Өнөөдөр монголын нийгэм тэр чигээрээ талцал хуваагдлын дунд байна. Ер нь жил жилийн намрын улс төр улирлаа дагаад намжуухан байдаг ч энэ жилийнх нь хэрүүл нь хүрээгээ тэлж, Засгийн хэмжээнд хүрсэн болоод ч тэр үү ерөнхийлөгчийн сонгууль давтаж,  ерөнхийлөн удирдагч дарга нь ялагдсан болоод ч тэр үү нэг л ширүүхэн. Үүн дээр нялх хонох газраа олж ядсан шинэ гишүүд нь хорь гаруйхан настай охиныг хүчиндсэн гэх дуулиан нь гал дээр тос нэмж, бороотой намрын уйтгартай өдрүүдийг бодох юмтай өнгөрөөж байна.

Гэвч  тал талд эсрэг зүйл ярьж, нийгмийг талцуулах нь тэдний үүрэг гэлтэй. Нэг нь мэдэгдэл хийж болсон явдал гэхийг ярихад нөгөө нь болоогүй явдлын тухай ярилаа гэнэ, нөгөө хэсэг нь нэр төрөө сэргээлгэнэ хэмээн сүржигнэхэд бүр нөгөө тал нь хууль шүүхийн байгууллагад хандана гэнэ. Нэг нь хүчин хийсэн хэмээн баримт нотолгоог нь өдөр шөнөгүй дэлгэж байхад нөгөө нь “Үгүй, би тэгээгүй” гэж гүрийнэ.  “60 тэрбум”-ын хэргийг илчлэгч Г.Доржзодов, Ц.Сандуйн зөвлөх А.Ганбаатар, УИХ-ын гишүүн Д.Гантулга хохирогч эмэгтэйн эгч Ч.Саранзаяа, Шадар сайд У.Хүрэлсүх Авлигатай тэмцэх газрын хэн нь үнэн, хэн нь худлаа ярьж байгааг өнөөдөр хэн ч мэдэхгүй байна. Тэр байтугай үнэн худлыг дэнслэдэг гэх хууль, хяналтынхан хүртэл  “толгой эргэчихсэн” нэг бол эвлүүлэг нөгөө бол эвлүүлэг биш хэмээн мэдэгдэж суух.

Г.Доржзодов, А.Ганбаатар хоёрын хэн нь худалч вэ

Г.Доржзодов “60 тэрбум”-ын хэргийн нотлох баримт болох бичлэгийг  2016 оны 6 дугаар сарын 17-нд 90 минутын бичлэгээс гурван хэсгийг нь тасдан авч www.soundcloud.com сайтад нээлттэй байршуулсан байдаг. Тухайн үед МАХН-ын нарийн бичгийн дарга Э.Эрдэнэжамьяан хэвлэлийн бага хурал хийж, нийтэд бичлэгийг дүрсжүүлэн тарааснаар хэрэг өндрөө авч эхэлсэн бөгөөд АН хэвлэлийн хурал хийж, УПЕГ, АТГ, ЦЕГ-т хандаж байгаагаа мэдэгдэж байсан удаатай. Мөн үүний дараа Ц.Сандуй МАН-ын төв байрны үүдэнд яаравчлан мэдэгдэл хийж, ийм уулзалт болсон гэдгийг хэлсэн ч үүний дараа МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан хэвлэлийн бага хурал зарлаж, Ц.Сандуйн хийсэн мэдэгдлийг эрс үгүйсгэсэн юм. Г.Доржзодов энэ талаар “Бичлэг дээр төрийн албыг худалдах, үнэлэх пирамид тогтолцоо яриад явж байгаа улстөрийн хүчин сонгуульд өрсөлдөж байна гэдэг бол маш ноцтой зүйл. Мөн сонгуулийн сурталчилгааг хийхдээ төрийн хамгаалалтад байдаг үндэсний аюулгүй байдалд хамаардаг мэдээллийн дата баазыг хянах, мониторинг хийх, УБЕГ, СЕХ-ны дата баазын урсгалыг хянах энэ тэр гээд Тагнуулын байгууллага шалгавал зохих зөндөө л ноцтой зүйлүүд байгаа шүү дээ. Хүний эрхийн асуудлыг маш ноцтой зөрчсөн зүйлс гарч болзошгүйг сэрэмжлүүлэх шаардлагатай байсан. Интернэт, телевиз гэх мэт маш чухал дэд бүтцүүдийг хэрхэн медиаконглемират үүсгэн контентоор нь хэрэглэгчдийг хянах, магадгүй манипуляци буюу хүний оюун санааг удирдах хэмжээнд технологи хэрэглэхээр зэхэж байсныг сэрэмжлүүлэх зайлшгүй шүү дээ.

