Завхан аймгийн Засаг дарга Д.Батсайханаас цаг үеийн асуудлаар тодрууллаа.

-Энэ жил Завхан аймагт өвөлжилт хэр болж байна. Мөн энэ жил хэр их өвс, хадлан хураасан бэ?

-Өнгөрсөн зун зуншлага сайхан болсон. Намартаа урт сайхан намар болсон. Энэ жилийн ерөнхий байдлын тухайд цас бага орсон. Бүх сумдад өвөлжилтийн нөхцөл байдал хэвийн байдалтай байна. Зарим нэг багуудад намар эрт цас орсноос үүдэж царцанги үүсч хайлмагтсанаас өвөлжилтийн нөхцөл байдал хүндэрсэн тохиолдол бий. Эдгээр багуудад аймгийн аюулгүйн нөөцөөс өвс тэжээлийг хямдралтай үнээр хүргэж өгөх замаар малчдад туслаж байна. Өнгөрсөн жил Аймгийн Засаг даргын 06 дугаар тогтоол гарч өвөлжилтийн бэлтгэлийг бүх шатанд хангах үүрэг даалгавар өгсөн. Өвөлжилтийн бэлтгэл 86 хувьтай хангагдсан. Аймаг, сумдууд өвс тэжээлийн нөөцөө бүрдүүлсэн. Сум цаашлаад малчны хотонд хангалттай хэмжээний өвс тэжээлийн нөөц бүрдсэн. Хэдийгээр өвсний нөөц тийм ч хангалттай биш ч гэлээ цас бага орсрн учраас өвлийг хүндрэлгүй давчих байх. Харин хаварыг зутруухан давж магадгүй.

-Танай аймгийн малчид хаагуур оторлодог юм бэ?

-Тосонцэнгэл, Их-Уул сумын малчид Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл аймгийн нутагт өвөлждөг уламжлалтай. Өвөлжилтийн нөхцөл байдлаас хамаарахгүйгээр оторлодог нутаг гэсэн үг. Түүнээс биш өвлийн нөхцөл байдлаас хамаарч хом хороох маягаар өвөлждөг малчин байхгүй. Мөн Говь-Алтай, Баянхонгор аймгийн малчид манай нутагт өвөлжиж, хаварждаг уламжлал сүүлийн жилүүдэд бий болсон. Энэ жил ч мөн Цагаанчулуут, Шилүүстэй сумдын нутгаар Баянхонгор, Говь-Алтай аймгийн малчид өвөлжиж байгаа.

-Малын тоо толгой өнгөрсөн жилтэй харьцуулахад өссөн үү?

-Энэ жилийн хувьд 3.5 сая толгой мал тоолуулсан. Сумдын хувьд гурван суманд малын хорогдол гарсан. Өнгөрсөн хавар бид малчдын зөвлөгөөн зохион байгуулж малчдаараа хэлэлцүүлж байж бэлчээр ашиглалтын түр журмыг баталсан юм. Бэлчээр ашиглалтын журмын дагуу бүх малчид өөрсдийн хариуцсан бэлчээрээ торддог, тэр бэлчээрээ зөв зохистой ашигладаг систем рүү шилжиж байна. Энэ нь байгаа бэлчээрийн нөөцийг өндөр хүчин чадлаар ашиглах зорилго юм. Үнэхээр бид менежментээ зөв гаргаж чадвал бэлчээрийн даацаа зохицуулж болох талтай. Тиймээс энэ чиглэл рүү малчид руугаа анхаарч ажиллаж байна. 2019 он гарсаар аймгийн 24 сумдад малчдын зөвлөгөөнөө хийсэн. Энэ малчдын зөвлөгөөнөөр өвлийн нөхцөл байдал ирэх зуны зуншлага, намаржааны нөхцөл байдал бэлчээр хуваарилалтын асуудлыг ярина. Үүний дараа гурав юм уу, дөрөвдүгээр сард сумдын зөвлөгөөнөөс гарсан шийдвэрийг авч аймгийн малчдын нэгдсэн зөвлөгөөнийг зохион байгуулж эцэслэн шийдэх төлөвлөгөөтэйгөөр ажиллаж байна.

-Завхан аймгийн Алдархаан сумыг үйлдвэрлэлийн бүс, Улиастай хотын түшиц газар болгохоор төлөвлөж байгаа талаар УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяа ярьсан. Та энэ тал дээр ямар байр суурьтай байна вэ?

-Сум бүхэн хөгжих учиртай. “Миний гоё сум” аян манай аймгийн 24 суманд хэрэгжээд гурван жил болж байна. Энэ аяны хүрээнд сум бүрт хэлэлцүүлэг зохион байгуулсан. Ард иргэдээ сонсох аяны хүрээнд сумаа хэрхэн яаж хөгжүүлэх вэ гэдэг хэлэлцүүлгийг гурван удаа зохион байгуулсан. Энэ хэлэлцүүлгийн үр дүнд сум бүр өөрсдийн онцлогт тулгуурлаж “манай сум ингэж хөгжих ёстой” гэсэн чиг хандлагыг гаргаж ирсэн. Алдархаан сумын хувьд аймгийн төвтэй ойр байрлалтай оршдог. Тиймээс түшиц хот маягаар хөгжих бололцоотой. Ялангуяа Улиастай хотод үүссэн төвлөрлийг бууруулах, үйлдвэрлэлийн бүс нутгийг Алдархаан сум руу шилжүүлэх, Алдархаан Улиастай хоорондын дэд бүтцийг сайжруулахад ахиц гаргаж, Алдархаан сумд хүн ам бага байгаа учир суурьшлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор төвлөрлийг сааруулах чиглэлийг баримталж байна. 

Аймгийн удирдлагын зүгээс үүнийг дэмжиж байгаа. УИХ-ын гишүүнтэйгээ хамтарч ажиллаж байна. Энэ чиглэлийн хүрээнд аймагт ноогдсон улсын төсөв, хөрөнгө оруулалтыг тусгаж Донойн нисэх буудлын замаас Алдархаан сум хүртэлх хатуу хучилттай сумын асуудал шийдэгдсэн. Мөн сумын төвийн шинэчлэл төсвийн эх үүсвэр шийдэгдсэн. Шийдэгдсэн  эх үүсвэр дээр тулгуурлаж тодорхой эх үүсвэрээ гаргаж ажил хэрэг болгох тал руу анхаарч ажиллана. Энд ирсэн компаниуд бол аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын Хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн хэлтэстэй хамтран ажиллаж, ажлын зураг, даалгаврыг гаргаж төсөл хөтөлбөрөө эцэслэн шийдэж тендерээ зарлаж ажлаа эхлэхээр зэхэж байна.

Р.Хишигжаргал