Янжуурын лобби, вейпны лобби гэж байхгүй. Тэд чинь нэг “толгойтой” 

Тамхины хяналтын тухай хуулийг өөрчлөх гэж байгаатай холбоотой цахим орчинд янжуур тамхиныхан, вэйп тамхиныхан хэмээн хоёр талд хуваагдан маргаж буй.

Гэвч үнэн хэрэгтээ янжуурынхан, вэйпнийхэн гэсэн ойлголт дэлхий дээр байхгүй ажээ. Тодруулбал, бүх төрлийн тамхины бизнес дэлхий даяар нэг толгойтой, хоёр гартай буюу нэг л том бүтэцтэй болсныг дараах хүснэгтээс харж болно. 

Тамхи үйлдвэрлэгч томоохон компаниуд

Өөрөөр хэлбэл, шинэ төрлийн тамхи хөгжихөөс өмнө уламжлалт тамхи үйлдвэрлэж байсан дэлхийн тамхины зэх зээлийн гигантууд хүүхэд, залуучуудын дунд өргөн тархаж байгаа электрон тамхи, вейпийг мөн хөгжүүлж, хөрөнгө оруулж буюу эзэмшлийн хувьд нэг болж байгаа юм. 

Дээрх хүснэгтэд харуулсанчлан дэлхийн янжуурын зах зээлд нэгдүгээрт бичигддэг Philip Morris International Inc компани өнөөдөр электрон тамхины зах зээлийн 10 хувийг дангаар эзэлж байна. Зөвхөн Philip Morris International Inc, British American Tobacco Plc электрон тамхины үйлдвэрлэлийн 35 хувийг хангаж байгаа юм. 

Нэг ёсондоо янжуур үйлдвэрлэлд ноёлж байсан компаниуд өнөөдөр ч дэлхий нийтийн никотины хэрэглээг удирдсаар байгаа ажээ. 

Харин бүх төрлийн тамхи, тамхин бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчид, борлуулагчид тамхины хяналт, зохицуулалтын бодлогыг чангаруулагчдын эсэргүүцэхдээ “Янжуурын лоббичин” эсвэл “Вейпний лоббичин” гэж цоллож иргэдийг төөрөгдүүлэх замаар пиараа хийдэг аргатай. 

Яг үнэндээ вейп, электрон тамхи нь уламжлалт янжуур тамхинаас гаргах бүтээгдэхүүн гэж сурталчилдаг ч энэ нь дахиад никотины гүн хамааралтай болохоос гадна хүүхэд, залуусын хэрэглээг тэлсээр байгаа учраас дэлхийн 82 улс хуулийн ямар нэгэн зохицуулалтад оруулаад байгаа бол Монгол Улс ямар ч зохицуулалтгүй үлдсэн орнуудын нэг болоод байгаа юм. 

Нөгөөтэйгүүр Монгол Улсын бүх төрлийн тамхины импорт тасралтгүй өсөж байна. Хэрэв янжуур тамхинаас гараад электрон тамхи татдаг гэх вейп импортлогчдийн сурталчилгаагаар бол янжуур тамхины импорт буурах ёстой байтал Монголд 2020-2024 онуудын тамхины импортын дүнг харвал янжуур тамхины импорт 20%, электрон тамхины импорт 174 дахин өссөн буюу бүх төрлийн тамхины импорт тасралтгүй нэмэгдэж байгаа нь нэг нэгнээ нөхөх бус тамхичдын зах зээл л улам томорч байна гэсэн үг.

Эх сурвалжууд:
•    https://www.gminsights.com/pressrelease/e-cigarette-market
•    https://www.globaldata.com/companies/top-companies-by-sector/consumer/global-tobacco-companies-by-market-cap/