Тэдэнтэй хамт ажиллаж байхад А.Ганбаатар нь Ц.Сандуйгаа бараг удирддаг юм шиг сэтгэгдэл төрсөн” хэмээн ярьсан байдаг бол НИТХ-ын дарга Ц.Сандуйн зөвлөх А.Ганбаатар хоёр долоо хоногийн өмнө мэдэгдэл хийхдээ “Г.Доржзодов өөрөө “60 тэрбум” төгрөг босгох санхүүгийн схем, төлөвлөгөөгөө гаргасан. Бид энэ төлөвлөгөөтэй танилцаж байсан. Гэтэл тэр хүн өөрийнхөө хийсэн юмыг бид нарын хийсэн хэрэг болгож байна. Мөн Г.Доржзодов манайд ажиллах хугацаандаа надтай хамт олон хүмүүстэй уулзсан. Тэр үеийн бичлэгээ нийлүүлээд эвлүүлээд гаргаад байна. Ер нь ийм уулзалт болсон уу гэвэл, болсон. Миний өөрийн компанийн байрны дөрвөн давхарт болсон. Би өөрөө Нийслэлийн намын хорооны үйл ажиллаганы төлөвлөгөөг хийж байсны хувьд Доржзодовын хийсэн төлөвлөгөөг ярилцсан зүйл бий. Гэхдээ энэ уулзалтад Доржзодовын гаргаад байгаа хүмүүс шиг байгаагүй. Харин яагаад жинхэнээсээ байсан хүмүүсийн дуу авиа нь гарахгүй байна, гаргахгүй байна вэ гэдэг их сонин байна. Энэ уулзалтанд нийслэлийн намын хорооны ларга Ц.Сандуй, Шадар сайд У.Хүрэлсүх, МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан, УИХ-ын гишүүн Оюун-Эрдэнэ, Г.Доржзодов, А.Ганбаатар нарын бүрэлдэхүүнтэй болсон. Гэтэл У.Хүрэлсүх, генсек Д.Амарбаясгалан, Л.Оюун-Эрдэнэ нар яагаад өнөөдрийг хүртэл 60 тэрбумын схемийн талаарх яриа болоогүй гэдэг талаар ярихгүй, дуугарахгүй байгааг нь ойлгохгүй байна. Энэ хурал дээр нийслэлийн намыг хороог яаж өндөр түвшинд гаргах вэ гэдэг талаар л ярилцсан” гэсэн билээ. Үүний дараа МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан, УИХ-ын гишүүн Оюун-Эрдэнэ нар энэ уулзалтад байгаагүй гэдгээ мэдэгдсэн юм.

Ч.Саранзаяа Д. Гантулга хоёрын нэг нь “хүчиндэгч”

Энэ хэрэгтэй зэрэгцээд МАН-ын нялх сэнгүүмийн нэгэн ноцтой хэрэг дэлгэгдсэн нь УИХ-ын гишүүн Д.Гантулгын хүчингийн хэрэг байв.  Энэ талаар УИХ-ын гишүүн “Анх зургадугаар сарын 12-ны өдөр Д.Гантулга гэдэг хүнийг хүчингийн хэрэгт холбосон гомдол ирсэн байдаг. Тэгсэн 13-нд нь тухайн гомдлоо эргүүлэн татсан байсан. Гэхдээ би хууль шүүхийн байгууллагад үнэн зөвөөр нь шалгаж өгөх хүсэлт гаргасан. Үүний дагуу өнгөрсөн сарын 19-нд цагдаагийн газар мэдүүлгээ өгсөн. Дараа нь шүүх эмнэлгийн дүгнэлт гарч, 21-ний өдөр прокурорын хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон гэсэн дүгнэлт гарсан. Прокурорын байгууллагаас дүгнэлтээ авахыг хүсэхэд анх өргөдөл гаргасан хүмүүст түрүүлж өгдөг гээд өгөөгүй.  Оффшор дансны тухай мэдээллийг гаргасан өдөртэй зэрэгцэн энэ мэдээлэл гарч эхэлсэн нь цэвэр улстөрийн зорилготой гэдгийг харж болохоор байна. 6 сарын 21-ний өдөр прокурорын дүгнэлт гарч байх үед уйлан дуулан яваа н.Саранзаяа гэгч Хөвсгөл далайн эрэг дээр амраад явж байсан. Анх мэдээлэл гарсны маргааш эмнэлэг дээр очиж уулзахад маш тайван өнгө аясаар ярьж байхыг нь та бүгд сонссон байх. Өчигдөр ч мэдээлэл хийхдээ “Надад мөнгө өгсөн. Ахиад ч өгөх хэрэгтэй” гэсэн утга бүхий мэдэгдэл хийж байна лээ. Энэ бол цэвэр “шантааж” юм. Би хэн нэгэнд их хэмжээний мөнгө өгөх нь бүү хэл өөрийн нэр дээр байргүй хүн” гэсэн бол хохирогчийн эгч Ч.Саранзаяа “Цагаан хэрэглэл дээр үлдсэн толбо баримт болон үлдсэн. Д.Гантулга ДНК шинжилгээ өгөхөд л энэ хэрэг шийдэгдэнэ.  Дүү маань сэтгэл санааны хувьд тогтворгүй хэцүү байдалтай байна. Өмнө нь машинаа ганцаараа жолоодон амиа хорлохоор зугтаж байсан. Сүүлд намайг цагдаагийн байгууллагаар явж байхад, судсаа ханасан байсан.  Д.Гантулга найзаараа дамжуулж, дөрөв хоногийн өмнө тохиролцъё гэж хэлүүлсэн. Гэхдээ бид хэргийг үнэн мөнөөр шийдэгдтэл явна” гэсэн байдаг. Мөн түүний өмгөөлөгч  Хүний эрхийн хуульч М.Ичинноров “Д.Гантулга Шүүх эмнэлэгт баримт устгуулах байдлаар авилга өгсөн байж болзошгүй тул шалгуулахаар Шүүх эмэнлгийг АТГ-т өгч байна. Д.Гантулга хүчингийн хэрэг дээр  гэмт хэргийн баримт устгасан, авилга өгсөн хэргүүд нэмэгдэнэ. Бид УИХ-ын гишүүн Д.Гантулгыг эргүүлэн татах асуудлыг Ерөнхийлөгч, УИХ-д тавина. Улс төрийн намынхан нь ч, УИХ-ын гишүүд ч хариуцлагатай хандаж, байр сууриа илэрхийлэх байх гэсэн хүлээлттэй байна” хэмээн мэдэгдсэн. Энэ хэргийг өдгөө Улсын Ерөнхий прокурор хянаж үзээд Баянзүрх дүүргийн цагдаагийн газарт дахин шалгах үүргийг өгөөд байгаа билээ. Өөрөөр хэлбэл УИХ-ын гишүүн Д.Гантулгад эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж эхлээд байгаа юм. Хэрэв хуулийн байгууллага үнэн мөнийг тогтоовол Ч.Саранзаяа Д. Гантулга хоёрын нэг нь “хүчиндэгч” вэ гэдгийг тун удахгүй харуулах биз ээ.

