Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамнаас ээлжит “Ил тод, хариуцлагатай уул уурхай” хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Хуралд  Уул, уурхайн хүнд үйлдвэрлэлийн яамны сайд Д.Сумъяабазар болон бусад холбогдох албаныхан оролцлоо.

Өмнөх сарын байдлаар 26.3 сая тн нүүрс, 764.4 мянган тн зэсийн баяжмал, 9.2 тн алт, 3.1 мянган тн молибдений баяжмал, 1.7 сая тн төмрийн хүдрийн баяжмал, 40.6 мянгантн хайлуур жоншны баяжмал, 46.8 мянган тн цайрын баяжмал, 3.9 сая баррель газрын тос, 8.4 мянган тн катодын зэс үйлдвэрлэжээ.

Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад зэсийн баяжмал 9.7 мянган тн буюу 1.3 хувь, алт 236.9 кг буюу 2.6 хувь, хайлуур жоншны баяжмал 11.7 мянган тн буюу 50.5 хувь, цайрын баяжмал 0.8 мянган тн буюу 1.7 хувиар тус тус өссөн байна. Харин нүүрс 1.1 сая тн буюу 3.8 хувь, молибдены баяжмал 159.4 тн буюу 4.9 хувь, төмрийн хүдрийн баяжмал 34.3 мянган тн буюу 2 хувь, газрын тос 473.7 мянган бар буюу 10.7 хувь, катодын зэс 324.4 тн буюу 3.7 хувиар тус тус буурсан үзүүүлэлттэй гарчээ.

Түүнчлэн Аж үйлдвэрийн хувьд өмнөх сарын байдлаар 8.7 их наяд төгрөгт хүрч өмнөх оны мөн үеэс 1.7 их наяд төгрөг буюу 24.6 хувиар өссөн байна. Үүнд уул уурхай, олборлох аж үйлдвэрийн нийт үйлдвэрлэл 6.2 их наяд төгрөгт хүрч өмнөх оны мөн үеэс 1.2 их наяд төгрөг, үүнээс нүүрс олборлолт 753.8 тэрбум төгрөг, металлын хүдэр олборлолт 334.5 тэрбум төгрөгөөр тус тус өссөн нь голлон нөлөөлсөн аж. Аж үйлдвэрийн салбарын нийт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлд Уул уурхай, олборлох салбар 72.1 хувийг эзэлж байна.

Гадаад худалдааны нийт барааны эргэлт 7,382.3 сая ам.долларт хүрч өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 1,525.3 сая ам.доллар буюу 26 хувиар өссөн бол экспорт, импортоос давамгайлсан буюу экспорт, импортын зөрүү 851 сая ам.доллараар эерэг үзүүлэлттэй гарчээ.

Тодруулбал, экспортод 4,116.7 сая ам.долларын бараа, түүхий эд гаргасан нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 596.4 сая ам.доллар буюу 16.9 хувиар өссөн байна. Үүнд боловсруулаагүй нефть, төмрийн хүдэр болон цайрын баяжмалыг 100%, зэсийн баяжмалын 99.8%, чулуун нүүрсний 98.9%-ийг БНХАУ-д, жоншны 53.7%-ийг БНХАУ-д, 46.0%-ийг ОХУ-д, боловсруулаагүй буюу хагас боловсруулсан алтыг 100% Их Британид тус тус экспортлосон байна.

Харин импортоор 3,265.7 сая ам.долларын бараа, түүхий эд оруулсан нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 929.0 сая ам.доллар буюу 39.8 хувиар өсчээ. Импортоор нийлүүлэгдсэн барааны нийт дүнд машин механик тоног төхөөрөмж ба эд анги, цахилгаан хэрэгсэл, тэдгээрийн сэлбэг 683.6 сая ам.доллар буюу 20.9 хувь, эрдэс бүтээгдэхүүн 730.4 сая ам.доллар буюу 22.4 хувь, үүний дотор нефтийн бүтээгдэхүүн 604 сая ам.доллар буюу 82.7 хувь, үндсэн төмөрлөг болон түүгээр хийсэн бүтээгдэхүүн 318.9 сая ам.доллар буюу 9.8 хувь, химийн болон түүнтэй холбоотой үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн 205.1  сая ам. доллар буюу 6.3 хувийг тус тус  эзэлж байна.

Мөн энэ онд 8.1 сая баррель (1.1 сая тонн) газрын тос олборлож, экспортлон улсын төсөвт 223.4 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэх төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа юм байна.

“Наймдугаар сарын 15-ны байдлаар 4.20 сая баррель (569 мянган тонн) тос олборлож, 4.11 сая баррель (558 мянган тонн) экспортлож, төлөвлөгөөний биелэлт 50.71 хувьтай байна” хэмээн Уул уурхай, хүнд үйлдвэрлэлийн сайд Д.Сумъяабазар мэдээлж байна. Өнгөрсөн доодугаар сарын байдлаар улсын төсөвт 136 тэрбум төгрөг төвлөрүүлжээ.

Өмнөх сарын 28-ны өдрийн байдлаар улсын хэмжээнд дунджаар ердийн хэрэглээний 38 хоногийн газрын тосны бүтээгдэхүүний нөөцтэй байгаа бөгөөд үүнээс А-80 автобензин 119, Аи-92 автобензин 25, дизелийн түлш 38, ТС-1 онгоцны түлш 28 хоногийн тус тус нөөцтэй байгаа аж. Дунджаар шатахууны жижиглэнгийн үнэ А-80 автобензин 1750 төгрөг, Аи-92 автобензин 1888 төгрөг, Аи-95 автобензин 2157 төгрөг, дизелийн түлш 2180 төгрөгөөр тус тус худалдаалагдаж байна.

Шатахуун, түлшний талаар Түлшний бодлогын газрын дарга Ч.Чулуунбат “Шатахууны үнэ нэмэгдэж байгаа нь гадаад зах зээлээс хамааралтай байна. Цаашид ч шатахууны үнэ өсөх хандлагатай байгаа” гэв.

ОХУ-аас Монгол Улсад энэ сард импортлох Аи-92 автобензины хилийн үнэ 721 ам.доллар/тонн, Дизель түлшний хилийн үнэ 673 ам.доллар/тонн болж,  өмнөх сарын импортын хилийн үнээс 8-10 ам.доллароор нэмэгдэн орж ирж байгаа аж.

Б.Лхам