцоог нь салахгүй бол нийтдээ хугацаа хэтэрсэн болон чанаргүй зээлд 2 их наяд төгрөгийн Зээлийн эрсдлийн сан байгуулах шаардлагатай байгаа. Нийт зээлийн 4 хувьтай тэнцэх санг одоогоор байгуулаад байна.

УИХ-ын гишүүн Б.Энх-Амгалан:- Монголын төр нууцтай байх ёстой. Аливаа шийдвэр гараагүй байхад асуудал дотоод болон гадаадад ил болчихдог. Гар дахь хөзрийг чинь харж байхад ижил тэгш эрх зарчмаар харилцах боломж бүрдэх үү. Хариуцлагын асуудлыг хөндөхгүй бол Хадгаламж зээлийн хоршоо шиг юм болно. Ганц нэг хүнд хариуцлага тооцсон болоод үндсэн мөнгө нь төлөгдөхгүй нөхцөл байдал үүснэ шүү.

УИХ-ын гишүүн Д.Тэрбишдагва : Хөгжлийн банкны хуулийг өчигдөр өргөн барьсан. Цаашид зээл олгохдоо 10-15 хувийг өөрсдөө, бусдыг нь гадна дотны зах зээлээс мөнгө босгож зээлээ олгодог байхаар хуулинд тусгасан. Хуулийг ирэх 7 хоногт хэлэлцэн баталвал хараат бус байдлаар ажиллах боломж бүрдэнэ. 

УИХ-ын гишүүн Д.Ганболд: Хөгжлийн банкны асуудлыг ярьсаар хагас жил болох нь. Ийм байдлаар он гарвал маш хүнд дарамтад орохоор байна. Өглөг авлагыг тогтоон, хариуцлагажуулах хэрэгтэй гэсэн байр суурь илэрхийлэв.