“Өргөө-2” кино театрын урд талын хаалганы 3 давхарт Монгол Улсын Засгийн газрын тусгай сан болох ШУ Технологийн сан байрладаг. Өнөөдөр тэнд Монголын эрдэмтэн мэргэдийн хүч хөдөлмөр, ухааны цараагаар бүтээгдэж Шинэ бүтээлийн гэрчилгээгээ авч, үйлдвэрлэлд нэвтэрсэн хөдөө аж ахуй, газар тариалан, ургамал био бэлдмэл, нэхий, арьс ширний салбарын технологийн шинжлэх ухааны хөгжилд тулгуурлан бүтээгдсэн шинэ бүтээгдэхүүнүүдийн үзэсгэлэн дэлгэгдсэн байна.

Энэ үзэсгэлэнгийн нээлтийн дараа ШУ Технологийн сангийн Мэдээллийн сан, маркетингийн хэлтсийн дарга Д.Одончимэгтэй ярилцлаа.

-Шинжлэх ухаан технологийн сангийн үндсэн ажил үүрэг, өнөөдрийн үзэсгэлэнгийн талаар товчхон танилцуулахгүй юу?

-За манай Технологийн сан нь нийтдээ найман төрлийн төсөл санхүүжүүлдэг юм. Эдгээрт Залуу судлаачдын бүтээлээс авхуулаад Цөм технологийн төсөл хүртэл манайхаар дамжаад явдаг. Тухайлбал Залуу судлаачдын гранд, ШУА-ийн гранд, Докторын дараах инноваци, Суурь судалгаа, Инноваци, Цөм, Гадаадтай хамтарсан төсөл зэрэг найман чиглэлийн төсөл дээр ажилладаг байгаа.

Өнөөдрийн үзэсгэлэнгийн танхимд байгаа бүтээлүүд бол ерөнхийдөө инноваци, шинжлэх ухаан технологийн төсөл, цөм технологийн төсөл, гадаадтай хамтарсан төслийн хүрээнд гарсан шинэ бүтээл, эрдэмтэн мэргэдийн оюун ухаанаар бүтэж үйлдвэрлэлд нэвтэрч үр дүнгээ өгөөд явж байгаа бүтээлүүд байгаа юм. Энд дэлгэгдсэн бүтээлүүд бүгдээрээ Оюуны өмчийн гэрчилгээ, Ашигтай загварын гэрчилгээ, патент, оюуны эрхийн баталгаажилтаа авчихсан, мал эмнэлэг, хөдөө аж ахуй, эрүүл ахуйн бүтээгдэхүүнүүд нь шаардлагатай шинжилгээний бичиг баримтуудаа авчихсан бүтээлүүд байгаа. Ихэнх нь үйлдвэрлэлд нэвтэрчихсэн, зарим нь үйлдвэрлэлд хэзээ мөдгүй нэвтрэхэд бэлэн болчихсон бүтээлүүд байгаагаараа онцлог юм. Ер нь л Монгол эрдэмтэдийн эрдэм шинжилгээ судалгааны үр дүнд бүтээгдсэн оюуны ихээхэн үнэ цэнтэй бүтээлүүд гэж ойлгож болно. Байгаль хөдөө аж ахуй, биологи, ургамал, мал амьтны гаралтай, анагаах, нийгэм гээд бүх л салбарыг хамарсан бүтээлүүд байгаа.

-Энд жишээлбэл ямар ямар шинэ бүтээлүүд байна вэ?  

-За энд л гэхэд хачиг шавьж гээд мал амьтныг өвчлүүлдэг хортой хорхой амьтныг устгах зориулалттай бүтээгдэхүүнүүд тавигдсан байна. Үхэр хонийг өвчлүүлдэг онц ноцтой шүлхий өвчний эсрэг вакцин байна. Энд болохоор Цөм технологийн төслийн хүрээнд бүтээгдсэн тэжээлийн бэлдмэл, тосон түрхлэг, Голионы бэлдмэлүүд тавигдсан байна. Энд бол ургамал хамгааллын бүх төрлийн био бэлдмэлүүд тавигдсан байгаа юм. Ийшээ болоод ирэхээр арьс, шир, ноос ноолууран бүтээгдэхүүнүүдийг элдэж боловсруулах шинэ арга технологийн дэвшилттэй аргыг дэлгэн үзүүлсэн байгаа. Ямар ч химийн элемент оруулалгүйгээр, Монгол эрдэмтний ардын улалмжлалт аргыг баяжуулан хөгжүүлэх замаар гаргаж авсан технолгийг энд харуулсан байгаа. Ноолууран алчуур, эко боловсруулалтаар буюу хромгүйгээр элдсэн хонь ямааны арьс, шир тавигдсан байгаа. Энд бол бог малын сархинагийг боловсруулж гаргасан сайн чанарын арьс тавигдсан байна. Мөн энэ бол малын өтөг бууц, аргалыг боловсруулж гаргасан био нүүрс байна. Монголчууд зуны дэлгэр цагт аялж зугаалах их болсон өнөө цагт шорлог хийхээс гадна, хөрс бордох бололцоотой юм. Цэвэр байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн юм л даа. Мөн энд технологийн дэвшлээр гаргаж авсан шимийн архи, хонины сүүлээр хийсэн саван, гарын тос гээд ариун цэврийн бүтээгдэхүүнүүд байна. Мөн хужир шүү багатай нутгийн малд зориулан бүтээсэн “Долооц” хэмээх бүтээгдэхүүн байна. Үүнийг ямааны сүү болон давсны ханасан уусмал ашиглаж хийсэн байх жишээтэй. За энд хүүхдэд зориулсан сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, хатаасан мах байна.

Мөн энүүгээр Уламжлалт анагаах ухааны чиглэлийн талаар бүтээгдсэн шинэ бүтээлүүд байна. Эко бордоо, батга хатаагч гель, 100 наслаарай цай, амны хөндийн ариун цэврийг хангахад чиглэгдсэн бэлдмэл, нянгийн эсрэг бэлдмэл, цайрын исэлтэй давс, чачарганы тос, “Омега-1,2,3 тос” гээд Монголчуудын ахуй амьдралд нэгэнт нэвтрээд эхэлчихсэн шинэ бүтээлүүд тавигдсан байгаа.

-Танай энэ үзэсгэлэн байнга нээлттэй байдаг юмуу?

-Сардаа нэг удаа солигдоод л, Монгол эрдэмтдийн ур ухаанаар бүтсэн бүтээлүүдээр баяжаад байж байдаг юм. Манай маркетингийн хоёр мэргэжилтэн энэ бүхнийг хариуцан ажиллуулаад явдаг. Хүмүүс эндээс ирээд сонирхсон бараа бүтээгдэхүүнээ худалдаж аваад явж болно.

-За баярлалаа.

Д.Түвшин