АТГ У.Хүрэлсүхийг гүтгэв үү эсвэл...

Хамгийн сүүлд олныг талцуулсан мэдээллийг АТГ өгөв. Өнгөрсөн хугацаанд Шадар сайд У.Хүрэлсүхийг тагнаж, чагнасан хэрэг олны анхааралд байсан билээ.  АТГ болон хууль хяналтын байгууллага энэ хэргийг шалгахаас татгалзаж байгаа хэмээн түүний өмгөөлөгч болон хэвлэлийн төлөөлөгч нь мэдэгдсэн байдаг. Түүгээр ч барахгүй энэ хэрэгт төрийн өндөр бүхий албан тушаалтан оролцсон эсвэл нөлөөлж байгааг ч үгүйсгээгүй ююм. Тэгвэл АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтсийн дарга Э.Идэрцог энэ хэргийн талаар өнгөрсөн баасан гарагт мэдээлэв. Тэрбээр “...Энэ асуудалд есөн хүнийг шалгаж байна. Өнөөдрийн байдлаар тогтоосон асуудал нь гэвэл МУ-ын Шадар сайд У.Хүрэлсүх нь өөрийн төрсөн дүү Отгонбаяр, хамаатны дүү Амарсанаа нараар дамжуулаад өөрийгөө мөрдөн шалгасан гэх мэдээллийг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр тараасан. Энэ асуудалд яллагдагчаар татах саналыг Нийслэлийн прокурорын газарт хүргүүлсэн.

Хэргийн мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явагдаж байна. Энэ асуудалд захиалагч хэн бэ, Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбат оролцсон гэх оролцоо тогтоогдоогүй. Тодруулбал, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж төрсөн дүү, төрөл садны хүмүүстэйгээ нийлээд өөрийгөө тагнасан, чагнасан гэх мэдээллийг бусдаар эвлүүлэн монтажлуулж, хэвлэлээр тараасан. Энэ үндэслэлээр нь төрийн эрхийг хууль бусаар авах гэмт хэргийн шинжтэй байна хэмээн прокурорын байгууллагад хүсэлтээ хүргүүлсэн” гэсэн бол энэ мэдээллийн дараа Шадар сайдын ажлын албанаас мэдээлэл хийсэн юм. Шадар сайдын зөвлөх А.Үйлстөгөлдөр “...Шадар сайд өөрийг нь тагнаж, чагнасан талаар АТГ, тагнуулын байгууллагад  хандаад удаж байна. Сар гаруйн хугацаанд  энэ талаар ямар нэгэн арга хэмжээ аваагүй мөртлөө өнөөдөр гэнэт Шадар сайдын өөрөө зохион байгуулсан жүжиг мэтээр хууль хяналтын байгууллага мэдээлэл хийсэн нь хэт нэг талыг барьсан, бодит байдалд нийцэхгүй мэдэгдэл байсан. Энэ гүтгэлгийн талаар ойрын 2-3 хоногт Шадар сайд У.Хүрэлсүх өөрөө олон нийтэд хандаж дэлгэрэнгүй мэдээлэл хийх болно” хэмээв. Тэгэхээр АТГ У.Хүрэлсүхийг гүтгэв үү эсвэл У.Хүрэлсүх АТГ-ыхныг гүтгэв үү гэдэг сонирхолтой асуулт хэвээр байна.

Б.Өрнөх